Κρίση επικοινωνίας ή… άλλη ατζέντα; Το παρασκήνιο πίσω από τη ματαίωση της συνάντησης Μητσοτάκη-Ερντογάν – «Πολύ δύσκολο να γίνει»

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Ενώ η διπλωματική μηχανή της Ελλάδας και της Τουρκίας δουλεύει στο φουλ, μια απροσδόκητη αναβολή έρχεται να ρίξει σκιές στη διαδικασία των «ανοιχτών διαύλων». Η πολυαναμενόμενη συνάντηση ανάμεσα στον Έλληνα Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, και τον Τούρκο Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στη Νέα Υόρκη, ματαιώθηκε. Ένα γεγονός που, αν και αποδραματοποιείται επίσημα από την Αθήνα, εγείρει ερωτήματα για το πώς ακριβώς λειτουργεί το παρασκήνιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Το ραντεβού που θεωρούνταν «κλειδωμένο» τελικά δεν έγινε, με την τουρκική πλευρά να επικαλείται λόγους «προγράμματος».

Η αναβολή και η αινιγματική δικαιολογία

Το πρωί της Τετάρτης, η είδηση επιβεβαιώθηκε οριστικά από ανώτατη κυβερνητική πηγή στη Νέα Υόρκη. Παρά τις προσπάθειες που έγιναν για την εξεύρεση μιας εναλλακτικής ημερομηνίας, κάτι τέτοιο αποδείχθηκε ανέφικτο. «Είναι πολύ δύσκολο να γίνει συνάντηση με βάση το δικό μας πρόγραμμα που είναι εξαιρετικά βαρύ, αλλά και αν δεν γίνει θα έχουμε την ευκαιρία να τα πούμε κάποια άλλη στιγμή. Εμείς επιδιώκουμε τους ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας», δήλωσε χαρακτηριστικά η ίδια πηγή, προσπαθώντας να υποβαθμίσει το ζήτημα.

Η επίσημη εκδοχή από την Άγκυρα υποστήριξε ότι ο Πρόεδρος Ερντογάν είχε υποχρεώσεις που δεν του επέτρεψαν να παρευρεθεί στην προγραμματισμένη συνάντηση. Ειδικότερα, έγινε λόγος για καθυστέρηση στη σύνοδο ηγετών αραβικών και μουσουλμανικών χωρών. Αυτή η εξήγηση, ωστόσο, άφησε πολλά αναπάντητα ερωτήματα, ειδικά όταν το τουρκικό δημοσίευμα της εφημερίδας Milliyet ήρθε να δώσει μια εντελώς διαφορετική διάσταση στο γεγονός.

Το παιχνίδι των διαρροών και η τουρκική ενόχληση

Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Milliyet, η ματαίωση της συνάντησης ήταν πρωτοβουλία της Τουρκίας και προκλήθηκε από την ενόχληση της Άγκυρας για τη διαρροή του ραντεβού από την ελληνική πλευρά. Μια κατηγορία που η Αθήνα έσπευσε να αντικρούσει με κατηγορηματικότητα. «Το ραντεβού ήταν απολύτως συμφωνημένο», αντέτεινε η ανώτατη κυβερνητική πηγή, τονίζοντας ότι η Ελλάδα ακολουθεί πάγια τακτική να ανακοινώνει εκ των προτέρων τις διπλωματικές επαφές της.

«Στα της οργάνωσης της συνάντησης, η δική μας πλευρά ήταν σαφής. Εμείς πάντα προαναγγέλλουμε τις συναντήσεις μας, η Τουρκία συνήθως δεν τις προαναγγέλλει. Το ραντεβού ήταν απολύτως κανονισμένο, ήταν συμφωνημένο και εμείς ανακοινώσαμε τη συνάντηση», ανέφερε η ίδια πηγή. Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι η συμφωνία για τη συνάντηση είχε κλείσει σε ανώτατο επίπεδο, με τον διπλωματικό σύμβουλο του πρωθυπουργού, Μίλτων Νικολαΐδη, να χειρίζεται το θέμα σε συνεννόηση με την τουρκική πλευρά.

Μάλιστα, άλλη ελληνική πηγή επισήμανε ότι αν η συνάντηση δεν ήταν συμφωνημένη, η τουρκική κυβέρνηση θα είχε απαντήσει αμέσως στη δημοσιοποίηση της επαφής, η οποία έγινε το απόγευμα της περασμένης Πέμπτης. Το γεγονός ότι δεν υπήρξε επίσημη διάψευση ή αντίδραση από την Τουρκία εκείνη τη στιγμή, θεωρείται από την Αθήνα ως απόδειξη της συμφωνίας.

Σηματοδοτεί η αναβολή «πάγωμα» των σχέσεων;

Η ματαίωση της συνάντησης, ανεξαρτήτως της αιτίας, έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο. Η Αθήνα επιδιώκει σταθερά τη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας ανοιχτούς, ως βασική στρατηγική για την αποφυγή κρίσεων και την αποδραματοποίηση των διμερών σχέσεων. Αυτή η προσέγγιση έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στο παρελθόν, καθώς όπως σημειώνει η κυβερνητική πηγή, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί επτά συναντήσεις μεταξύ Μητσοτάκη και Ερντογάν. Η συχνότητα αυτών των επαφών, όπως τονίζεται, συντελεί στη μείωση της έντασης και στην οικοδόμηση ενός κλίματος εμπιστοσύνης, έστω και σε επίπεδο ηγετών.

Η επόμενη πιθανή ευκαιρία για μια συνάντηση είναι την 1η Οκτωβρίου, στο περιθώριο της συνεδρίασης της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στην Κοπεγχάγη. Μένει να φανεί αν το κλίμα θα είναι κατάλληλο και αν οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να συντονιστούν για να γεφυρώσουν το χάσμα που δημιούργησε η πρόσφατη αναβολή. Η διπλωματία, άλλωστε, είναι ένα παιχνίδι λεπτών ισορροπιών, όπου οι συμβολισμοί και τα μηνύματα μετρούν όσο και οι επίσημες δηλώσεις.

Η ελληνική πλευρά, σε μια προσπάθεια να δώσει το στίγμα της, αναμένεται να τοποθετηθεί επίσημα μέσω του κυβερνητικού εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη, ο οποίος έχει προγραμματισμένη συνέντευξη στον τηλεοπτικό σταθμό Action24. Η τοποθέτησή του αναμένεται να ρίξει περισσότερο φως στους λόγους της αναβολής και να σκιαγραφήσει την επόμενη ημέρα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Η αλήθεια είναι ότι η αναβολή αυτή, είτε οφείλεται σε ασυνεννοησία είτε σε μια σκόπιμη κίνηση από την πλευρά της Τουρκίας, επιβεβαιώνει την ευαισθησία του ελληνοτουρκικού διαλόγου. Κάθε βήμα προς τα εμπρός είναι επισφαλές και κάθε αναδίπλωση μπορεί να ερμηνευτεί ποικιλοτρόπως.

Γιατί η αναβολή έχει σημασία

Η ματαίωση ενός ραντεβού σε τόσο υψηλό επίπεδο δεν είναι ποτέ τυχαία. Αν η εκδοχή της τουρκικής ενόχλησης για τη διαρροή είναι ακριβής, τότε αυτό υποδηλώνει μια διάσταση απόψεων στον τρόπο που οι δύο χώρες προσεγγίζουν τη διπλωματία. Η Αθήνα θεωρεί τη δημοσιοποίηση των επαφών ως μέρος της πολιτικής της διαφάνειας, ενώ η Άγκυρα ίσως να προτιμά να λειτουργεί με μεγαλύτερη μυστικότητα.

Αντίθετα, αν ισχύει η επίσημη εκδοχή των «ανειλημμένων υποχρεώσεων», τότε η ερώτηση είναι γιατί αυτές οι υποχρεώσεις δεν ήταν γνωστές νωρίτερα, ώστε να μην προγραμματιστεί καθόλου η συνάντηση. Είτε πρόκειται για έλλειψη συντονισμού, είτε για ένα μήνυμα που θέλησε να στείλει ο Ερντογάν, η αναβολή αποτελεί γεγονός και καταγράφεται στις σελίδες της πρόσφατης διπλωματικής ιστορίας.

Σε κάθε περίπτωση, η ελληνική πλευρά φαίνεται να διαχειρίζεται το ζήτημα με ψυχραιμία και με έμφαση στην ανάγκη συνέχισης του διαλόγου. Η στρατηγική της «αποδραματοποίησης» αποτελεί τον οδηγό της, αποφεύγοντας τις μεγάλες δηλώσεις και τις υψηλούς τόνους. Άλλωστε, όπως έχει αποδειχθεί πολλές φορές στο παρελθόν, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι ένα «πεδίο βολής» γεμάτο από απρόοπτα και ανατροπές. Και όπως φαίνεται, η τελευταία αναβολή είναι απλώς ένα ακόμα επεισόδιο σε μια ατελείωτη σειρά.