ΑΡΧΙΚΗ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Ποιος κληρονομεί το σπίτι και ποιος πληρώνει τα χρέη – Όσα πρέπει να γνωρίζετε για τις κληρονομιές

Τι ισχύει όταν δεν υπάρχει διαθήκη
Τι ισχύει όταν δεν υπάρχει διαθήκη
Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις κληρονομιές στη χώρα μας περνά σε μια νέα εποχή, φέρνοντας σαρωτικές αλλαγές που επηρεάζουν άμεσα τις οικογένειες, τη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας και τη διευθέτηση των χρεών. Οι νέες ρυθμίσεις σχεδιάστηκαν προκειμένου να δώσουν οριστικές λύσεις σε χρόνια προβλήματα που συχνά εγκλώβιζαν τους κληρονόμους σε πολύπλοκες και πολυετείς δικαστικές διαμάχες. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν οι περιπτώσεις όπου τα χρέη ξεπερνούσαν την πραγματική αξία της κληρονομιάς, τα ακίνητα παρέμεναν αναξιοποίητα λόγω αδιέξοδων διαφωνιών μεταξύ συγγενών, ή τα σπίτια κατέληγαν κατακερματισμένα σε αμέτρητους συνιδιοκτήτες.

Σύμφωνα με το νέο καθεστώς, οι αλλαγές εφαρμόζονται κατά κύριο λόγο στις κληρονομιές προσώπων που έφυγαν από τη ζωή από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά, ενώ παράλληλα προβλέπονται ειδικές μεταβατικές εξαιρέσεις για παλαιότερες εκκρεμείς υποθέσεις. Το σύνολο των αλλαγών αυτών φιλοδοξεί να προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου, προστατεύοντας τους κληρονόμους από δυσβάσταχτες οικονομικές υποχρεώσεις και διευκολύνοντας την ορθολογική αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων.

Ασπίδα προστασίας: Τα χρέη δεν αγγίζουν πλέον την προσωπική περιουσία

Μία από τις πλέον θεμελιώδεις και ανακουφιστικές αλλαγές για τους κληρονόμους αφορά τη διαχείριση των χρεών του θανόντος. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, ο κληρονόμος δεν ευθύνεται πλέον, ως γενικός κανόνας, με τα προσωπικά του περιουσιακά στοιχεία για τις οφειλές που άφησε πίσω του ο αποβιώσας. Η ευθύνη για την αποπληρωμή των χρεών περιορίζεται αυστηρά και αποκλειστικά εντός των ορίων της κληρονομιαίας περιουσίας, από την οποία και μπορούν να ικανοποιηθούν οι νόμιμοι πιστωτές.

Ποιος έχει δικαίωμα στο σπίτι και πώς γίνεται η διανομή της περιουσίας
Ποιος έχει δικαίωμα στο σπίτι και πώς γίνεται η διανομή της περιουσίας

Για παράδειγμα, στην περίπτωση που κάποιος κληρονομήσει ένα ακίνητο συνολικής αξίας 100.000 ευρώ, ενώ την ίδια στιγμή ο θανών είχε αφήσει συσσωρευμένα χρέη ύψους 150.000 ευρώ, ο κληρονόμος δεν υποχρεούται σε καμία περίπτωση να καλύψει από την προσωπική του τσέπη τη διαφορά των 50.000 ευρώ. Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει ότι το ακίνητο διασφαλίζεται υποχρεωτικά ανέπαφο· το περιουσιακό στοιχείο μπορεί να εκποιηθεί προκειμένου να καλυφθούν οι απαιτήσεις των πιστωτών, ωστόσο η υπόλοιπη προσωπική περιουσία του κληρονόμου παραμένει ασφαλής και απρόσβλητη, με την επιφύλαξη πάντα των ειδικών εξαιρέσεων που ορίζει ο νόμος.

Αυξημένο μερίδιο για τον επιζώντα σύζυγο στη νόμιμη διαδοχή

Σημαντικές τροποποιήσεις επέρχονται και στα ποσοστά διανομής της περιουσίας όταν δεν υπάρχει διαθήκη, με κερδισμένο τον επιζώντα σύζυγο. Ειδικότερα, το μερίδιο του συζύγου που επιζεί αυξάνεται αισθητά από το 1/4 στο 1/3 στην περίπτωση που υπάρχουν παιδιά, ενώ τα υπόλοιπα 2/3 κατανέμονται ισόποσα μεταξύ των παιδιών.

Για να γίνει απολύτως σαφές, ας υποθέσουμε μια κληρονομιά καθαρής αξίας 300.000 ευρώ, όπου συνυπάρχουν ο σύζυγος και δύο παιδιά. Με το νέο καθεστώς, ο σύζυγος λαμβάνει το ποσό των 100.000 ευρώ και κάθε παιδί λαμβάνει επίσης από 100.000 ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι με το προηγούμενο καθεστώς, ο σύζυγος θα δικαιούνταν μόλις 75.000 ευρώ, ενώ κάθε παιδί θα έπαιρνε από 112.500 ευρώ. Στην περίπτωση που δεν υπάρχουν παιδιά, το μερίδιο του συζύγου διαμορφώνεται στο 50% εφόσον καλείται σε κληρονομιά μαζί με άλλους συγγενείς, ανάλογα πάντοτε με τη στενότητα της συγγενικής τους σχέσης.

Πώς μοιράζεται μια κληρονομιά και τι πρέπει να προσέξουν οι κληρονόμοι
Πώς μοιράζεται μια κληρονομιά και τι πρέπει να προσέξουν οι κληρονόμοι

Διέξοδος στις διαφωνίες: Πώς ένας συγκληρονόμος μπορεί να αποκτήσει ολόκληρο το σπίτι

Ένα από τα μεγαλύτερα πρακτικά αγκάθια στις κληρονομιές ήταν η συνιδιοκτησία ακινήτων από πολλά άτομα που συχνά διαφωνούσαν για τη διαχείρισή τους. Το νέο δίκαιο εισάγει μια πρακτική διαδικασία, βάσει της οποίας ένας συγκληρονόμος μπορεί να αποκτήσει εξ ολοκλήρους την κυριότητα ενός ακινήτου, εφόσον αποζημιώσει δίκαια τους υπόλοιπους δικαιούχους. Μέσω μιας ειδικής δικαστικής διαδικασίας, προσδιορίζεται με ακρίβεια η αξία των μεριδίων και το ακίνητο αποδίδεται σε έναν από τους κληρονόμους με την καταβολή της ανάλογης χρηματικής αποζημίωσης.

Αν, για παράδειγμα, δύο αδέλφια κληρονομήσουν εξ αδιαιρέτου μια κατοικία αξίας 200.000 ευρώ και ο ένας εκ των δύο επιθυμεί να τη διατηρήσει, έχει το δικαίωμα να την αποκτήσει καταβάλλοντας το ποσό των 100.000 ευρώ στον αδελφό του, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Σε περίπτωση ασυμφωνίας ως προς την εμπορική αξία του ακινήτου, αυτή ορίζεται από τη δικαιοσύνη, λαμβάνοντας υπόψη τόσο την αντικειμενική όσο και την τρέχουσα αγοραία αξία. Αξίζει να σημειωθεί ότι η νέα αυτή διαδικασία διανομής δύναται να εφαρμοστεί ακόμη και σε παλαιότερες κληρονομιές, αρκεί να μην έχει ασκηθεί ήδη σχετική αγωγή διανομής.

Ποιοι δικαιούνται το ακίνητο
Ποιοι δικαιούνται το ακίνητο

Χρηματική αξίωση αντί για καταναγκαστική συνιδιοκτησία στη νόμιμη μοίρα

Αλλαγές επεμβαίνουν και στον θεσμό της νόμιμης μοίρας, δηλαδή του ελάχιστου ποσοστού που κατοχυρώνεται νομοθετικά σε στενούς συγγενείς ακόμη και στην περίπτωση που υπάρχει διαθήκη. Πλέον, αντί οι δικαιούχοι να αποκτούν υποχρεωτικά ποσοστό συνιδιοκτησίας επί ενός ακινήτου, μετατρέπεται η απαίτησή τους σε χρηματική αξίωση που αντιστοιχεί στην αξία του μεριδίου τους.

Έτσι, αν ένας γονέας αποφασίσει με διαθήκη να κληροδοτήσει ολόκληρο το σπίτι στο ένα του παιδί, το άλλο παιδί που θίγεται στη νόμιμη μοίρα δεν καθίσταται αυτόματα συνιδιοκτήτης, αλλά αποκτά το δικαίωμα να διεκδικήσει την αντίστοιχη χρηματική αξία σε χρήμα. Αν προκύψουν διαφωνίες, το ποσό προσδιορίζεται δικαστικά, ενώ παρέχεται και η δυνατότητα εγγραφής προσημείωσης για την κατοχύρωση και εξασφάλιση της χρηματικής απαίτησης. Με την αλλαγή αυτή επιδιώκεται να μπει τέλος στα αδιέξοδα όπου τα ακίνητα έμεναν δέσμευτα λόγω πολλαπλών συνιδιοκτητών.

Χειρόγραφες διαθήκες, σύντροφοι χωρίς γάμο και κληρονομικές συμβάσεις

Οι χειρόγραφες διαθήκες παραμένουν σε ισχύ, ωστόσο μεταβάλλονται οι όροι υπό τους οποίους παράγουν πλήρη έννομα αποτελέσματα. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο αν η διαθήκη είχε κατατεθεί επίσημα για φύλαξη σε συμβολαιογράφο, ποια πρόσωπα ορίζονται ως κληρονόμοι και ποιος είναι ο χρόνος δημοσίευσής της. Παράλληλα, θεσπίζεται ειδική προστασία για τα ζευγάρια που ζουν σε καθεστώς ελεύθερης συμβίωσης, δίνοντας στον επιζώντα σύντροφο το δικαίωμα να παραμείνει στην κοινή κατοικία για εύλογο χρονικό διάστημα χωρίς την υποχρέωση καταβολής ενοικίου, αποτρέποντας την άμεση έξωσή του μετά την απώλεια.

Ταυτόχρονα, εισάγονται οι κληρονομικές συμβάσεις, επιτρέποντας τη ρύθμιση της τύχης των περιουσιακών στοιχείων εκ των προτέρων μέσω συμβολαιογραφικού εγγράφου. Ο θεσμός αυτός αποδεικνύεται εξαιρετικά χρήσιμος για οικογενειακές επιχειρήσεις ή σύνθετες περιουσίες. Τέλος, όσον αφορά τη φορολογία, οι βασικοί φόροι κληρονομιάς και τα αφορολόγητα όρια (όπως οι 150.000 ευρώ για την Α’ κατηγορία και οι 400.000 ευρώ για τον σύζυγο) παραμένουν σε ισχύ, απαιτώντας προσεκτικό σχεδιασμό από τις οικογένειες.

0 ΣΧΟΛΙΑ

Προσθήκη Σχόλιου