Το πιο απομονωμένο σημείο στον πλανήτη: Πού βρίσκεται η απόλυτη μοναξιά, το μυστηριώδες «Point Nemo», 2.688 χιλιόμετρα μακριά από κάθε ψυχή

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Υπάρχουν στιγμές που ο σύγχρονος άνθρωπος, πνιγμένος στον θόρυβο των μεγαλουπόλεων, την αδιάκοπη ροή των πληροφοριών και την ψηφιακή υπερφόρτωση, αναζητά έστω και νοερά ένα καταφύγιο απόλυτης ησυχίας. Ποιο είναι όμως το πιο απομακρυσμένο σημείο από οποιονδήποτε άλλο συνάνθρωπο στον πλανήτη Γη; Αν κανείς σκεφτεί τα παγωμένα βάθη της Σιβηρίας, τα αχανή και αφιλόξενα ερήμους της Σαχάρας, τα πυκνά δάπη του Αμαζονίου ή ακόμα και τις πιο απομονωμένες γωνιές της Ανταρκτικής, η γεωγραφική πραγματικότητα κρύβει εκπλήξεις που ξεπερνούν κάθε φαντασία.

Η αναζήτηση της απόλυτης γεωγραφικής απομόνωσης αποτελεί ένα συναρπαστικό ταξίδι στα πιο απρόσιτα σημεία της υφηλίου, εκεί όπου η ανθρώπινη παρουσία εξαφανίζεται και δίνει τη θέση της στην άγρια φύση, στους ωκεανούς και, τελικά, στο απέραντο κενό του διαστήματος.

Η «έρημη» στεριά: Από το Τριστάν ντα Κούνια στο νησί Μπουβέ

Για όσους παρακολουθούν στενά τη γεωγραφία, το πρώτο όνομα που έρχεται συχνά στο μυαλό όταν γίνεται λόγος για απομόνωση είναι το Τριστάν ντα Κούνια, ένα απομονωμένο ηφαιστειογενές σύμπλεγμα νησιών στη μέση του Ατλαντικού Ωκεανού. Το πλησιέστερο κατοικημένο σημείο, η νήσος Αγία Ελένη, απέχει από εκεί περίπου 2.430 χιλιόμετρα, ενώ το κοντινότερο ακατοίκητο νησί, η Νήσος Γκόφ, βρίσκεται στα 400 χιλιόμετρα. Ωστόσο, το Τριστάν ντα Κούνια δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την απόλυτη μοναξιά, καθώς στο νησί ζουν μόνιμα περισσότεροι από 200 άνθρωποι.

Αν στραφούμε στις ακατοίκητες νήσους του πλανήτη, το «στέμμα» της απομόνωσης στη στεριά ανήκει δικαιωματικά στο νησί Μπουβέ (Bouvet). Πρόκειται για ένα υποανταρκτικό, ηφαιστειογενές έδαφος που ανήκει στη Νορβηγία, καλυμμένο σχεδόν εξ ολοκλήρου από παγετώνες. Το Μπουβέ είναι τόσο αφιλόξενο και η πρόσβαση σε αυτό τόσο εξαιρετικά δύσκολη, λόγω των επικίνδυνων ακτών και των ακραίων καιρικών συνθηκών, ώστε μπορεί να περάσει ακόμη και πάνω από μία δεκαετία χωρίς να δεχθεί ούτε μία επίσκεψη. Όταν μάλιστα καταφέρνουν να φτάσουν εκεί επιστήμονες, παραμένουν μόνο για λίγες ώρες προκειμένου να συλλέξουν δεδομένα και αποχωρούν εσπευσμένα.

Το νησί Μπουβέ βρίσκεται σε απόσταση 1.639 χιλιομέτρων από την πλησιέστερη γη, η οποία είναι η Γη της Βασίλισσας Μοντ στην Ανταρκτική, όπου λειτουργεί η γερμανική ερευνητική βάση Neumayer III. Για να αντιληφθεί κανείς την κλίμακα, η απόσταση αυτή ισοπεδώνει κάθε άλλη γεωγραφική σύγκριση, ξεπερνώντας κατά πολύ τις αποστάσεις που συναντά κανείς στην καρδιά της Αυστραλίας (Outback) ή στις πιο βαθιές ερήμους της Σαχάρας, όπου οι ταξιδιώτες σπανίως βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των 300 ή 400 χιλιομέτρων από κάποιον οικισμό.

Το «Point Nemo»: Ο α ατός τάφος του ωκεανού και το σημείο μηδέν της ναυσιπλοΐας

Αν όμως αφήσουμε τη στεριά και περάσουμε στους ωκεανούς, τα δεδομένα αλλάζουν δραματικά. Ο απόλυτος πρωταθλητής της θαλάσσιας απομόνωσης έχει όνομα και βρίσκεται στον Νότιο Ειρηνικό Ωκεανό: πρόκειται για το Point Nemo (Σημείο Νέμο), το σημείο της θάλασσας που βρίσκεται πιο μακριά από οποιαδήποτε ξηρά στον πλανήτη.

Το Point Nemo είναι τόσο απομονωμένο ώστε, όταν βρεθεί κανείς ακριβώς σε εκείνες τις συντεταγμένες, η πλησιέστερη γη —συμπεριλαμβανομένης της ακατοίκητης νησίδας Ducie (του συμπλέγματος Pitcairn), του ακατοίκητου Motu Nui κοντά στο Νησί του Πάσχα και ενός απομακρυσμένου σημείου στην Ανταρκτική— απέχει περίπου 2.688 χιλιόμετρα.

Η περιοχή αυτή είναι τόσο ερημική που δεν διασχίζεται από κανονικές θαλάσσιες εμπορικές οδούς ή αεροδιάδρομους για εκατοντάδες χιλιόμετρα τριγύρω. Μάλιστα, εξαιτίας μιας τεράστιας ωκεάνιας δίνης (του γύρου του Νότιου Ειρηνικού) που δρα ως φυσικό φράγμα, τα νερά γύρω από το Point Nemo στερούνται θρεπτικών συστατικών, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει σχεδόν καθόλου θαλάσσια ζωή πέρα από ελάχιστους μικροργανισμούς και ασπόνδυλα στον πυθμένα.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο για το Point Nemo αφορά το διάστημα: σε ορισμένες στιγμές, οι άνθρωποι που βρίσκονται πλησιέστερα σε αυτό το γεωγραφικό σημείο δεν βρίσκονται πάνω στη Γη, αλλά στον ουρανό! Όταν ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός (ISS) περνάει από πάνω του σε ύψος περίπου 400 χιλιομέτρων, οι αστροναύτες είναι οι «γειτονικοί» κάτοικοι του σημείου.

Από τη Σεληνιακή τροχιά στα μελλοντικά ταξίδια στον Άρη: Η απόλυτη κοσμική μοναξιά

Καθώς η ανθρωπότητα άφησε πίσω της τα όρια της Γης, η έννοια της απομόνωσης απέκτησε κοσμικές διαστάσεις. Σύμφωνα με τα ιστορικά αρχεία διαστημικών πτήσεων, ο άνθρωπος που έχει βιώσει την πιο απομακρυσμένη και απόλυτη μοναξιά στην ιστορία ήταν ο αστροναύτης Alfred Worden το 1971, κατά την αποστολή Apollo 15. Ενώ οι δύο συνάδελφοί του περπατούσαν στην επιφάνεια της Σελήνης, ο Worden παρέμεινε εντελώς μόνος μέσα στη διαστημική κάψουλα σε τροχιά, σε μια απόσταση που έφτασε τα 3.600 χιλιόμετρα από αυτούς.

Το ρεκόρ αυτό ωστόσο κινδυνεύει να καταρριφθεί θεαματικά σε μελλοντικές αποστολές, όπως το πρόγραμμα Artemis 3. Σε αντίθεση με το παρελθόν, οι μελλοντικές σεληνιακές αποστολές σχεδιάζεται να χρησιμοποιήσουν μια ευρύτερη τροχιά (NRHO), στην οποία το διαστημόπλοιο μπορεί να απομακρυνθεί έως και 70.000 χιλιόμετρα πάνω από τη σεληνιακή επιφάνεια. Σε μια τέτοια τροχιά, αν συνέβαινε το μοιραίο σε έναν από τους αστροναύτες, ο επιζών θα βρισκόταν αντιμέτωπος με μια πρωτοφανή ψυχολογική και φυσική δοκιμασία, απέχοντας σχεδόν 400.000 χιλιόμετρα από κάθε άλλο ανθρώπινο ον στη Γη.

Ακόμη μεγαλύτερες είναι οι προοπτικές απομόνωσης στα μελλοντικά ταξίδια προς τον Άρη. Με τις αποστάσεις μεταξύ Γης και Άρη να κυμαίνονται από 54 έως περισσότερα από 400 εκατομμύρια χιλιόμετρα ανάλογα με τις τροχιές, ταξίδια διάρκειας 6 έως 8 μηνών ανά κατεύθυνση θα απαιτήσουν τη χρήση πολλαπλών σκαφών που θα ταξιδεύουν αυτόνομα. Στη μέση αυτών των διαπλανητικών διαδρομών, τα σκάφη θα απέχουν μεταξύ τους εκατομμύρια χιλιόμετρα.

Είτε πρόκειται για τα παγωμένα ηφαίστεια του νησιού Μπουβέ, είτε για τα σκοτεινά βάθη του Point Nemo, είτε για το αχανές κενό του διαστήματος, η εξερεύνηση αποδεικνύει διαχρονικά ότι η μεγαλύτερη κατάκτηση του ανθρώπου δεν ήταν ποτέ το να φτάσει μακριά, αλλά το να μην το κάνει ποτέ εντελώς μόνος.