Σαν σήμερα, 24 Ιουλίου 1909: Η γέννηση της «Φεντερασιόν» – Μια πρωτοποριακή σελίδα στην ιστορία της Θεσσαλονίκης

Στη Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ού αιώνα, μια πόλη υπό οθωμανική διοίκηση αλλά με έντονη κοσμοπολίτικη ταυτότητα και πολυπολιτισμικό χαρακτήρα, συνέβη ένα γεγονός που έμελλε να γράψει ιστορία στο εργατικό και σοσιαλιστικό κίνημα: η ίδρυση της Σοσιαλιστικής Εργατικής Ομοσπονδίας, ευρύτερα γνωστής ως «Φεντερασιόν».

Η Θεσσαλονίκη εκείνη την περίοδο ήταν ένα σταυροδρόμι πολιτισμών, εθνοτήτων και θρησκειών. Έλληνες, Εβραίοι (Σεφαραδίτες κυρίως), Τούρκοι, Βούλγαροι και άλλοι λαοί ζούσαν και εργάζονταν δίπλα-δίπλα. Η βιομηχανική ανάπτυξη, αν και περιορισμένη, είχε φέρει μαζί της νέα εργατικά στρώματα και κοινωνικές ανισότητες, πυροδοτώντας την ανάγκη για συλλογική διεκδίκηση. Παράλληλα, οι πολιτικές ζυμώσεις στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ιδίως μετά την επανάσταση των Νεοτούρκων το 1908, δημιουργούσαν ένα πιο ευνοϊκό κλίμα για την ανάπτυξη πολιτικών και συνδικαλιστικών οργανώσεων.

Η ίδρυση και ο πολυεθνικός χαρακτήρας

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το 1909 ιδρύθηκε η Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία, ή «Φεντερασιόν». Το όνομα «Φεντερασιόν» (Ομοσπονδία) δεν ήταν τυχαίο. Αντανακλούσε την πολυεθνική σύνθεση της οργάνωσης, η οποία απευθυνόταν σε όλες τις εθνότητες της Θεσσαλονίκης. Τα επίσημα έγγραφα, οι διακηρύξεις και οι εφημερίδες της (όπως η «Εφημερίς Εργάτου») εκδίδονταν σε τέσσερις γλώσσες: ελληνικά, τουρκικά, βουλγαρικά και εβραϊκά (λάντινο). Αυτός ο πολυπολιτισμικός χαρακτήρας ήταν μοναδικός για την εποχή και έδινε στη Φεντερασιόν ένα ιδιαίτερο βάρος και επιρροή.

Βασική κινητήρια δύναμη πίσω από την ίδρυσή της ήταν ο Εβραίος διανοούμενος Αβραάμ Μπεναρόγια, ο οποίος διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ιδεολογίας και της δράσης της.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Δράση και επιρροή

Η Φεντερασιόν δεν ήταν απλώς μια πολιτική οργάνωση. Δραστηριοποιήθηκε ενεργά στον συνδικαλιστικό χώρο, διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας, υψηλότερους μισθούς και κοινωνικά δικαιώματα για τους εργαζόμενους, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Οργάνωνε απεργίες, διαδηλώσεις και εκπαιδευτικές δράσεις, συμβάλλοντας στην πολιτικοποίηση και συνειδητοποίηση του εργατικού δυναμικού.

Η επιρροή της επεκτάθηκε πέρα από τα όρια της Θεσσαλονίκης, αποτελώντας ένα πρότυπο για το σοσιαλιστικό κίνημα σε ολόκληρη την Οθωμανική Αυτοκρατορία και αργότερα στην Ελλάδα. Μέλη της Φεντερασιόν διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην ίδρυση του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδος (ΣΕΚΕ) το 1918, πρόδρομου του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος (ΚΚΕ).

Ιδρύεται στην τουρκοκρατούμενη Θεσσαλονίκη η Σοσιαλιστική Εργατική Ομοσπονδία, γνωστή και ως «Φεντερασιόν».

Η κληρονομιά της Φεντερασιόν

Η ιστορία της Φεντερασιόν αποτελεί ένα φωτεινό παράδειγμα του πώς η κοινή εργατική συνείδηση μπορούσε να υπερβεί τις εθνικές και θρησκευτικές διαφορές σε μια εποχή μεγάλων ανακατατάξεων. Η προσπάθειά της να ενώσει τους εργαζόμενους όλων των εθνοτήτων της Θεσσαλονίκης γύρω από κοινά αιτήματα, την καθιστά ένα μοναδικό φαινόμενο στην ιστορία του σοσιαλιστικού κινήματος.

Παρά τις προκλήσεις και τις αλλαγές που επήλθαν με την ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στο ελληνικό κράτος το 1912, η κληρονομιά της Φεντερασιόν παραμένει ζωντανή, υπενθυμίζοντας τη σημασία της αλληλεγγύης και της συλλογικής δράσης στην πάλη για κοινωνική δικαιοσύνη.