Σαν σήμερα, 25 Ιανουαρίου 1847: Η προσωπική προσβολή ανάμεσα σε Όθωνα και Κωστάκη Μουσούρο Μπέη εξελίχθηκε σε διεθνή κρίση

Στην ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων του 19ου αιώνα, τα λεγόμενα «Μουσουρικά» κατέχουν ξεχωριστή θέση ως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ένα διπλωματικό επεισόδιο μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή διεθνή κρίση. Τα γεγονότα εκτυλίχθηκαν τη διετία 1847 – 1848 και πήραν το όνομά τους από τον πρωταγωνιστή της υπόθεσης, τον Οθωμανό πρεσβευτή στην Αθήνα, Κωστάκης Μουσούρος Μπέης.

Το χρονικό πίσω από την κρίση

Εκείνη την περίοδο, η Ελλάδα βρισκόταν υπό τη βασιλεία του Όθωνα, ενώ την κυβέρνηση είχε αναλάβει ο Ιωάννης Κωλέττης, μια από τις πλέον αμφιλεγόμενες αλλά και ισχυρές πολιτικές προσωπικότητες της εποχής. Ο Κωλέττης, ένθερμος υποστηρικτής της Μεγάλης Ιδέας και στενά συνδεδεμένος με τη Γαλλία, προσπαθούσε να ενισχύσει τη διεθνή θέση του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.

Ο Μουσούρος, Φαναριώτης στην καταγωγή, διέθετε ελληνική παιδεία αλλά υπηρετούσε με αυστηρή προσήλωση τα συμφέροντα της Υψηλής Πύλης. Στις αρχές του 1847, ένα φαινομενικά τυπικό διοικητικό ζήτημα στάθηκε αφορμή για την κρίση. Ο υπασπιστής του βασιλιά, Τσάμης Καρατάσσος, ζήτησε την επικύρωση του διαβατηρίου του για ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη. Ο Οθωμανός πρεσβευτής αρνήθηκε, επικαλούμενος το επαναστατικό παρελθόν του Καρατάσσου στη Μακεδονία, γεγονός που προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια στο ελληνικό παλάτι.

Η ένταση κορυφώθηκε λίγες ημέρες αργότερα, κατά τη διάρκεια επίσημου χορού στα Ανάκτορα. Ο βασιλιάς Όθων απευθύνθηκε στον Μουσούρο με αυστηρό και προσβλητικό τόνο, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του για τη στάση του. Ο Οθωμανός διπλωμάτης θεώρησε τη συμπεριφορά αυτή απαράδεκτη και αποχώρησε επιδεικτικά από την εκδήλωση, μετατρέποντας το περιστατικό σε διπλωματικό ζήτημα πρώτης γραμμής.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Τα Μουσουρικά και η πρώτη μεγάλη διπλωματική δοκιμασία της Ελλάδας

Την επόμενη ημέρα, ο Μουσούρος κατέθεσε επίσημη διαμαρτυρία προς την ελληνική κυβέρνηση, επιρρίπτοντας την ευθύνη στον πρωθυπουργό Κωλέττη. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω όταν, από την ελληνική πλευρά, οι ευθύνες αποδόθηκαν αποκλειστικά στον Οθωμανό πρεσβευτή. Η Υψηλή Πύλη αντέδρασε δυναμικά, απαιτώντας ικανοποίηση μέσω τελεσιγράφου, το οποίο η Αθήνα αρνήθηκε να αποδεχθεί. Η απάντηση της Κωνσταντινούπολης ήταν άμεση: ο Μουσούρος ανακλήθηκε και οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας διακόπηκαν.

Η κρίση δεν περιορίστηκε σε διμερές επίπεδο. Αντιθέτως, εξελίχθηκε σε πεδίο ανταγωνισμού των Μεγάλων Δυνάμεων. Η Βρετανία, με έντονη παρουσία μέσω του πρεσβευτή της Λάιονς, υιοθέτησε σκληρή στάση υπέρ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, επιδιώκοντας παράλληλα την πολιτική αποδυνάμωση του γαλλόφιλου Κωλέττη. Ο ίδιος ο Μέτερνιχ δεν έκρυψε την πεποίθησή του ότι τα «Μουσουρικά» αποτελούσαν εργαλείο της αγγλικής διπλωματίας.

Παρά τις πιέσεις και τον κίνδυνο οικονομικού αποκλεισμού, ο Κωλέττης κράτησε αδιάλλακτη στάση, κερδίζοντας τη λαϊκή υποστήριξη και τις εκλογές του 1847. Ωστόσο, ο θάνατός του λίγους μήνες αργότερα άλλαξε τα δεδομένα. Ο διάδοχός του, Κίτσος Τζαβέλας, σε συνδυασμό με τη διαμεσολάβηση της Ρωσίας, άνοιξε τον δρόμο για συμβιβασμό. Τελικά, στις αρχές του 1848, η Ελλάδα εξέφρασε επίσημα τη λύπη της για το επεισόδιο, γεγονός που έγινε αποδεκτό από την Οθωμανική πλευρά. Οι διπλωματικές σχέσεις αποκαταστάθηκαν και ο Μουσούρος επέστρεψε προσωρινά στην Αθήνα, πριν μετατεθεί στο Λονδίνο, σηματοδοτώντας το τέλος μιας κρίσης που ανέδειξε τη λεπτή ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο του 19ου αιώνα.