Δώρο… άδωρο το ρεύμα: Αρνητικές τιμές αλλά χωρίς όφελος για τους καταναλωτές

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η «τιμή» των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), που τις τελευταίες ημέρες δέχτηκαν κριτική λόγω του μπλακ άουτ στην Ιβηρική Χερσόνησο, αποκαταστάθηκε χθες (1/5) από την ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά. Στις μεσημεριανές ώρες, η τιμή της μεγαβατώρας στα ενεργειακά χρηματιστήρια της Ευρώπης (με εξαίρεση την Ιταλία) έπεσε σε αρνητικά επίπεδα για το ρεύμα, φτάνοντας έως και -142 ευρώ, ενώ στην Ελλάδα υποχώρησε στα -50 ευρώ.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής, είναι η πρώτη φορά που παρατηρούνται τόσο αρνητικές τιμές στην ελληνική αγορά, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των -1,02 ευρώ/MWh στις 28 Απριλίου 2024. Οι αρνητικές τιμές προέκυψαν λόγω εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της διασύνδεσης με τη Βουλγαρία, όπου οι τιμές ήταν ακόμα χαμηλότερες, φτάνοντας τα -100,59 ευρώ/MWh. Οι traders διοχέτευαν ενέργεια στην Ελλάδα, εκμεταλλευόμενοι τις χαμηλότερες τιμές της βουλγαρικής αγοράς. Στις 2 το μεσημέρι, οι εισαγωγές έφτασαν στο ανώτατο όριο της διασύνδεσης, οδηγώντας σε αποσύνδεση των δύο αγορών. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, αν η δυναμικότητα της διασύνδεσης ήταν μεγαλύτερη, οι τιμές στην Ελλάδα θα είχαν μειωθεί ακόμη περισσότερο.

Για έξι συνεχόμενες ώρες, από τις 11 το πρωί έως τις 5 το απόγευμα, οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας αναγκάζονταν να πληρώνουν αντί να πληρώνονται για την ενέργεια που διοχέτευαν στο σύστημα, με τιμές που κυμαίνονταν από -3 έως -50 ευρώ/μεγαβατώρα, ειδικά κατά τις ώρες 2-4 το μεσημέρι. Παρότι οι αρνητικές τιμές δεν επηρεάζουν άμεσα τους οικιακούς καταναλωτές στην Ελλάδα όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η απουσία έξυπνων μετρητών περιορίζει τα οφέλη. Παρά την πρόβλεψη να εγκατασταθούν εδώ και μία δεκαετία, οι έξυπνοι μετρητές δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί, στερώντας από τους καταναλωτές τη δυνατότητα να προσαρμόσουν την κατανάλωσή τους ανάλογα με τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς.

Ο λόγος που οι χαμηλές τιμές δεν έχουν όφελος για τους καταναλωτές

Ακόμη κι έτσι, η υποχώρηση των μέσων ημερήσιων τιμών στη χονδρεμπορική αγορά επηρεάζει θετικά τους καταναλωτές. Χθες, η μέση τιμή μειώθηκε κατά 36,89%, φτάνοντας στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2020 και ήταν σχεδόν 37% χαμηλότερη από την προηγούμενη μέρα. Στις ευρωπαϊκές αγορές, οι μεσημεριανές τιμές έφτασαν στα -142 ευρώ στην Ολλανδία και στα -129,07 ευρώ στην Ουγγαρία, ενώ στις περισσότερες χώρες κινήθηκαν κάτω από -100 ευρώ. Η Ιταλία αποτέλεσε εξαίρεση, πιθανότατα λόγω του ότι η διασύνδεσή της με την Ελλάδα ήταν εκτός λειτουργίας.

Η πτώση των τιμών στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια δεν αποτελεί νέο φαινόμενο, καθώς τα τελευταία δύο χρόνια παρατηρούνται συχνά τέτοιες τάσεις λόγω της αυξημένης διείσδυσης ΑΠΕ, των περικοπών στην «πράσινη» ενέργεια και της εξάρτησης από φωτοβολταϊκά. Για παράδειγμα, χθες, ο ΑΔΜΗΕ προγραμμάτισε περικοπές πράσινης παραγωγής 54 GWh για να διατηρήσει τη σταθερότητα του συστήματος, ενώ ζήτησε από παραγωγούς μικρών φωτοβολταϊκών συνολικής ισχύος 3,5 GW να περιορίσουν τη λειτουργία τους.

Οι αρνητικές τιμές στέλνουν σαφή μηνύματα στην αγορά για την υπερεπένδυση στις ΑΠΕ, πιέζοντας τις αποδόσεις των υφιστάμενων έργων. Ορισμένοι παράγοντες εκφράζουν ανησυχίες για πιθανές χρεοκοπίες, καθώς θεωρούν ότι το φαινόμενο «ήρθε για να μείνει». Ενδεικτική είναι η σύσταση του κ. Στέλιου Λουμάκη, προέδρου του ΣΠΕΦ, στους παραγωγούς να ζητήσουν την ένταξή τους σε ξεχωριστά χαρτοφυλάκια που δεν θα διαθέτουν ενέργεια όταν οι τιμές είναι αρνητικές, ώστε να αποφύγουν ζημιές. Ο ΔΑΠΕΕΠ, διαχειριστής συμβάσεων εγγυημένων τιμών, υπέβαλε χθες προσφορά στα -500 ευρώ/MWh, τη χαμηλότερη τιμή που επιτρέπεται από το ρυθμιστικό πλαίσιο, εξασφαλίζοντας ότι τα έργα θα αποζημιωθούν στην εγγυημένη τιμή ανεξαρτήτως των συνθηκών αγοράς.