Σαν σήμερα, 14 Νοεμβρίου 1973: Η έναρξη της εξέγερσης του Πολυτεχνείου

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Σαν σήμερα, στις 14 Νοεμβρίου 1973, η ελληνική νεολαία απηύθυνε το πρώτο, εμφατικό «Όχι» στο επτάχρονο καθεστώς της Χούντας των Συνταγματαρχών, πυροδοτώντας την εξέγερση του Πολυτεχνείου, την κορυφαία αντιδικτατορική πράξη στη σύγχρονη ιστορία της χώρας. Εκείνη η μέρα δεν ήταν απλώς η αρχή μιας τριήμερης κατάληψης, αλλά η στιγμή που η σπίθα του φοιτητικού κινήματος, η οποία είχε ήδη ανάψει στη Νομική Σχολή, μετατράπηκε σε φλόγα εθνικής αφύπνισης, θέτοντας ουσιαστικά την τελική υπογραφή στην πτώση της δικτατορίας.

Από τις συνελεύσεις στην κατάληψη: Η κλιμάκωση της αντίστασης

Ο αναβρασμός είχε ξεκινήσει νωρίτερα, με βασικό αίτημα αρχικά τη διενέργεια ελεύθερων φοιτητικών εκλογών στα πανεπιστήμια, ενάντια στον νόμο 1347 που επέβαλε την αναγκαστική στράτευση των αντιδρώντων φοιτητών. Στις 14 Νοεμβρίου, η δράση κλιμακώθηκε ραγδαία. Ενώ η δικτατορία του Γεωργίου Παπαδόπουλου προσπαθούσε να δώσει έναν ψευδεπίγραφο “πολιτικό” μανδύα στο καθεστώς της με την κυβέρνηση του Σπύρου Μαρκεζίνη, οι φοιτητές συγκεντρώθηκαν στις σχολές τους, πραγματοποιώντας Γενικές Συνελεύσεις.

Οι συνελεύσεις αυτές, που διεξάγονταν για πρώτη φορά μετά από χρόνια φόβου, είχαν ως αποτέλεσμα τη μαζική απόφαση για αποχή από τα μαθήματα και τη μετατροπή της κινητοποίησης σε ανοιχτή αντιδικτατορική διαμαρτυρία. Το κλίμα στο προαύλιο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου ήταν ήδη ηλεκτρισμένο. Εκατοντάδες φοιτητές είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται, φωνάζοντας συνθήματα που ξεπερνούσαν τα στενά συνδικαλιστικά πλαίσια, απαιτώντας “Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία” και “Κάτω η Χούντα“. Η ατμόσφαιρα γέμισε με τις φωνές της αντίστασης, ενώ η αστυνομία, η οποία παρακολουθούσε στενά τις κινήσεις τους, περικύκλωσε άμεσα το κτίριο της Πατησίων.

Η ένωση των δυνάμεων: Η ροή από τη Νομική

Την ίδια ημέρα, η παμφοιτητική συγκέντρωση που είχε προηγηθεί στη Νομική Σχολή Αθηνών, η οποία είχε ήδη δώσει τον τόνο της αντίστασης τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους, αποφάσισε να συσπειρωθεί με τους συναδέλφους της στο Πολυτεχνείο. Η μετακίνηση των φοιτητών από τη Νομική προς την Πατησίων αύξησε κατακόρυφα τον αριθμό των συγκεντρωμένων, ξεπερνώντας τους 1.500 ανθρώπους μέσα στο χώρο του Πολυτεχνείου. Η αστυνομία, ανίκανη να εμποδίσει την προσέλευση του κόσμου, είδε την αρχική διαμαρτυρία να μετατρέπεται σε ένα μαζικό κίνημα κατάληψης και ανοιχτής αμφισβήτησης.

Το βράδυ της 14ης Νοεμβρίου, η απόφαση για κατάληψη του Πολυτεχνείου πάρθηκε οριστικά. Ήταν μια απόφαση υψηλού ρίσκου, καθώς έθετε τους φοιτητές αντιμέτωπους με την ωμή βία ενός στρατιωτικού καθεστώτος που δεν δίσταζε να καταπνίγει κάθε φωνή αντίδρασης. Για την οργάνωση του αγώνα και τη διαχείριση της κατάληψης, συγκροτήθηκε η πρώτη Συντονιστική Επιτροπή, ένα όργανο άμεσης δημοκρατίας που αποτελούνταν από εκπροσώπους όλων των Σχολών και λειτουργούσε με στόχο τη μεταφορά των αποφάσεων των συνελεύσεων της βάσης. Αυτή η επιτροπή ανέλαβε τον κεντρικό συντονισμό της περιφρούρησης, της αυτοοργάνωσης (συσσίτιο, φαρμακείο) και, κυρίως, της επικοινωνίας.

Ο ραδιοφωνικός σταθμός και η έκκληση στον λαό

Η πιο εμβληματική κίνηση της πρώτης αυτής νύχτας ήταν η οργάνωση ενός αυτοσχέδιου ραδιοφωνικού σταθμού μέσα στο Πολυτεχνείο. Χρησιμοποιώντας έναν μικρό πομπό, οι φοιτητές άρχισαν να εκπέμπουν το μήνυμα της αντίστασης σε ολόκληρη την Αττική, σπάζοντας την απόλυτη μονοφωνία της χουντικής προπαγάνδας. Η φράση “Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ Πολυτεχνείο! Σας μιλά ο ραδιοφωνικός σταθμός των ελεύθερων αγωνιζόμενων φοιτητών!” έγινε το σύμβολο του αγώνα, καλώντας τον λαό της Αθήνας να συμπαρασταθεί στην εξέγερση.

Η πρώτη μέρα της κατάληψης, η 14η Νοεμβρίου 1973, αποτέλεσε το κρίσιμο σημείο καμπής. Η εξέγερση γρήγορα απέκτησε μαζικό χαρακτήρα, προσελκύοντας όχι μόνο φοιτητές, αλλά και εργάτες, μαθητές και απλούς πολίτες, οι οποίοι έσπευσαν να προσφέρουν τρόφιμα, φάρμακα και, κυρίως, την ηθική τους συμπαράσταση. Η Συντονιστική Επιτροπή με τις αποφάσεις της, η οργάνωση της ζωής μέσα στο κτίριο και η φωνή του ραδιοσταθμού, όλα συνέθεσαν το σκηνικό της πρώτης ελεύθερης ελληνικής επικράτειας μέσα στην καρδιά της πρωτεύουσας. Η 14η Νοεμβρίου 1973 ήταν η μέρα που ο αγώνας για την ελευθερία βγήκε από τα κλειστά γραφεία και τις παράνομες συναντήσεις, για να αγκαλιάσει τον ελληνικό λαό, οδηγώντας τελικά, μέσα από αίμα και θυσίες, στην πτώση της Δικτατορίας.