Ο Κίμων «επιστρέφει» στην Κύπρο: Η δράση του Αθηναίου στρατηγού, οι νίκες επί των Περσών και η εκστρατεία στη Μεγαλόνησο

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται η ελληνική αμυντική διπλωματία, με δύο φρεγάτες και ζεύγη μαχητικών F-16 να σπεύδουν στην Κύπρο για την ενίσχυση της ασφάλειας στη Μεγαλόνησο. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, επιβεβαίωσε τη διαρκή επικοινωνία της Αθήνας με τη Λευκωσία, καθώς προηγήθηκε τηλεφωνική συνομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Νίκο Χριστοδουλίδη.

Η ιστορική αναδρομή στον Κίμωνα

Ίσως η ιστορία να επαναλαμβάνεται με έναν σχεδόν νομοτελειακό τρόπο στην Ανατολική Μεσόγειο. Η σημερινή παρουσία του Πολεμικού Ναυτικού και της Αεροπορίας ξυπνά μνήμες από το 450 π.Χ., όταν ο Κίμωνας, ο εμβληματικός Αθηναίος στρατηγός, έπλευσε προς την Κύπρο με μια γιγαντιαία δύναμη 200 τριήρεων.

Όπως τότε ο Κίμωνας επιχείρησε να εκδιώξει την περσική απειλή και να αποκαταστήσει την ελληνική κυριαρχία πολιορκώντας το Μάριον και το Κίτιον, έτσι και σήμερα η Ελλάδα δηλώνει παρούσα για να διασφαλίσει τη σταθερότητα και τα εθνικά δίκαια απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις. Στη Μεγαλόνησο, ο σπουδαίος αυτός Αθηναίος στρατιωτικός και πολιτικός, άφησε την τελευταία του πνοή, ωστόσο ακόμα και μετά τον θάνατό του, οι άνδρες του, που αγνοούσαν ότι είχε πεθάνει, νίκησαν τους Πέρσες στη Σαλαμίνα της Κύπρου σε ναυμαχία και πεζομαχία.

Ο Κίμωνας γεννήθηκε γύρω στο 506 π.Χ. στις φλέβες του έρρεε το αίμα της ηρωικής γενιάς των Φιλαϊδών. Πατέρας του ήταν ο Μιλτιάδης, ο θρυλικός νικητής του Μαραθώνα, και μητέρα του η Ηγησιπύλη, κόρη του βασιλιά της Θράκης. Ο Κίμωνας ήταν ψηλόκορμος, με πυκνά σγουρά μαλλιά, αλλά στα νιάτα του δεν θύμιζε σε τίποτα τον κατοπινό ηγέτη.

Ο Πλούταρχος αναφέρει ότι ζούσε άσωτα, ήταν μέθυσος και ζωηρός, κερδίζοντας το παρατσούκλι «Κοάλεμος» (ανόητος). Η ζωή του άλλαξε δραματικά το 489 π.Χ., όταν ο πατέρας του πέθανε στη φυλακή, αφήνοντας ένα δυσβάσταχτο χρέος 50 ταλάντων. Ο Κίμωνας φυλακίστηκε και ο ίδιος, μέχρι που η αδελφή του, Ελπινίκη, συμφώνησε να παντρευτεί τον πλούσιο Καλλία για να αποπληρωθεί το πρόστιμο. Αυτή η προσωπική θυσία άνοιξε τον δρόμο για την πολιτική του ανέλιξη. Αν και στερούνταν τη ρητορική δεινότητα των Αθηναίων, ο Κίμωνας διέθετε μια έμφυτη γενναιότητα που τον έκανε να μοιάζει περισσότερο με Πελοποννήσιο: σκληρός, ειλικρινής και ατρόμητος.

Η στρατιωτική άνοδος και ο θρίαμβος στον Ευρυμέδοντα

Η πρώτη του μεγάλη στιγμή ήταν στη ναυμαχία της Σαλαμίνας (480 π.Χ.). Ενώ πολλοί φοβούνταν να εγκαταλείψουν την πόλη, ο Κίμωνας πρώτος ανέβηκε στην Ακρόπολη, αφιέρωσε το χαλινάρι του αλόγου του στη θεά Αθηνά και πήρε την ασπίδα, δείχνοντας ότι η Αθήνα είχε πλέον ανάγκη από ναυμάχους και όχι ιππείς.

Από το 476 ως το 461 π.Χ. εκλεγόταν συνεχώς στρατηγός. Η δράση του κατά των Περσών ξεκίνησε από το Βυζάντιο και την Ηιόνα, αλλά η κορυφαία του στιγμή γράφτηκε στον ποταμό Ευρυμέδοντα το 467 π.Χ. Εκεί, με έναν αριστοτεχνικό ελιγμό, κατάφερε το ακατόρθωτο: συνέτριψε τους Πέρσες σε ναυμαχία και πεζομαχία την ίδια ημέρα, καταστρέφοντας πάνω από 200 φοινικικά πλοία. Με αυτή τη νίκη, ο Κίμωνας απομάκρυνε οριστικά την περσική απειλή από το Αιγαίο. Οι Πέρσες αναγκάστηκαν να υπογράψουν ειρήνη, δεσμευόμενοι να μην πλέουν πολεμικά πλοία δυτικά των Κυανών Νήσων.

Πολιτική, εξορία και η σπαρτιατική σύνδεση

Ο Κίμωνας πίστευε στη συμμαχία των Ελλήνων. Χαρακτηριστικό είναι ότι ονόμασε τους γιους του Λακεδαιμόνιο, Ηλείο και Θεσσαλό. Όταν η Σπάρτη χτυπήθηκε από τον τρομακτικό σεισμό των 7 Ρίχτερ το 464 π.Χ., ο Κίμωνας έπεισε τους Αθηναίους να στείλουν βοήθεια. Ωστόσο, η καχυποψία των Σπαρτιατών οδήγησε στην αποπομπή των αθηναϊκών δυνάμεων, γεγονός που προκάλεσε την εξορία του Κίμωνα το 461 π.Χ. ως «φιλολάκωνα».

Ακόμα και στην εξορία, ο πατριωτισμός του παρέμεινε ακλόνητος. Στη μάχη της Τανάγρας, ζήτησε να πολεμήσει ως απλός στρατιώτης, και παρόλο που η Βουλή το αρνήθηκε, οι φίλοι του πολέμησαν με την πανοπλία του μέχρι θανάτου.

«Και νεκρός ένίκα»

Το 450 π.Χ., ο Κίμωνας επέστρεψε για την τελευταία του μεγάλη αποστολή. Με 200 τριήρεις έπλευσε στην Κύπρο, η οποία βρισκόταν υπό περσικό ζυγό. Πολιόρκησε το Μάριον και το Κίτιον, επιδιώκοντας να καταστήσει τη Μεγαλόνησο προμαχώνα του Ελληνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Κιτίου, ο μεγάλος στρατηγός αρρώστησε ή τραυματίστηκε. Προαισθανόμενος το τέλος του, έδωσε μια τελευταία, ιδιοφυή διαταγή: να αποκρύψουν τον θάνατό του από το στράτευμα για τριάντα ημέρες. Οι Έλληνες, πιστεύοντας ότι ο Κίμωνας είναι ακόμα ζωντανός και τους καθοδηγεί, πέτυχαν έναν διπλό θρίαμβο στη Σαλαμίνα της Κύπρου, νικώντας τους Πέρσες σε γη και θάλασσα. Η φράση «και νεκρός ενίκα» έμεινε στην ιστορία για να περιγράψει αυτό το παράδοξο μεγαλείο.

Πέρα από τα πεδία των μαχών, ο Κίμωνας άλλαξε την όψη της Αθήνας. Με τα λάφυρα των Περσών έχτισε το νότιο τείχος της Ακρόπολης και θεμελίωσε τα Μακρά Τείχη. Μετέτρεψε την άνυδρη Ακαδημία σε ένα πανέμορφο άλσος και φύτεψε πλατάνια στην Αγορά. Η γενναιοδωρία του ήταν παροιμιώδης. Λέγεται ότι δεν έβαζε ποτέ φύλακες στα κτήματά του, επιτρέποντας στους φτωχούς να παίρνουν καρπούς, ενώ πάντα τον ακολουθούσαν υπηρέτες με χρήματα για να βοηθά όποιον είχε ανάγκη στην αγορά.