Νέα αποστολή Γεραπετρίτη στη Λιβύη: Ποια είναι η στάση της Ελλάδας στις προκλήσεις της Τρίπολης

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, επιστρέφει σήμερα στην Τρίπολη με στόχο την επανασύνδεση των διπλωματικών διαύλων με τη λιβυκή κυβέρνηση της Δύσης και την αναζήτηση εδάφους για διάλογο πάνω σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Η ελληνική διπλωματία κρίνει απαραίτητο να έχει παρουσία και στις δύο πλευρές της λιβυκής πολιτικής σκηνής, καθώς η απουσία από την Τρίπολη ενδέχεται να ερμηνευτεί ως στήριξη στη Βεγγάζη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη διπλωματική εικόνα της Ελλάδας. Στο πρόγραμμα της επίσκεψης περιλαμβάνονται συναντήσεις με τον πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλίου, Μοχάμεντ Μένφι, τον πρωθυπουργό Αμπντουλχαμίντ Ντμπεϊμπά και τον υπουργό Εξωτερικών Ταχέρ Αλ Μπαουρ.

Οι τριβές για τις θαλάσσιες ζώνες

Στην ατζέντα των συνομιλιών δεσπόζει η έντονη διαφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες, η οποία επανήλθε στο προσκήνιο μετά τη ρηματική διακοίνωση της Λιβύης στον ΟΗΕ που αμφισβητεί τη μέση γραμμή μεταξύ των δύο χωρών, επικαλούμενη, εμμέσως πλην σαφώς, το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο. Ο Γεραπετρίτης αναμένεται να προτείνει τη σύσταση τεχνικών επιτροπών ώστε να ξεκινήσει διάλογος για την πιθανή επίλυση μέσω διεθνούς δικαστικής προσφυγής.

Παρόλο που η Λιβύη δεν έχει κυρώσει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να οδηγήσει σε θεσμική αναγνώριση της διαφοράς και ενδεχομένως να ανοίξει τον δρόμο για παραπομπή στο Δικαστήριο της Χάγης.

Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα εντείνει την παρουσία της τόσο στην Τρίπολη όσο και στη Βεγγάζη. Πρόσφατα, ο Σαντάμ Χάφταρ, γιος του ισχυρού άνδρα της Ανατολικής Λιβύης, είχε συνάντηση με Τούρκους διπλωμάτες, ενώ υπεγράφη και νέα συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και κυβέρνησης Ντμπεϊμπά. Η Τουρκία προσπαθεί να διασφαλίσει τη θέση της στην περίπτωση συγκρότησης νέας ενιαίας κυβέρνησης, κρατώντας ανοιχτές επαφές και με τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές.

Παρά τις έντονες διπλωματικές κινήσεις της Άγκυρας, τόσο η Τρίπολη όσο και η Βεγγάζη αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό αυτή την προσέγγιση, θυμίζοντας την τουρκική στρατιωτική παρέμβαση του 2019 που ανέτρεψε την ισορροπία υπέρ της κυβέρνησης Αλ Σάρατζ στην Τρίπολη.

Η Ελλάδα, από την πλευρά της, έχει προχωρήσει σε σημαντικές πρωτοβουλίες μέσω της θέσπισης θαλάσσιων Οικοπέδων για ενεργειακή αξιοποίηση νοτίως της Κρήτης, εμπλέκοντας κολοσσούς όπως η ExxonMobil και πιθανόν η Chevron. Αν και η συμμετοχή ενεργειακών εταιρειών δεν αποτελεί νομική κατοχύρωση κυριαρχικών δικαιωμάτων, δημιουργεί στην πράξη δεδομένα που δύσκολα αγνοούνται σε περιφερειακό ή διεθνές επίπεδο.

Πάντως, το ενδεχόμενο εμπλοκής της Ουάσιγκτον, ιδίως αν υπάρξει κρίση σε περιοχές όπου δραστηριοποιούνται αμερικανικές εταιρείες, θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει το σκηνικό. Για την ώρα, η ελληνική πλευρά στηρίζει τη στρατηγική της στη συνεργασία με την Ε.Ε., τη συμμετοχή της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, και τη σταθερή σχέση με την Αίγυπτο και άλλες χώρες της περιοχής.

Η Λιβύη, αν και έχει υπογράψει το Μνημόνιο με την Τουρκία, δεν έχει προχωρήσει μέχρι στιγμής σε ενέργειες που αμφισβητούν έμπρακτα την ελληνική θέση. Όμως, η αβεβαιότητα και η πολιτική ρευστότητα καθιστούν το διπλωματικό έργο της Ελλάδας ακόμη πιο απαιτητικό.