Παγκόσμια ανησυχία: Το Ισραήλ έτοιμο να επιτεθεί στο Ιράν – Τι ισχύει για τα πυρηνικά της Τεχεράνης

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Το Ισραήλ φαίνεται να προετοιμάζεται για μια άμεση στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους. Αυτή η εξέλιξη θα μπορούσε να πυροδοτήσει γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και να εκτροχιάσει τις διπλωματικές προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ για τον περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Όπως αναφέρουν οι New York Times, η αυξανόμενη ανησυχία για μια πιθανή ισραηλινή επίθεση, σε συνδυασμό με τον φόβο σκληρών ιρανικών αντιποίνων, οδήγησε την Ουάσινγκτον να αποσύρει διπλωμάτες από το Ιράκ και να επιτρέψει την εθελοντική αποχώρηση μελών οικογενειών Αμερικανών στρατιωτικών από περιοχές της Μέσης Ανατολής, τη στιγμή που η κατάσταση στη Γάζα φτάνει σε ακραίο βαθμό.

Παρότι το ακριβές εύρος της ισραηλινής στρατιωτικής επιχείρησης παραμένει αδιευκρίνιστο, η ένταση έχει κλιμακωθεί. Τους τελευταίους μήνες, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου πίεζε τον Ντόναλντ Τραμπ να αξιοποιήσει την «ευαλωτότητα» του Ιράν, ζητώντας την έγκριση για στρατιωτική δράση. Παρόλα αυτά, ο Τραμπ είχε στο παρελθόν απορρίψει την πρόταση, επιμένοντας στη σημασία της διαπραγμάτευσης ενός νέου πυρηνικού συμφώνου που θα περιόριζε την ιρανική παραγωγή πυρηνικού υλικού. Μάλιστα, δύο εβδομάδες πριν, προειδοποίησε τον Νετανιάχου να μην προχωρήσει σε επιθετικές ενέργειες όσο βρίσκονταν σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις.

Ο Τραμπ… βλέπει πια την πραγματικότητα

Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχους, ο Τραμπ εμφανίζεται πλέον λιγότερο αισιόδοξος. Η απόρριψη πρότασης για σταδιακή κατάργηση του εμπλουτισμού ουρανίου από τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν έχει ενισχύσει την απαισιοδοξία στον Λευκό Οίκο. Παράλληλα, αναλυτές επισημαίνουν ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει σημειώσει μεγάλη πρόοδο από το 2018 και πλέον εκτιμάται πως η Τεχεράνη είναι σε θέση να παράξει υλικό για έως και 10 πυρηνικές βόμβες. Παρόλο που η κατασκευή ενός λειτουργικού όπλου θα απαιτούσε αρκετούς μήνες, πολλοί Ισραηλινοί αξιωματούχοι πιστεύουν πως η κατάσταση έχει ξεπεράσει τα όρια της ανοχής.

Στο Ισραήλ, η άποψη ότι η αντιμετώπιση του Ιράν πρέπει να γίνει τώρα κερδίζει έδαφος. Ο αποδυναμωμένος ρόλος οργανώσεων όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ – συμμαχικών δυνάμεων του Ιράν – καθώς και οι εκτεταμένες ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές το 2023, έχουν μειώσει τη ιρανική αντιαεροπορική άμυνα. Ωστόσο, κάποιοι αναλυτές προειδοποιούν ότι το Ιράν ανακάμπτει γρήγορα και αποκαθιστά τις αμυντικές του υποδομές, αφήνοντας το παράθυρο ευκαιρίας για το Ισραήλ να κλείνει.

Παραμένει επίσης ασαφές αν το Ισραήλ μπορεί να καταφέρει ένα αποφασιστικό πλήγμα χωρίς την υποστήριξη των ΗΠΑ. Στο παρελθόν, ο Νετανιάχου είχε φτάσει κοντά στην απόφαση για στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, αλλά υποχώρησε την τελευταία στιγμή. Αυτή τη φορά, όμως, οι συνθήκες φαίνεται να έχουν μεταβληθεί.

Η απόφαση των ΗΠΑ να αποσύρουν προσωπικό συνέπεσε με προειδοποίηση από βρετανική ναυτιλιακή αρχή, η οποία συμβούλεψε τα πλοία που διέρχονται τον Περσικό Κόλπο, το Στενό του Ορμούζ και τον Κόλπο του Ομάν να εντείνουν τα μέτρα ασφαλείας, καθώς οι αυξημένες εντάσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε στρατιωτική κλιμάκωση.

Η Τεχεράνη είναι ήδη έτοιμη για όλα

Σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο, η Τεχεράνη έχει ήδη ετοιμάσει σχέδιο άμεσης απάντησης, που περιλαμβάνει την εκτόξευση εκατοντάδων βαλλιστικών πυραύλων κατά του Ισραήλ. Τον Οκτώβριο του 2024, παρόμοια πυραυλική επίθεση είχε προκαλέσει περιορισμένες ζημιές, χάρη στην παρέμβαση των ΗΠΑ που αναχαίτισαν μεγάλο μέρος της.

Ο πρώην πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πραγματοποίησε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου τη Δευτέρα, χωρίς να αποκαλυφθούν λεπτομέρειες για τη συζήτησή τους. Την προηγούμενη ημέρα, ο Τραμπ είχε συναντηθεί με την ομάδα εθνικής ασφάλειας στο Καμπ Ντέιβιντ, εν μέσω εντάσεων στη Μέση Ανατολή.

Την ίδια στιγμή, ο Ιρανός υπουργός Άμυνας, στρατηγός Αζίζ Νασερζαντέχ, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε σύγκρουση θα είχε σοβαρές συνέπειες για τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Η Αμερική θα αναγκαστεί να αποσυρθεί από την περιοχή. Όλες οι στρατιωτικές της βάσεις βρίσκονται εντός της εμβέλειάς μας και θα τις πλήξουμε χωρίς δισταγμό», δήλωσε ο Νασερζαντέχ.

Οι εντάσεις κλιμακώθηκαν μετά τις δηλώσεις του στρατηγού Μάικλ Κουρίλα, επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), που ενημέρωσε το Κογκρέσο ότι παρουσίασε στον Τραμπ «ένα ευρύ φάσμα επιλογών» για ενδεχόμενο χτύπημα κατά του Ιράν. Παρότι η προγραμματισμένη κατάθεσή του στη Γερουσία για την Πέμπτη αναβλήθηκε χωρίς εξηγήσεις, η δήλωσή του προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από Ιρανούς αξιωματούχους.

Στο διπλωματικό πεδίο, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) συνεδριάζει στη Βιέννη, με τις ΗΠΑ, τη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία να καταθέτουν ψήφισμα που καταδικάζει τις πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν, κατηγορώντας τη χώρα για παραβίαση της συμφωνίας του 2015. Αν το ψήφισμα υπερψηφιστεί, θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τη διαδικασία «snapback», επαναφέροντας τις κυρώσεις του ΟΗΕ. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, προειδοποίησε ότι μια τέτοια απόφαση θα προκαλέσει «σφοδρή αντίδραση».

Το Ιράν υποστηρίζει ότι η μονομερής απόσυρση των ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2018 νομιμοποιεί την παραβίαση των περιορισμών που είχε αποδεχτεί. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι επιμένουν ότι η συμφωνία παραμένει σε ισχύ και μπορούν να επανεπιβληθούν κυρώσεις.

Παρά την κλιμακούμενη ένταση, οι προγραμματισμένες διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακυρωθεί. Οι εκπρόσωποι των ΗΠΑ και του Ιράν σχεδιάζουν να συναντηθούν την Κυριακή στο Ομάν, αν και ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι το Ιράν έχει υιοθετήσει «απαράδεκτη στάση». Ο ειδικός απεσταλμένος, Στιβ Γουίτκοφ, φαίνεται να διατηρεί την πρόθεσή του να συμμετάσχει.

Στο μεταξύ, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε την αποχώρηση μη απαραίτητου προσωπικού από την πρεσβεία στη Βαγδάτη, ενώ έδωσε έγκριση για την απομάκρυνση προσωπικού και οικογενειών από τις πρεσβείες στο Μπαχρέιν και στο Κουβέιτ. Στο Μπαχρέιν, η αποχώρηση αφορά κυρίως οικογένειες στρατιωτικού προσωπικού, καθώς εκεί βρίσκεται μια σημαντική αμερικανική ναυτική βάση.

Η κατάσταση έχει οδηγήσει σε αναταράξεις στις αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να σημειώνουν άνοδο. Το αμερικανικό αργό ξεπέρασε τα 68 δολάρια ανά βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο. Τυχόν στρατιωτική κλιμάκωση ή αυστηρότερες κυρώσεις κατά του Ιράν θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν περαιτέρω την παγκόσμια αγορά.

Εν τω μεταξύ, το αεροπλανοφόρο USS Carl Vinson παραμένει στην Αραβική Θάλασσα, εξοπλισμένο με περισσότερα από 60 αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένων των F-35. Σύμφωνα με πηγές του Πολεμικού Ναυτικού, δεν υπάρχουν σχέδια για μετακίνησή του προς το παρόν. Δεκάδες μαχητικά και βομβαρδιστικά αεροσκάφη των ΗΠΑ παραμένουν επίσης στην περιοχή, έτοιμα για δράση.

Καθώς η διπλωματία υποχωρεί και οι στρατοί βρίσκονται σε επιφυλακή, το ερώτημα παραμένει: Θα αποτελέσει το Ισραήλ τη σπίθα για έναν νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή; Και πώς θα αντιδράσει ο υπόλοιπος κόσμος αν ξεσπάσει σύγκρουση;