Δευτέρα, 25 Οκτωβρίου 2021

Αφιέρωμα: Τρία χρόνια από τη Συμφωνία των Πρεσπών – Η συνθήκη που εξακολουθεί να διχάζει

Αναδρομή σε ορισμένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία που τη χαρακτηρίζουν

20 Ιουνίου 2021 10:29
Αφιέρωμα: Τρία χρόνια από τη Συμφωνία των Πρεσπών –  Η συνθήκη που εξακολουθεί να διχάζει
Από ATHENSMAGAZINE TEAM

Τρία συμπληρώθηκαν από τη Συμφωνία των Πρεσπών, που μέχρι και σήμερα συνεχίζει να διχάζει και να προκαλεί αντιδράσεις σε πολλά μέτωπα με συχνά εθνικιστικές προεκτάσεις. Με αφορμή την αναμφισβήτητα ιστορική συμφωνία, το Athensmagazine.gr θυμάται ορισμένες από τις πιο σημαντικές στιγμές που τη χαρακτηρίζουν.

Στις 17 Ιουνίου του 2018, σε μια τελετή γεμάτη συμβολισμούς στη Μεγάλη Πρέσπα, τη λίμνη που ενώνει την Ελλάδα, την πΓΔΜ (όπως ονομαζόταν μέχρι τότε η νυν Βόρεια Μακεδονία) και την Αλβανία, υπεγράφη η συμφωνία για την ονοματοδοσία της πΓΔΜ.

Ο Αλέξης Τσίπρας βρέθηκε στο χωριό Ψαράδες μαζί με τον υπουργό Εξωτερικών Νίκο Κοτζιά, τον Μάθιου Νίμιτς, ειδικό απεσταλμένο του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, την αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ, Φεντερίκα Μογκερίνι, τον επίτροπο της ΕΕ αρμόδιο για τη Διεύρυνση, Γιοχάνες Χαν και την Ροζμαρί Ντι Κάρλο, εκπρόσωπο του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, αναπληρώτρια γ.γ. για Πολιτικές Υποθέσεις.

Ζόραν Ζάεφ Αλέξης Τσίπρας

Από την απέναντι πλευρά έφτασε στους Ψαράδες ο πρωθυπουργός της πΓΔΜ Ζόραν Ζάεφ μαζί με τον υπουργό Εξωτερικών Νίκολα Ντιμιτρόφ, με σκάφος μέσω της λίμνης.

Σημειώνεται ότι ο Αλέξης Τσίπρας ήταν ο πρώτος Έλληνας πρωθυπουργός που επισκέφθηκε την πΓΔΜ και η τρίτη φορά που πρωθυπουργός της πΓΔΜ επισκέπτεται τις Πρέσπες.

Ο Ζόραν Ζάεφ και ο Αλέξης Τσίπρας, κατά την αναμνηστική φωτογραφία φώναξαν στους παρευρισκόμενους. «Τώρα είμαστε οικογένεια».

Ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, ανέφερε στην ομιλία του, μεταξύ άλλων:

«Ολόκληρη η ανθρωπότητα χρειάζεται παραδείγματα λαών και χωρών που αποτινάζουν τα βαρίδια του μίσους και οικοδομούν μαζί το μέλλον».

«Στη συμφωνία μας καθρεφτίζονται οι ψυχές και των δύο λαών» καθώς και ότι «Η βιωσιμότητα μιας συμφωνίας χρειάζεται από κοινού επένδυση για να ριζώσει στις συνειδήσεις των λαών μας, η επίλυση της διένεξης 25 ετών. Χόρτασαν οι προηγούμενες γενιές από μοιρολόγια. Ήρθε η ώρα να τραγουδήσουμε για την γέννηση, για τη χαρά. Σήμερα κάνουμε ένα βήμα γενναίο για τους λαούς μας».

Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο Πρόεδρος της πΓΔΜ, Ζόραν Ζάεφ και δήλωσε:

«Δεν μπορείς να πετύχεις τίποτα χωρίς θάρρος, το θάρρος είναι η μεγαλύτερη ανδρεία και η ελπίδα είναι όνειρο, όταν ακόμη είσαι ξύπνιος. Οι πολίτες θέλουν την ειρήνη, τη δημοκρατία, την κυριαρχία του δικαίου της ελευθερίας. Η ευρωπαϊκή αντίληψη αποτελεί πολιτισμική αξία, αντίθετη από το λαϊκισμό».

Η Φεντερίκα Μογκερίνι μίλησε για «μια ιστορική στιγμή για όλους μας, όχι μόνο για τις δυο πλευρές, αλλά για την Ευρώπη και για ολόκληρο τον κόσμο».

Ο αρμόδιος επίτροπος της Ε.Ε. για τη διεύρυνση, Γιοχάνες Χαν, για την «Αρχή ενός νέου ταξιδιού το οποίο οδηγεί στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση».

Ακόμη ανέφερε ότι :«Ήταν ένα μακρύ ταξίδι, μεταφορικά μιλώντας, για να φθάσουμε ως εδώ και όπως είπε και η είναι μια ιστορική στιγμή. Και οι πολίτες του μέλλοντος θα αναγνωρίσουν ότι ήταν μια ιστορική στιγμή έτσι ώστε να υπάρχει και γι' αυτή τη χώρα μια προοπτική στο ΝΑΤΟ και στους υπόλοιπους θεσμούς. Πιστεύω ότι και η Ευρώπη θα δώσει μια θετική απάντηση στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και σαφώς θα πρέπει να κάνουμε τα επόμενα βήματα».

Σχετικά με τις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης απάντησε «πιστεύω ότι "στο τέλος της μέρας" όλοι θα δουν, αφού μελετήσουν την συμφωνία, ότι πρόκειται για ένα καλό κείμενο, ένα καλό συμβιβασμό και ένας συμβιβασμός είναι μια συμφωνία που όλοι κάτι πρέπει να δώσουν για να πάρουν κάτι. Είναι μια προστιθέμενη αξία για αμφότερες τις πλευρές.»

Το κείμενο της συμφωνίας στο οποίο κατέληξαν Αθήνα και Σκόπια

Μεταξύ άλλων, στο κείμενο της συμφωνίας προβλέπονται:

Συμφωνία Πρεσπών

1.Το επίσημο όνομα θα είναι «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας», το οποίο θα είναι το συνταγματικό όνομα και θα χρησιμοποιείται erga omnes, όπως προβλέπεται στη συμφωνία. Το σύντομο όνομα θα είναι «Βόρεια Μακεδονία».

2.Η ιθαγένεια θα είναι Μακεδονική/Πολίτης της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, όπως θα εγγράφεται σε όλα τα ταξιδιωτικά έγγραφα.

3.Η επίσημη γλώσσα θα είναι η «μακεδονική γλώσσα» όπως αναγνωρίστηκε από την Τρίτη Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την τυποποίηση των γεωγραφικών ονομάτων που διεξήχθη στην Αθήνα το 1977, και περιγράφεται στο άρθρο 7 (3) και (4) της παρούσας συμφωνίας.

4.Οι όροι «Μακεδονία» και «Μακεδόνας» έχουν την έννοια που αποδίδεται στο άρθρο 7 της συμφωνίας.

5.Οι κωδικοί χώρας για τις πινακίδες αυτοκινήτου θα είναι NM και NMK. Για όλους τους άλλους σκοπούς κωδικοί χώρας παραμένουν οι ΜΚ και MKD, όπως επισήμως αποδόθηκαν από τον Διεθνή Οργανισμό τυποποίησης.

Το άρθρο 7 της συμφωνίας αναφέρει:

1.Τα μέρη αναγνωρίζουν ότι η εκατέρωθεν αντίληψή τους ως προς τους όρους «Μακεδονία» και «Μακεδόνας» αναφέρεται σε διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο και ιστορική κληρονομιά.

2.Αναφορικά με την Ελλάδα, με αυτούς τους όρους νοούνται όχι μόνο η περιοχή και ο πληθυσμός της βόρειας Ελλάδας αλλά και τα χαρακτηριστικά τους, καθώς και ο ελληνικός πολιτισμός, η ιστορία, η κουλτούρα και η κληρονομιά αυτής της περιοχής από την αρχαιότητα έως σήμερα.

3.Αναφορικά με την ΠΓΔΜ, με αυτούς τους όρους νοούνται η επικράτεια, η γλώσσα, ο πληθυσμός και τα χαρακτηριστικά τους, με τη δική τους ιστορία, πολιτισμό και κληρονομιά, διακριτώς διαφορετικά από αυτά που αναφέρονται στο παραπάνω εδάφιο (άρθρο 7.2)

4.Η ΠΓΔΜ σημειώνει ότι η επίσημη γλώσσα της, η Μακεδονική γλώσσα ανήκει στην ομάδα των νότιων σλαβικών γλωσσών. Επίσης, τα δύο μέρη σημειώνουν ότι η επίσημη γλώσσα και τα άλλα χαρακτηριστικά της ΠΓΔΜ δεν έχουν σχέση με τον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία, την κουλτούρα και την κληρονομιά της βόρειας περιοχής της Ελλάδας.

Στο άρθρο 2 της συμφωνίας προβλέπεται ότι η Ελλάδα δεν θα αντιταχθεί στην ένταξη της γείτονος υπό το νέο όνομα και τις ορολογίες σε διεθνείς, πολυμερείς και περιφερειακούς οργανισμούς και θεσμούς που η Ελλάδα είναι μέλος.

Νίμιτς: «Και οι δύο χώρες βγήκαν χαμένες από την απροθυμία τους να επιλύσουν το ζήτημα τα προηγούμενα χρόνια»

Θυμίζουμε ότι σχεδόν δύο χρόνια μετά την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών ο Μάθιου Νίμιτς, ο μακροβιότερος απεσταλμένος του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ στις συνομιλίες Αθήνας-Σκοπίων εκτιμά ότι το ερώτημα αν οι δύο χώρες έχουν διευθετήσει οριστικά τα διμερή τους θέματα και αν πραγματικά έχει επιλυθεί το Μακεδονικό ζήτημα (που προέκυψε το 1880) θα απαντηθεί από τις μελλοντικές γενιές, προσθέτοντας ότι οι Πρέσπες - είτε θεωρείται μία επιτυχία, είτε όχι - παραμένει ένα πρότζεκτ το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη.

Μάθιου Νίμιτς

Ο ίδιος σε ένα αποκαλυπτικό και μακροσκελές επιστημονικό άρθρο του με τίτλο «Η Διαμάχη του Ονοματολογικού-Το Μακεδονικό ζήτημα επιλύθηκε;» το οποίο δημοσιεύτηκε στις 3 Απριλίου 2020 από το Cambridge University Press τονίζει ότι και οι δύο χώρες βγήκαν χαμένες από την απροθυμία τους να επιλύσουν το ζήτημα τα προηγούμενα χρόνια.

Η Βόρεια Μακεδονία έχασε την ευκαιρία να ανέβει στο τρένο της Ευρώπης μετά την Κροατία και λίγο αργότερα μετά την ένταξη της Βουλγαρίας και τη Ρουμανίας. Πλέον, όπως αναφέρει, ο βετεράνος διπλωμάτης για τη Βόρεια Μακεδονία η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένα ανοιχτό ερώτημα ακόμη και με την υποστήριξη της Ελλάδας. Αλλά και για την Ελλάδα η μη επίλυση του ζητήματος δεν βοήθησε την Αθήνα να επικεντρωθεί περισσότερο στην προτεραιότητα της ασφάλειας που άκουγε στο όνομα Τουρκία αλλά και στις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις που έπρεπε να γίνουν οι οποίες είχαν ως στόχο την μεγαλύτερη ενσωμάτωση της χώρας στην ΕΕ. Σε κάθε περίπτωση, τα Σκόπια θα μπορούσαν γρήγορα να γίνουν ένας σύμμαχος για την Ελλάδα με σωστό χειρισμό.

Όπως αναφέρει στην επιστημονική ανάλυσή του ο έμπειρος διπλωμάτης- το όνομα του οποίου έχει ταυτιστεί με τις διαπραγματεύσεις για το Μακεδονικό- από την μία τα Σκόπια εκτιμούσαν ότι κέρδιζαν χρόνο καθώς ολοένα και περισσότερες χώρες χρησιμοποιούσαν τον όρο «Μακεδονία» όταν αναφέρονταν στην χώρα. Έτσι, καθυστερούσαν να πάρουν το φάρμακο όπως ο ίδιος προέτρεπε στα Σκόπια και να έρθουν σε συμφωνία για το ονοματολογικό, χάνοντας την ευκαιρία να γίνουν μια κανονική χώρα.

Έτσι σχολίασαν την ιστορική συμφωνία στις Πρέσπες τα διεθνή ΜΜΕ

Σχολιάζοντας την ιστορική συμφωνία μεταξύ Αθηνών και Σκοπίων ξένα δημοσιεύματα επεσήμαναν την αντίθεση των εθνικιστών και από τις δύο πλευρές αναφορικά με το ονοματολογικό.

«Το κέντρο των Σκοπίων μοιάζει με μικρή Βηρυτό», μετέδωσε το τηλεοπτικό δίκτυο της ΠΓΔΜ 1TV, αναφερόμενο στις χθεσινές κινητοποιήσεις και τα επεισόδια που σημειώθηκαν μεταξύ αστυνομικών και διαδηλωτών. Οι δύο νέοι σε ηλικία πρωθυπουργοί Ελλάδας και ΠΓΔΜ θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την έντονη αντίσταση της αντιπολίτευσης από τους Δεξιούς και τους εθνικιστές.

Stern

Όπως γράφει το γερμανικό περιοδικό «Stern», «Το νέο όνομα "Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας" παραμένει αμφιλεγόμενο και από τις δύο πλευρές των συνόρων».

«Συγκρούσεις στα Σκόπια: Στην πρωτεύουσα της «Μακεδονίας», η αστυνομία έριξε χθες το βράδυ δακρυγόνα εναντίον των διαδηλωτών»,προσθέτει το επίμαχο δημοσίευμα.

Tagesschau

«Tραυματίες στις ταραχές που σημειώθηκαν στα Σκόπια, μετά την υπογραφή συμφωνίας για την μετονομασία της ΠΓΔΜ σε Βόρεια Μακεδονία μεταξύ Ελλάδας και «Μακεδονίας», σχολιάζει το γερμανικό δίκτυο «Tagesshau».

«Οι διαδηλωτές έριξαν πέτρες και μολότοφ ενώ η αστυνομία χρησιμοποίησε δακρυγόνα...Στις βίαιες διαδηλώσεις στην πρωτεύουσα της πΓΔΜ ,τα Σκόπια,κατά τις συμφωνίας Ελλάδας-Σκοπίων για το ονοματολογικό, τραυματίστηκαν αρκετοί άνθρωποι.

Για πολυετή διαμάχη των γειτόνων για το όνομα κάνει λόγο το γερμανικό δίκτυο επισημαίνοντας χαρακτηριστικά: «Οι διαμαρτυρίες στρέφονταν κατά της συμφωνίας μεταξύ Σκοπίων και Αθηνών, με την οποία πρέπει να διευθετηθεί η διαχρονική διαμάχη των γειτόνων για το όνομα της «Μακεδονίας». Μετά από αυτό, η ΠΔΓΜ θα μετονομαστεί σε «Βόρεια Μακεδονία». Σε αντάλλαγμα, η Αθήνα δεν θα μπλοκάρει πλέον την πορεία της χώρας προς το ΝΑΤΟ και την ΕΕ.

«Η συμφωνία υπογράφηκε από τους υπουργούς Εξωτερικών των δύο χωρών στις Πρέσπες. Εκατοντάδες εθνικιστές στην Ελλάδα και την πΓΔΜ διαδήλωναν και στις δύο πλευρές των συνόρων κατά την υπογραφή της συμφωνίας»,προσθέτει το γερμανικό δίκτυο.

Tagespiegel Potsdamer

«Ελλάδα και πΓΔΜ υπέγραψαν χθες μία συμφωνία για τον τερματισμό της διαφωνίας του ονόματος των Σκοπίων.Αλλά αυτό δεν αρέσει σε όλους», σχολιάζει η γερμανική εφημερίδα «Tagespiegel Potsdamer» και προσθέτει:

«Στην πραγματικότητα,η συμφωνία ωθεί και τις δύο πλευρές να κάνουν παραχωρήσεις. Στο μεταξύ, εκατοντάδες Έλληνες και «Μακεδόνες» εθνικιστές διαδήλωναν και στις δύο πλευρές των συνόρων.

Γαλλικό δίκτυο «20 minutes»

«Δεν είναι μικρή η συμφωνία που υπέγραψαν την Κυριακή οι υπουργοί Εξωτερικών της Ελλάδας και της πΓΔΜ, Νίκος Κοτζιάς και Νικόλα Ντιμιτρόφ. Πρόκειται για μια ιστορική συμφωνία για την μετονομασία της Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (FYROM) σε «Βόρεια Μακεδονία», ανοίγοντας το δρόμο προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και του ΝΑΤΟ.

«Η συμφωνία,η οποία έχει προγραμματιστεί να τεθεί σε ισχύ εντός έξι μηνών,ξεκλείδωσε την ελληνική κλειδαριά για την ενσωμάτωση των Σκοπίων στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ. Αλλά πρέπει να επικυρωθεί προηγουμένως από την πλευρά της πΓΔΜ, από το Κοινοβούλιο, με δημοψήφισμα.

Οι δύο νέοι σε ηλικία πρωθυπουργοί Ελλάδας και ΠΓΔΜ θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την έντονη αντίσταση της αντιπολίτευσης από τους Δεξιούς και τους εθνικιστές.Την ώρα της υπογραφής, ξέσπασαν συγκρούσεις μεταξύ της αστυνομίας και των Ελλήνων διαδηλωτών κοντά στο χωριό Πισοδέρι, 25 χλμ. από το σημείο όπου πραγματοποιήθηκε η τελετή της συμφωνίας.

Βρετανικό δίκτυο Sky News

«Διαδηλώσεις στην Ελλάδα την ώρα της μετονομασίας της «Μακεδονίας» από ΠΓΔΜ μετά από μία διαμάχη 27 ετών», γράφει το βρετανικό δίκτυο «Sky News».

Οι διαδηλωτές συγκρούστηκαν με την αστυνομία την ώρα που έμπαιναν οι υπογραφές της ιστορικής συμφωνίας για τον τερματισμό μιας 27χρονης διαφωνίας σε ότι αφορά το όνομα των Σκοπίων.

«Από το 1991, η Αθήνα διαμαρτύρεται για το ότι ο γείτονάς της ονομάζεται «Μακεδονία» επειδή έχει τη δική της βόρεια επαρχία με το ίδιο όνομα... Οι διαδηλώσεις ξέσπασαν όταν οι υπουργοί Εξωτερικών της Ελλάδας και της πΓΔΜ υπέγραφαν συμφωνία για την μετονομασία της χώρας σε «Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας».

Παρέμβαση Δένδια για εμφανίσεις της Βόρειας Μακεδονίας στο EURO 2021: «Η Ελλάδα δεν μπορεί να το δεχτεί»

Ο Υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας, με αφορμή τη συμμετοχή της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου της Βόρειας Μακεδονίας στο EURO 2021, απέστειλε πριν από λίγες ημέρες επιστολή προς τον ομόλογό του στην οποία υπογραμμίζει την ανάγκη για πλήρη, συνεπή και με καλή πίστη εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών.

Νίκος Δένδιας

Στο πλαίσιο αυτό ο κ. Δένδιας αναφέρει ότι αν και στην εν λόγω Συμφωνία, όπως προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 3, σημείο e, ο κωδικός ονομασίας της Βόρειας Μακεδονίας στον Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης (ISO), παραμένει «MKD», η χρήση του εν λόγω ακρωνυμίου στο EURO 2020 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από την Ελλάδα.

Στο πλαίσιο της διεθνούς πρακτικής, της πλήρους εφαρμογής της συμφωνίας, καθώς και της προσπάθειας διατήρησης μιας θετικής δυναμικής στις διμερείς σχέσεις, η Βόρεια Μακεδονία οφείλει να χρησιμοποιεί σαν ακρωνύμιο γράμματα που να ανταποκρίνονται στο όνομα της, όπως «NM» (North Macedonia) ή εναλλακτικά «RNM» (Republic of North Macedonia).

Παράλληλα τονίζει ότι εκκρεμεί η αλλαγή της ονομασίας της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας της Βόρειας Μακεδονίας, η οποία πρέπει να τροποποιηθεί προκειμένου να ανταποκρίνεται στις προβλέψεις της Συμφωνίας των Πρεσπών.

Αφορμή για τη διένεξη υπήρξε το γεγονός ότι στις φανέλες ποδοσφαίρου της Βόρειας Μακεδονίας αναγραφόταν η ποδοσφαιρική ομοσπονδία ως «Μακεδονία» FFM (Football Federation of Macedonia) χωρίς το πρόθεμα «Βόρεια». Υπενθυμίζεται ότι σε ερώτηση δημοσιογράφων κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου το Σάββατο 12 Ιουνίου ο υπουργός Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας τόνισε: «Το FFM είναι ένας ανεξάρτητος και μη κερδοσκοπικός οργανισμός που είναι εγγεγραμμένος στο κεντρικό μητρώο ως ένωση που δε λαμβάνει κρατικά χρήματα. Η συμφωνία Πρεσπών καλύπτει ιδρύματα που λαμβάνουν κρατικά χρήματα. Και εφόσον η FFM δε λαμβάνει κρατικά χρήματα, δεν έχει καμία υποχρέωση να προσαρμόσει το όνομά της σύμφωνα με τη Συμφωνία των Πρεσπών. Τα εμπορικά σήματα της Συμφωνίας ορίζονται: ο κωδικός είναι MK, MKD. "Μερικοί ρωτούν γιατί δεν είναι NMC", αλλά αυτό το ακρωνύμιο είναι μόνο για πινακίδες κυκλοφορίας, σύμφωνα με τη Συμφωνία Πρεσπών», δήλωσε ο Οσμάνι.

Η ποδοσφαιρική Ομοσπονδία της γειτονικής χώρας δεν έχει προσχωρήσει ακόμη στην αλλαγή του ονόματός της, όπως προβλέπεται από τη Συμφωνία των Πρεσπών, κάνοντας χρήση του προηγούμενου.

 

Retromania

Ροή ειδήσεων

Share