Η επανάσταση της στέγασης: Πώς η κρατική επιδότηση ανακαίνισης μπορεί να «ξεκλειδώσει» 520.000 κλειστά σπίτια στην Αττική

Η ελληνική κυβέρνηση, ακολουθώντας την αυξανόμενη πανευρωπαϊκή ανησυχία για τη στεγαστική κρίση, δρομολογεί ένα νέο, φιλόδοξο πρόγραμμα επιδοτήσεων για την ανακαίνιση κλειστών και «γερασμένων» ακινήτων στα αστικά κέντρα. Η κίνηση αυτή, που ανακοινώθηκε από τον αναπληρωτή Υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Νίκο Παπαθανάση, έχει ως στόχο να προσθέσει εξαψήφιο αριθμό κατοικιών στην αγορά της Αττικής, μειώνοντας έτσι τη ζήτηση και συγκρατώντας τις τιμές των ενοικίων.

Ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ), Στρατής Παραδιάς, υπολογίζει στο TheTOC ότι η παρέμβαση αυτή είναι ζωτικής σημασίας: «Το ζητούμενο είναι να γίνουν παρεμβάσεις στα κλειστά σπίτια ώστε να καταστούν πλέον κατοικήσιμα». Η σημασία του ζητήματος επιβεβαιώνεται και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία πλέον έχει ορίσει ειδικό Επίτροπο Στέγασης (Dan Jørgensen), δείχνοντας ότι η στεγαστική κρίση έχει λάβει πλέον πανευρωπαϊκές διαστάσεις.

Η πρόκληση των «κλειστών» ακινήτων και η γήρανση του κτιριακού αποθέματος

Τα στοιχεία της αγοράς αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο του Πανελληνίου Δικτύου E-Real Estates, Θέμη Μπάκα, στην Περιφέρεια Αττικής καταγράφονται περισσότερα από 520.000 κλειστά ακίνητα, με βάση στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Αυτός ο τεράστιος αριθμός σπιτιών παραμένει ανεκμετάλλευτος, τη στιγμή που η ζήτηση για ενοικίαση στα αστικά κέντρα χτυπά «κόκκινο».

Οι ιδιοκτήτες ακινήτων αντιμέτωποι με νέες χρεώσεις

Η έρευνα του δικτύου E-Real Estates αποκαλύπτει επίσης τη γήρανση του κτιριακού αποθέματος που χρήζει άμεσης παρέμβασης:

VIRAL

Θρίλερ στην Κυψέλη: Τα στοιχεία που απομακρύνουν το ενδεχόμενο να είναι η αγνοούμενη Κινέζα

Σοκαριστικό τροχαίο στα Χανιά: Σύγκρουση ασθενοφόρου με αυτοκίνητο – Νεκρός ο ασθενής

Τραγωδία στη Μπανγκόκ: Στους 34 οι νεκροί από τη φονική πυρκαγιά σε μπαρ

• Το 48,3% των κλειστών ακινήτων στην Αττική έχει κατασκευαστεί μεταξύ 1960 και 1981, και χρήζει πλήρους ή ολικής ανακαίνισης.
• Το υπόλοιπο 41% έχει κατασκευαστεί από το 1981 και μετά, και είναι είτε κατοικήσιμο είτε απαιτεί μόνο μερικές παρεμβάσεις.

Η ανάγκη για ανακαίνιση επεκτείνεται και στην υπόλοιπη Ελλάδα, με την έρευνα να καταγράφει 231.688 κλειστές κατοικίες σε 12 Δήμους της Περιφέρειας, με τα υψηλότερα νούμερα να βρίσκονται σε Κόρινθο, Ναύπλιο, Καλαμάτα και Ιωάννινα. Ακολουθούν η Θεσσαλονίκη με 52.646 και η Πάτρα με 31.174 κλειστά σπίτια.

Όροι και Προϋποθέσεις: Το δίλημμα «αγοραίο» ή «προσιτό» ενοίκιο

Το νέο πρόγραμμα, το οποίο αναμένεται να ξεκινήσει τον Φεβρουάριο του 2026 και θα χρηματοδοτηθεί από το τρέχον ΕΣΠΑ, θα αφορά ακίνητα που έχουν κατασκευαστεί πριν από το 1995. Η βασική καινοτομία είναι ότι θα πρόκειται για επιδότηση και όχι για δανεισμό (όπως γινόταν στα προγράμματα Εξοικονομώ), μειώνοντας έτσι το οικονομικό βάρος για τους ιδιοκτήτες.

Ωστόσο, για να μη δημιουργηθούν στρεβλώσεις στις τιμές ενοικίασης, τίθεται σοβαρά το θέμα των κοινωνικών όρων για τη χρήση των ανακαινισμένων ακινήτων:

• Η Άποψη της Αγοράς (κ. Μπάκας): Ο κ. Μπάκας υποστηρίζει ότι, εφόσον ο ιδιοκτήτης λαμβάνει δημόσια χρηματοδότηση, η Πολιτεία δικαιούται να θέσει κοινωνικούς όρους για τη χρήση του ακινήτου. Προτείνει ότι, για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (π.χ. 6 έως 8 έτη), το μίσθωμα δεν θα πρέπει να είναι αγοραίο, αλλά «προσιτό», εξυπηρετώντας έτσι τον κοινωνικό και στεγαστικό σκοπό του προγράμματος. Φέρνει ως παράδειγμα την Κύπρο, όπου το αντίστοιχο πρόγραμμα έθεσε ως όρο τετραετή εκμίσθωση σε προσιτές τιμές, προσφέροντας παράλληλα φορολογικά κίνητρα.
• Η Άποψη των Ιδιοκτητών (κ. Παραδιάς): Από την άλλη πλευρά, οι ιδιοκτήτες, μέσω του κ. Παραδιά, εκφράζουν τη διαφωνία τους με τον κρατικό έλεγχο των τιμών. Ο κ. Παραδιάς αναφέρει ότι το κράτος δεν θα πρέπει να επιβάλει τις τιμές ενοικίασης, καθώς η αύξηση της προσφοράς (με την ένταξη των κλειστών σπιτιών) θα μειώσει από μόνη της τις υφιστάμενες αγοραίες τιμές λόγω της εκτόνωσης της ζήτησης.

Έκρηξη ενοικίων και πίεση στις οικογένειες(EUROKINISSI)

Η στροφή της ΕΕ: Από την ενέργεια στη στέγαση

Η επικείμενη έναρξη του προγράμματος σηματοδοτεί μία στρατηγική αλλαγή στην πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέχρι πρότινος, η επιδότηση μέσω ευνοϊκών δανείων εστίαζε κυρίως στην ενεργειακή αναβάθμιση (κουφώματα, αντλίες θερμότητας, θερμοπροσόψεις), με στόχο τη συγκράτηση των λογαριασμών ρεύματος.

Πλέον, το ζητούμενο μετατοπίζεται από την ενεργειακή εξοικονόμηση στη συγκράτηση των τιμών του ενοικίου, καθώς η στεγαστική κρίση απειλεί τη συνοχή των αστικών κέντρων. Το νέο πρόγραμμα αναμένεται να ρίχνει το κύριο βάρος (π.χ. 70%) στην ανακαίνιση και το υπόλοιπο 30% στην ενεργειακή αναβάθμιση. Προτεραιότητα θα δοθεί στα κλειστά ακίνητα που σήμερα είναι εκτός αγοράς, με την προσδοκία ότι η χρηματοδότηση θα τα επαναφέρει στην εκμίσθωση.

Η κίνηση αυτή, αν και βρίσκεται ακόμα σε στάδιο σύλληψης και διαπραγματεύσεων εντός της ΕΕ, κρίνεται ως απαραίτητη για την αντιμετώπιση της έλλειψης στέγης στα αστικά κέντρα της Ελλάδας και της Ευρώπης.