Το σχέδιο της κυβέρνησης να διαλύσει τα μπλόκα: Εισαγγελείς, πρόστιμα και ο ρόλος της… Μαρίας Καρυστιανού

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η ελληνική ύπαιθρος βρίσκεται σε αναβρασμό και η κυβέρνηση φαίνεται πως εγκαταλείπει οριστικά τη στρατηγική της «αναμονής» και της «ανοχής», περνώντας σε μια επιθετική φάση προκειμένου να κάμψει τις αγροτικές κινητοποιήσεις που παραλύουν τη χώρα. Με τις «ρωγμές» στο μέτωπο των αγροτών να γίνονται ολοένα και πιο ορατές, το Μέγαρο Μαξίμου διαμορφώνει ένα ολοκληρωμένο εναλλακτικό σχέδιο δράσης, καθώς η προοπτική ενός συγκροτημένου διαλόγου απομακρύνεται λόγω της άρνησης των μπλόκων να προσέλθουν στο τραπέζι με ενιαία εκπροσώπηση.

Το μήνυμα που εκπέμπεται από το πρωθυπουργικό επιτελείο είναι πλέον αμείλικτο. Η περίοδος της χάριτος τελείωσε. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη δώσει τον τόνο, τονίζοντας πως ενώ η λύση προκύπτει μόνο μέσα από τον διάλογο, η κατάσταση στα μπλόκα θυμίζει ομήρους, με «τραμπουκισμούς» από σκληροπυρηνικά στοιχεία που εμποδίζουν όσους θέλουν να συζητήσουν. Η κυβέρνηση, βλέποντας ότι η πρόσκληση για διάλογο δεν βρίσκει ανταπόκριση, ενεργοποιεί έναν μηχανισμό πίεσης που συνδυάζει τη δικαστική παρέμβαση, την οικονομική εξόντωση και τον αυστηρό αστυνομικό σχεδιασμό.

Η δικαστική «τανάλια» και ο ρόλος του Αρείου Πάγου

Το βαρύ πυροβολικό του κυβερνητικού σχεδίου είναι η ενεργοποίηση των εισαγγελικών αρχών σε ολόκληρη τη χώρα. Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου απέστειλε κατεπείγουσα παραγγελία προς τους εισαγγελείς Εφετών και Πρωτοδικών, ζητώντας την άμεση παρέμβασή τους για το αδίκημα της παρακώλυσης συγκοινωνιών. Η εντολή είναι σαφής: οι εισαγγελείς οφείλουν να προχωρήσουν στη διακρίωση των αδικημάτων στις εθνικές και επαρχιακές οδούς, να εξακριβώσουν τα στοιχεία των συμμετεχόντων και να ασκήσουν ποινικές διώξεις.

Η παραγγελία δεν σταματά εκεί. Ο ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός ζητά την παραπομπή των δραστών στο αυτόφωρο, χαρακτηρίζοντας την κατάληψη του οδοστρώματος ως «διατάραξη της ασφάλειας των συγκοινωνιών με πρόθεση». Αυτή η κίνηση μετατρέπει τα μπλόκα από μέσο διαμαρτυρίας σε ποινικά κολάσιμη πράξη, δίνοντας το δικαίωμα στις αρχές να συλλαμβάνουν ιδιοκτήτες τρακτέρ και συμμετέχοντες, κλιμακώνοντας την πίεση σε ένα επίπεδο που οι αγρότες δεν είχαν αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα. Η νομική αυτή κάλυψη επιτρέπει στην αστυνομία να μην περιορίζεται σε ρόλο τροχονόμου, αλλά να προβαίνει σε προσαγωγές και συλλήψεις όσων αρνούνται να συμμορφωθούν με τις υποδείξεις για την απελευθέρωση των οδικών αρτηριών.

Οικονομική ασφυξία με πρόστιμα-μαμούθ και διοικητικές κυρώσεις

Πέρα από το ποινικό σκέλος, η κυβέρνηση ετοιμάζει ένα πακέτο διοικητικών κυρώσεων που στοχεύει απευθείας στην τσέπη των διαδηλωτών. Το Plan B που συζητείται στους διαδρόμους της εξουσίας περιλαμβάνει την επιβολή προστίμων που αφορούν την παράνομη κατάληψη οδικού δικτύου και την παρεμπόδιση μεταφοράς αγαθών. Οι κυβερνητικές πηγές είναι ξεκάθαρες: «Δεν υπάρχει κράτος που να αντιμετωπίζει τα τρακτέρ μόνο με τα ΜΑΤ».

Η στρατηγική είναι η χρήση του νομικού πλαισίου για τον καταλογισμό παραβάσεων που επισύρουν βαριές οικονομικές ποινές, οι οποίες θα βεβαιώνονται άμεσα μέσω των ελεγκτικών μηχανισμών. Στην κυβέρνηση εκτιμούν ότι η οικονομική πίεση, σε συνδυασμό με τα σημάδια κόπωσης που ήδη καταγράφονται στις τάξεις των αγροτών μετά από έναν μήνα στους δρόμους, θα λειτουργήσει ως μοχλός εκτόνωσης, αναγκάζοντας τους πιο μετριοπαθείς να αποχωρήσουν προκειμένου να μην βρεθούν αντιμέτωποι με χρέη που θα απειλήσουν τις εκμεταλλεύσεις τους. Επιπλέον, εξετάζεται η αναστολή επιδοτήσεων ή η δέσμευση κονδυλίων για όσους αποδεδειγμένα συμμετέχουν σε παράνομες ενέργειες που πλήττουν τη δημόσια οικονομία.

Ο σχεδιασμός της ΕΛ.ΑΣ. και ο «σερίφης» Χρυσοχοΐδης

Στο επιχειρησιακό πεδίο, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη εφαρμόζει ένα τριπλό σχέδιο δράσης για να παραμείνουν ανοιχτές οι παρακαμπτήριες οδοί και να μην παραλύσει η τροφοδοσία της χώρας. Η πρώτη φάση περιλαμβάνει την πειθώ, αλλά η συνέχεια είναι σαφώς πιο κατασταλτική. Διμοιρίες των ΜΑΤ και δυνάμεις της Ομάδας ΟΠΚΕ μετακινούνται σε κομβικά σημεία της χώρας, με εντολή να διασφαλίσουν πάση θυσία ότι οι παράδρομοι και οι κύριες οδικές αρτηρίες θα παραμείνουν ανοιχτές για τη διέλευση των φορτηγών και των πολιτών.

Ο αστυνομικός σχεδιασμός προβλέπει επίσης την καταγραφή των πινακίδων των αγροτικών μηχανημάτων και την ταυτοποίηση των ιδιοκτητών μέσω drone και καμερών υψηλής ευκρίνειας. Η κυβέρνηση προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διαχείριση της κρίσης και την αποφυγή μιας μετωπικής σύγκρουσης που θα μπορούσε να πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, όμως διαμηνύει ότι το κράτος δικαίου οφείλει να αμυνθεί απέναντι σε οποιαδήποτε αυθαιρεσία που πλήττει το κοινωνικό σύνολο. Ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, φέρεται να έχει δώσει σαφείς οδηγίες για μηδενική ανοχή σε περιπτώσεις τραμπουκισμών ή βίαιων ενεργειών από την πλευρά των διαδηλωτών.

Διασπάσεις, κόπωση και η μεταστροφή της κοινής γνώμης

Το Μαξίμου ποντάρει πολλά στην εσωτερική κατάρρευση των μπλόκων. Η κυβερνητική πλευρά διαρρέει ότι η συμμετοχή στις κινητοποιήσεις είναι πλέον μειοψηφική και ότι η πλειοψηφία του αγροτικού κόσμου επιθυμεί να επιστρέψει στις καλλιέργειες. Τα σημάδια κόπωσης είναι εμφανή μετά από τόσες ημέρες στην ύπαιθρο και η κυβέρνηση τα εκμεταλλεύεται, προσπαθώντας να διαρρήξει τις σχέσεις των σκληροπυρηνικών συντονιστικών με τη βάση των αγροτών.

Ταυτόχρονα, παρατηρείται μια σταδιακή μεταστροφή της κοινής γνώμης. Ενώ αρχικά υπήρχε συμπάθεια προς τα αιτήματα των αγροτών, η παράταση των αποκλεισμών και η απροθυμία για διάλογο έχουν αρχίσει να προκαλούν δυσαρέσκεια σε άλλες επαγγελματικές ομάδες, στους εμπόρους και στους πολίτες που ταλαιπωρούνται καθημερινά. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί αυτό το κλίμα για να δικαιολογήσει τη σκλήρυνση της στάσης της, υποστηρίζοντας ότι προστατεύει τα συμφέροντα της κοινωνικής πλειοψηφίας που υφίσταται τις συνέπειες των αποκλεισμών. Η επικοινωνιακή αντεπίθεση εστιάζει στο γεγονός ότι οι αγρότες έχουν ήδη λάβει σημαντικές ενισχύσεις και ότι οι περαιτέρω διεκδικήσεις θέτουν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.

Πολιτικό παρασκήνιο: Το φάντασμα της Βενεζουέλας και η διεθνής πίεση

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό τοπίο, το πολιτικό σκηνικό βράζει. Η κυβέρνηση δέχεται πιέσεις και από άλλα μέτωπα, όπως η διεθνής κριτική για τη στάση της σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Το περιβόητο «καλαμπούρι» με τη Βενεζουέλα και οι αμφίσημες δηλώσεις για την απαγωγή κρατικού ηγέτη έχουν προκαλέσει τριγμούς στη δημοφιλία του πρωθυπουργού. Οι κινήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη στο εξωτερικό, όπως η συμμετοχή του στη σύνοδο του Παρισιού και οι δηλώσεις για την Ουκρανία και τη Γροιλανδία, προσπαθούν να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις, αλλά η εσωτερική κριτική παραμένει δριμεία.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος και οι στενοί συνεργάτες του πρωθυπουργού προσπαθούν να κάνουν «γλυκά μάτια» σε κοινωνικές ομάδες που πλήττονται από τις κινητοποιήσεις, την ώρα που υπουργοί με «πατριωτικό» προφίλ, όπως ο Άδωνις Γεωργιάδης και ο Μάκης Βορίδης, καλούνται να υπερασπιστούν τη νομιμότητα των κυβερνητικών ενεργειών. Η αντίφαση ανάμεσα στη ρητορική περί δημοκρατίας και την εφαρμογή κατασταλτικών μέτρων αποτελεί το βασικό επιχείρημα της αντιπολίτευσης, η οποία κατηγορεί την κυβέρνηση για αυταρχισμό και υποκρισία.

Η ανάδυση του κόμματος Καρυστιανού και οι ανατροπές στο πολιτικό σκηνικό

Ένα νέο δεδομένο που προκαλεί νευρικότητα στο Μέγαρο Μαξίμου είναι η συζήτηση γύρω από το υπό ίδρυση κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού. Η πρωτοβουλία αυτή, που φαίνεται να αντλεί δυνάμεις από ένα ευρύ φάσμα απογοητευμένων ψηφοφόρων, δημιουργεί νέα δεδομένα στην πολιτική κλίμακα Δεξιάς-Αριστεράς. Αν και η ίδια προέρχεται από συντηρητικό αστικό περιβάλλον με δεσμούς με την παραδοσιακή Δεξιά της Θεσσαλονίκης, η ρητορική της απευθύνεται σε ένα ακροατήριο που ζητά δικαιοσύνη και ρήξη με το «παλιό» σύστημα.

Η επίθεση της κ. Καρυστιανού κατά του Αλέξη Τσίπρα για το τρίτο μνημόνιο ερμηνεύεται από πολλούς ως προσπάθεια να οριοθετηθεί πολιτικά και να εμφανιστεί ως μια εναλλακτική δύναμη που δεν δεσμεύεται από το παρελθόν. Την ίδια στιγμή, η εμπλοκή προσώπων όπως ο ευρωβουλευτής Νικόλας Φαραντούρης σε αυτές τις διεργασίες δείχνει ότι το νέο αυτό σχήμα επιδιώκει να αποσπάσει δυνάμεις από την Κεντροαριστερά, δημιουργώντας έναν «πονοκέφαλο» τόσο στην κυβέρνηση όσο και στον ΣΥΡΙΖΑ. Η κυβέρνηση φοβάται ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να συσπειρώσει τη δυσαρέσκεια των αγροτών και των μικροαστών, δημιουργώντας ένα ισχυρό αντίπαλο δέος ενόψει των επόμενων εκλογών.

Ο ρόλος των «αγανακτισμένων» επαγγελματιών και οι πιέσεις στην αγορά

Η παράταση των κινητοποιήσεων έχει οδηγήσει σε απόγνωση τους επαγγελματίες των μεταφορών και του εμπορίου. Οι επιμελητηριακοί φορείς πιέζουν καθημερινά την κυβέρνηση να παρέμβει, καθώς οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις προϊόντων προκαλούν ελλείψεις και αυξήσεις τιμών στα ράφια. Αυτή η «αγωνία της αγοράς» αποτελεί το ισχυρότερο άλλοθι της κυβέρνησης για την εφαρμογή του Plan B.

Οι μεταφορικές εταιρείες προειδοποιούν για λουκέτα αν η κατάσταση δεν ομαλοποιηθεί άμεσα, ενώ οι εξαγωγικές επιχειρήσεις αναφέρουν απώλειες συμβολαίων στο εξωτερικό λόγω της αδυναμίας τήρησης των χρονοδιαγραμμάτων. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί αυτά τα στοιχεία για να δείξει ότι η στάση των αγροτών είναι αντικοινωνική και ότι ο διάλογος δεν μπορεί να διεξάγεται υπό το κράτος εκβιασμών. Η προσπάθεια εξισορρόπησης ανάμεσα στα αιτήματα του πρωτογενούς τομέα και την επιβίωση του εμπορίου αποτελεί το δυσκολότερο στοίχημα για το οικονομικό επιτελείο.

Το κρίσιμο χρονοδιάγραμμα και η πανελλαδική σύσκεψη

Όλα δείχνουν ότι η επόμενη πανελλαδική σύσκεψη των μπλόκων θα είναι η στιγμή της αλήθειας. Η κυβέρνηση έχει διαμορφώσει ένα άτυπο χρονοδιάγραμμα που λήγει με το πέρας αυτής της συνάντησης. Αν οι αγρότες επιλέξουν τη συνέχιση της σκληρής γραμμής, τότε η ενεργοποίηση του συνόλου των κατασταλτικών και διοικητικών μέτρων θεωρείται δεδομένη.

Οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν τυπικά ανοιχτοί, αλλά η εμπιστοσύνη έχει κλονιστεί βαθιά. Η κυβέρνηση προσπαθεί να πείσει τις πιο λογικές φωνές εντός των μπλόκων ότι η παράταση της κινητοποίησης οδηγεί σε αδιέξοδο και ότι μόνο η επιστροφή στα χωράφια μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μια ουσιαστική συζήτηση επί των θεσμικών προβλημάτων. Η τακτική του «διαίρει και βασίλευε» εφαρμόζεται συστηματικά, με υποσχέσεις για τοπικές ενισχύσεις σε όσους αποχωρήσουν πρώτοι.

Η σημειολογία της καταστολής και το πολιτικό κόστος

Η απόφαση για χρήση εισαγγελικών παραγγελιών και αυτόφωρων διαδικασιών δεν στερείται ρίσκου. Το πολιτικό κόστος από μια πιθανή βίαιη απομάκρυνση τρακτέρ μπορεί να είναι μεγάλο, ειδικά αν υπάρξουν τραυματισμοί ή εικόνες που θα προκαλέσουν το δημόσιο αίσθημα. Η κυβέρνηση, όμως, φαίνεται να έχει σταθμίσει ότι το κόστος από τη συνεχιζόμενη παράλυση της χώρας είναι ακόμα μεγαλύτερο.

Η επίκληση της νομιμότητας και της τάξης αποτελεί το κεντρικό αφήγημα του Μαξίμου, που θέλει να εμφανιστεί ως ο εγγυητής της ομαλότητας απέναντι σε «συντεχνιακά» συμφέροντα. Η σύγκρουση αυτή, όμως, αναδεικνύει και το βαθύ χάσμα ανάμεσα στην αστική κυβέρνηση και τον κόσμο της παραγωγής, ένα χάσμα που δύσκολα θα γεφυρωθεί ακόμα και αν οι δρόμοι ανοίξουν με την παρέμβαση των εισαγγελέων. Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν αν το σχέδιο της κυβέρνησης θα φέρει την εκτόνωση ή αν θα αποτελέσει το πρελούδιο μιας νέας, ακόμα πιο σκληρής κοινωνικής έκρηξης.

Η ώρα της αλήθειας για το κράτος και την ύπαιθρο

Βρισκόμαστε σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή. Η κυβέρνηση έχει απλώσει όλα τα χαρτιά της στο τραπέζι: από τη μία πλευρά την πρόσκληση για διάλογο και από την άλλη τη δικαστική και αστυνομική ισχύ. Η επιμονή των αγροτών στα μπλόκα δοκιμάζει τις αντοχές του κρατικού μηχανισμού, αλλά και την ίδια την κοινωνική συνοχή.

Η εφαρμογή του Plan B, με τα πρόστιμα και τις ποινικές διώξεις, σηματοδοτεί μια αλλαγή παραδείγματος στη διαχείριση των κοινωνικών κρίσεων. Η κυβέρνηση δείχνει διατεθειμένη να φτάσει μέχρι το τέλος, θεωρώντας ότι η επιβολή της τάξης είναι ο μόνος τρόπος για να διασωθεί η εικόνα του ισχυρού κράτους. Το αν αυτή η στρατηγική θα αποδώσει καρπούς ή αν θα οδηγήσει σε μια γενικευμένη πολιτική κρίση, θα εξαρτηθεί από τη στάση που θα κρατήσουν οι χιλιάδες αγρότες που βρίσκονται πίσω από το τιμόνι των τρακτέρ, αλλά και από το πώς θα αντιδράσει η κοινωνία απέναντι στην «πολεμική» ατμόσφαιρα που δημιουργείται στις εθνικές μας οδούς.