Ναι αλλά… χορταίνουμε με ήλιο και θάλασσα: Αυξάνεται ανησυχητικά η φτώχεια στην Ελλάδα

Ο Κύκλος Οικονομικής και Κοινωνικής Ανάλυσης του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ παρουσιάζει την ανάλυση και τα συμπεράσματά του σχετικά με τη φτώχεια και την ανισότητα κατά την περίοδο 2014-2023.

Πρόσφατα δημοσιεύτηκαν τα στοιχεία για το Εισόδημα και τις Συνθήκες Διαβίωσης των Νοικοκυριών για το 2023, τα οποία προσφέρουν μια αναλυτική εικόνα των οικονομικών συνθηκών που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά, τη στιγμή που οι επιχειρήσεις έχουν τις δικές τους δυσκολίες. Από αυτά, θα εστιάσουμε σε δύο βασικούς δείκτες:

• Το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
• Τον συντελεστή Gini, ο οποίος μετρά την οικονομική ανισότητα.

Ο πρώτος δείκτης βασίζεται σε τρία κριτήρια:

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Γυναικοκτονία στην Καλαμάτα: Η ανατριχιαστική απόπειρα «ξεπλύματος» του δολοφόνου – Όταν η υπεράσπιση γίνεται «ύβρις» προς το θύμα

• Εισόδημα κάτω από το 60% του διάμεσου εισοδήματος.
• Στέρηση τουλάχιστον 7 από 13 κατηγορίες βασικών αγαθών και υπηρεσιών.
• Διαβίωση σε νοικοκυριό όπου η απασχόληση είναι κάτω από το 20% της πλήρους απασχόλησης.

Ο δεύτερος δείκτης, ο συντελεστής Gini, υπολογίζεται με βάση την κατανομή του εισοδήματος ανά πληθυσμιακή ομάδα (π.χ. το εισοδηματικό μερίδιο του φτωχότερου 10% σε σχέση με το πλουσιότερο 10%). Ο δείκτης αυτός αποτυπώνει την απόκλιση από μια υποθετικά ίση κατανομή του εισοδήματος.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η φτώχεια «καλπάζει»

Η Ελλάδα με 26,9% του πληθυσμού (2.740.051 άτομα) σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού βρίσκεται στην τρίτη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτω μόνο από τη Βουλγαρία (30,3%) και τη Ρουμανία (27,9%). Βρίσκεται επίσης αρκετά πάνω από τους μέσους όρους της Ευρωζώνης (21,4%) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (21%). Η Ελλάδα, επομένως, είναι μεταξύ των χωρών που οι πληθυσμοί τους αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα οξύ οικονομικό πρόβλημα.

Επίσης, το 2014 η φτώχεια στην Ελλάδα ήταν αισθητά υψηλότερη από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – προφανώς εξαιτίας και των συνθηκών εκείνης της περιόδου – αλλά στη συνέχεια και ειδικά στην τριετία 2017-19 σημείωσε σημαντική πτώση. Στο πρώτο έτος της πανδημίας αυξήθηκε για να μειωθεί πάλι στο επόμενο, κάτι που συνέβη και στον μέσο όρο. Ωστόσο, η αύξηση 0,8 ποσοστιαίων μονάδων που καταγράφηκε το 2023 είναι μάλλον ανησυχητική καθώς δεν φαίνεται να συμβαδίζει με την τάση του μέσου όρου.

Η χώρα μας, επίσης, με 31,8 βρίσκεται στην έκτη υψηλότερη θέση, αρκετά πιο πάνω από τους μέσους όρους της Ευρωζώνης (29,9) και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (29,3). Η Ελλάδα ανήκει στη διακριτή κατηγορία των χωρών της Νότιας Ευρώπης που αντιμετωπίζουν εντονότερη οικονομική ανισότητα.

Τέλος, η ανισότητα στην Ελλάδα ήταν αρκετά υψηλότερη από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά υπήρξε αξιοσημείωτη πτώση στην τριετία 2016-18. Τα επόμενα δύο χρόνια σημειώθηκε ξανά αύξηση, ιδιαίτερα κατά το πρώτο έτος της πανδημίας. Έκτοτε παρατηρείται μια μικρή μείωση – ή καλύτερα, στασιμότητα – παρά την πτωτική τάση που καταγράφεται στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Συνοψίζοντας, η Ελλάδα παραμένει σε σαφώς δυσμενέστερη θέση σε βασικούς κοινωνικούς δείκτες, όπως η φτώχεια και η ανισότητα, συγκριτικά με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ανησυχητικότερο είναι ότι, ενώ έως το 2018-2019 υπήρχε αξιοσημείωτη πρόοδος, η θετική αυτή πορεία μοιάζει να έχει ανακοπεί.