Κρατικά συμφέροντα και δολοπλοκίες: Το «διαμαντάκι» του Netflix για έναν από τους καλύτερους κατασκόπους που πέρασαν ποτέ

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η απίστευτη ιστορία του κορυφαίου κατασκόπου και εθνικού ήρωα στο Ισραήλ, Έλι Κοέν έγινε μίνι σειρά έξι επεισοδίων στο Netflix το 2019 με τον Σάσα Μπάρον Κοέν να δίνει ρεσιτάλ ερμηνείας και να ανατρέπει όλα όσα πιστεύαμε γι’ αυτόν. Ο Cohen μάλιστα είχε λάβει υποψηφιότητα Χρυσού Φοίνικα για την (εκπληκτική) ερμηνεία του στη σειρά. Δημιουργός της είναι ο Gideon Raff (Prisoners of War, Homeland), ενώ το καστ πλαισιώνεται με τους Noah Emmerich (The Walking Dead) και τον Alexander Siddig (Game of Thrones).

Τη δεκαετία του ’60, ο άγνωστος Έλι Κοέν γίνεται μυστικός πράκτορας στη Συρία, αναλαμβάνοντας μια επικίνδυνη, μακρόπνοη κατασκοπευτική αποστολή για τη Μοσάντ. Ο Κοέν κρίθηκε κατάλληλος να διεισδύσει στην εχθρική Συρία γιατί ήταν πολύγλωσσος, είχε γεννηθεί σε αραβική χώρα και η αφοσίωσή του ήταν μοναδική.

Η πραγματική ιστορία του Έλι Κοέν

Ο Έλι Κοέν γεννήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 1924 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου από Εβραίους γονείς με τον πατέρα του να έχει μεταναστεύσει από το Χαλέπι της Συρίας το 1914. Το 1949, ενώ οι γονείς του και τα τρία αδέλφια του εγκαταστάθηκαν στο Ισραήλ, εκείνος επέλεξε να παραμείνει στη Συρία για να ολοκληρώσει τις σπουδές του ως ηλεκτρολόγος μηχανικός. Στη δεκαετία του ’50, αν και συμμετείχε σε μια σειρά από ενέργειες υπέρ του Ισραήλ στην Αίγυπτο, ποτέ δεν βρέθηκε ενοχοποιητικό στοιχείο εναντίον του και κυκλοφορούσε ελεύθερος.

Το 1957 εγκαταστάθηκε στο Ισραήλ με την εκδίωξη των Εβραίων από την Αλεξάνδρεια, μετά τον πόλεμο του Σουέζ. Προσλήφθηκε από την μυστική υπηρεσία του IDF ως αναλυτής καθώς μιλούσε Γαλλικά, Αραβικά και Εβραϊκά αλλά η θέση δεν τον ικανοποιούσε και προσπάθησε ανεπιτυχώς να ενταχθεί στη Μοσάντ. Μετά την απόρριψη από την υπηρεσία, ο Ελι Κοέν έφυγε για το Τελ Αβίβ όπου εργαζόταν σε μια ασφαλιστική εταιρεία. Το 1959 παντρεύτηκε την Νάντια Μαλιάντ με την οποία απέκτησαν τρία παιδιά.

Όταν αργότερα η ένταση στα σύνορα με τη Συρία για τα υψίπεδα του Γκολάν άρχισε να αυξάνεται, η Μοσάντ αναζήτησε έναν ειδικό κατάσκοπο που θα εισχωρούσε στην κυβέρνηση της γειτονικής χώρας. Ο ρόλος δόθηκε στον Κοέν ο οποίος κρίθηκε ότι είναι ο κατάλληλος για ήταν πολύγλωσσος, είχε γεννηθεί σε αραβική χώρα και η αφοσίωσή του ήταν μοναδική. Η ένταξή του στη Μοσάντ έγινε το 1960 όπου εκπαιδεύτηκε επί ένα εξάμηνο.

Πριν φύγει για την αποστολή του στη Συρία ο Ελι Κοέν «βαφτίστηκε» Καμάλ Αμίν Θαμπέτ με τόπο γέννησης τη Βηρυτό από Σύρους γονείς. Ζούσε με την οικογένειά του στην Αργεντινή όπου διατηρούσαν μια βιοτεχνία υφασμάτων αλλά η μεγάλη του επιθυμία ήταν να επιστρέψει στην πατρίδα για να την υπηρετήσει. Μάλιστα, το 1961, ο Ελι Κοέν ταξίδεψε στο Μπουένος Αϊρες για να αποκτήσει τη νέα του ταυτότητα. Τον Φεβρουάριο του 1962 ο Κοέν εγκαταστάθηκε στη Δαμασκό όπου ξεκίνησε σταδιακά να αποκτά επαφές και προσβάσεις με τους κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Έκανε πολύ συχνά πάρτι στο σπίτι του με καλεσμένους βουλευτές, υπουργούς, στρατιωτικούς και μέλη της οικονομικής ελίτ όπου μάθαινε τα μυστικά και τα σχέδιά τους αφού πρώτα είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη τους. Αξιωματικοί του στρατού τον καλούσαν σε περιηγήσεις στα υψίπεδα του Γκολάν κι εκείνος έβρισκε την ευκαιρία να τραβά φωτογραφίες και να φτιάχνει σχέδια με τις θέσεις του Συριακού στρατού στην περιοχή τα οποία μετέφερε με κάθε λεπτομέρεια στις υπηρεσίες του Ισραήλ. Έπεισε μάλιστα τις αρχές της Συρίας να φυτέψουν δέντρα στην περιοχή των υψιπέδων για να δίνουν την εντύπωση στους Ισραηλινούς ότι κανένας αντίπαλος δεν κρύβεται από κάτω. Με αυτό τον τρόπο οι Ισραηλινοί στον Πόλεμο των Εξι Ημερών γνώριζαν ότι οι Σύροι χρησιμοποιούσαν τα δέντρα ως απόκρυψη και έστρεφαν τα πυρά τους εκεί.

Ο Κοέν έστελνε τις πληροφορίες του στη Μοσάντ με σήματα Μορς, κρυφές επιστολές ακόμα και κατ’ ιδίαν στις σπάνιες επισκέψεις του στο Ισραήλ. Η οικογένειά του νόμιζε ότι εργαζόταν για το υπουργείο Αμυνας χωρίς να διατρέχει κίνδυνο η ζωή του. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο αδελφός του, Μορίς εργαζόταν κι εκείνος για τη Μοσάντ χωρίς τα δύο αδέλφια να γνωρίζουν την ιδιότητα του άλλου. Ο Μορίς κατάλαβε ότι ο Ελι εργάζεται για τη Μοσάντ όταν για ένα διάστημα λάμβανε εκείνος τις πληροφορίες του με σήματα Μορς από τη Συρία. Κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης του δεύτερου στο Ισραήλ, ο Μορίς άφησε υπαινιγμούς στον Ελι ότι γνωρίζει την ιδιότητά του.

Τον Ιανουάριο του 1965 έγινε αντιληπτό από τις υπηρεσίες της Συρίας ότι κάποιος έστελνε πληροφορίες στο Ισραήλ. Για να εντοπισθεί η ταυτότητά του χρησιμοποιήθηκε η τεχνογνωσία των πρώην Σοβιετικών κατασκόπων οι οποίοι κατάφεραν να εντοπίσουν τον Κοέν στο διαμέρισμά του στα τέλη του Ιανουαρίου. Το Ισραήλ στη συνέχεια προσπάθησε να μεταφέρει τον Κοέν εκτός Συρίας ή να τον κρατήσει ζωντανό. Κατά τη διάρκεια της ανάκρισης ο κατάσκοπος βασανίστηκε αλλά ποτέ δεν έδωσε την παραμικρή πληροφορία. Πριν τη δίκη του αρχηγοί κρατών και ο Πάπας είχαν κάνει έκκληση για την απελευθέρωσή του, όμως ο Κοέν καταδικάστηκε σε θάνατο διά απαγχονισμού ο οποίος πραγματοποιήθηκε στη Δαμασκό στις 18 Μαΐου 1965 και μεταδόθηκε από την τηλεόραση. Η σωρός του δεν δόθηκε ποτέ στην οικογένειά του και το 2018 το ρολόι του εντοπίστηκε από τη Μοσάντ να αποτελεί αντικείμενο αγοραπωλησίας. Σήμερα το ρολόι φυλάσσεται στη βάση της Μοσάντ.

Ο Ελι Κοέν θεωρείται εθνικός ήρωας στο Ισραήλ και πολλοί δρόμοι έχουν πάρει το όνομά του. Το The Spy είναι μία σειρά που σε συγκλονίζει με το πως ένας άνθρωπος μπορεί να “μεταμορφωθεί” και να πείσει ένα ολόκληρο έθνος, φτάνοντας ακόμα και σε θέση Υπουργού. Σε καθηλώνει επειδή ο Eli πρακτικά θυσιάστηκε για την ίδια του την πατρίδα, προσφέροντας της ορισμένες χρήσιμες πληροφορίες και αφήνοντας πίσω την οικογένεια του. Όλα αυτά όμως δεν θα συνέβαιναν δίχως την απίστευτη ερμηνεία του Sacha Baron Cohen.