Νέος ενιαίος φορέας για Κτηματολόγιο και Πολεοδομίες: Προς ένα ψηφιακό «one-stop-shop» για άδειες, ελέγχους και ιδιοκτησία

Μια από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις στον τομέα της δόμησης και της διαχείρισης ακινήτων παρουσιάστηκε από τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημιουργία του νέου Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ), ο οποίος ενσωματώνει τις Πολεοδομίες και μετατρέπει Κτηματολόγιο και ΥΔΟΜ σε μια ενιαία υπηρεσία εξυπηρέτησης.

Η μεταφορά των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων από τους δήμους στον νέο φορέα αποτελεί, σύμφωνα με την κυβέρνηση, αναγκαία λύση σε ένα σύστημα που για χρόνια λειτουργεί με ελλείψεις προσωπικού, γραφειοκρατικές καθυστερήσεις και άνιση ποιότητα υπηρεσιών. Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν είναι ενδεικτικά: μόλις 185 από τους 332 δήμους διαθέτουν ΥΔΟΜ, ενώ πάνω από το ένα τρίτο λειτουργεί με το πολύ δύο μηχανικούς. Επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις οι χρόνοι έκδοσης οικοδομικών αδειών φτάνουν ή και ξεπερνούν τους πέντε μήνες, ακόμη και τα πέντε χρόνια σε σύνθετους φακέλους.

Ο νέος ΕΟΚΕΔ και η λειτουργία του

Ο ΕΟΚΕΔ φιλοδοξεί να αντικαταστήσει το σημερινό κατακερματισμένο σύστημα με μια ενιαία, οργανωμένη και ψηφιακά υποστηριζόμενη δομή. Ο νέος φορέας θα αναλάβει:

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

• την επίσημη καταγραφή και διασφάλιση της ιδιοκτησίας,
• την έκδοση προεγκρίσεων και οικοδομικών αδειών,
• τη διενέργεια ελέγχων στις κατασκευές,
• τη διαχείριση αυθαίρετων και επικίνδυνων κτισμάτων,
• την τήρηση της πολεοδομικής νομοθεσίας.

Παράλληλα, ο πολίτης θα έχει τη δυνατότητα να απευθύνεται σε οποιοδήποτε Κέντρο Δόμησης της χώρας, χωρίς περιορισμούς εντοπιότητας. Το δίκτυο θα αποτελείται από 20 Περιφερειακά και 77 Τοπικά Κέντρα, που θα στεγαστούν σε υφιστάμενα Κτηματολογικά Γραφεία. Για τη διοίκηση του νέου οργανισμού θεσπίζεται ρόλος Διοικητή και δύο Υποδιοικητών, ένας για θέματα Κτηματολογίου και ένας για δόμηση. Η πλήρης εφαρμογή του συστήματος τοποθετείται στις αρχές του 2027, με πιλοτική δοκιμή σε έξι Κέντρα για το καλοκαίρι του 2026.

Τεχνητή νοημοσύνη στην έκδοση και τον έλεγχο αδειών

Κεντρικό κομμάτι της μεταρρύθμισης αποτελεί η αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης. Με αλγόριθμο θα γίνεται στοχευμένη επιλογή περίπου 30% των οικοδομικών αδειών για προληπτικό έλεγχο, λαμβάνοντας υπόψη:

1. την πολυπλοκότητα του έργου,
2. το ιστορικό αυθαιρεσιών της περιοχής,
3. ειδικά χωρικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά,
4. ασυνέπειες στα υποβληθέντα σχέδια.

Παράλληλα, θα δημιουργηθεί Μητρώο Ανεξάρτητων Ελεγκτών Δόμησης, οι οποίοι θα αναλαμβάνουν με κλήρωση τους υποχρεωτικούς ελέγχους πριν την έναρξη των εργασιών. Η κυβέρνηση επιχειρεί επίσης να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο κείμενο 477 άρθρων το σύνολο της πολεοδομικής νομοθεσίας, η οποία σήμερα είναι διάσπαρτη σε πλήθος νόμων και εγκυκλίων. Στόχος είναι να υπάρχει σαφήνεια, λιγότερες ερμηνείες και γρηγορότερη διεκπεραίωση διαδικασιών.

Τι παραμένει στους δήμους

Παρότι οι ΥΔΟΜ μεταφέρονται στον ΕΟΚΕΔ, οι δήμοι διατηρούν σημαντικές αρμοδιότητες όπως:

• τον σχεδιασμό και αναθεώρηση πολεοδομικών σχεδίων,
• τις αναπλάσεις,
• τη διαχείριση κοινόχρηστων χώρων,
• τη διαδικασία τακτοποίησης και πράξεων εφαρμογής,
• τη συμβολή στις απαλλοτριώσεις.