Στην Ελλάδα τι θα θέλαμε; Η Γαλλία υιοθετεί την ευθανασία με νόμο

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Οι Γάλλοι βουλευτές έφεραν ξανά στο προσκήνιο μία από τις πιο διχαστικές συζητήσεις της χώρας, αυτή για την υποβοηθούμενη αυτοκτονία, μέσα από την ευθανασία και την παρηγορητική φροντίδα.

Οι βουλευτές ψηφίζουν σήμερα (27/5), μάλιστα, δύο νομοσχέδια που επικεντρώνονται στην ενίσχυση της παρηγορητικής φροντίδας και στη νομιμοποίηση της υποβοηθούμενης θανάτωσης για ενήλικες άνω των 18 ετών με ανίατες, προχωρημένες ασθένειες ή ασθένειες που βρίσκονται σε τελικό στάδιο.

Η προτεινόμενη νομοθεσία θα επιτρέπει τη λήψη ή χορήγηση μιας θανατηφόρας ουσίας, είτε από τους ίδιους τους ασθενείς είτε με ιατρική συνδρομή, υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Το ζήτημα έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, καθώς αναδεικνύει βαθιά ηθικά και νομικά ερωτήματα.

Σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας, μόνο οι ασθενείς που μπορούν να εκφράσουν ελεύθερα, συνειδητά και με πλήρη ενημέρωση την επιθυμία τους να τερματίσουν τη ζωή τους, θα θεωρούνται επιλέξιμοι. Ασθενείς με Αλτσχάιμερ ή όσοι βρίσκονται σε μη αναστρέψιμο κώμα αποκλείονται από αυτή τη διαδικασία.

Επιπλέον, η νομοθεσία ορίζει ότι ο ασθενής πρέπει να υποφέρει από έντονο σωματικό ή ψυχολογικό πόνο που δεν μπορεί να ανακουφιστεί με καμία διαθέσιμη θεραπεία. Το αίτημα, ωστόσο, πρέπει να υποβάλλεται με απόλυτη ελευθερία και πλήρη επίγνωση όλων των συνεπειών, εξασφαλίζοντας τον σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Τεράστιες οι αντιδράσεις

Υποστηριζόμενο από τους υποστηρικτές του Γάλλου προέδρου Μακρόν και μεγάλο μέρος της αριστεράς, το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει έντονες αντιδράσεις από συντηρητικούς βουλευτές και την ακροδεξιά που υποστηρίζουν ότι οι πόροι θα έπρεπε αντ’ αυτού να κατευθυνθούν προς τη βελτίωση της παρηγορητικής φροντίδας, αν κι ένα άλλο θέμα έχει γίνει βασικό ζήτημα στην χώρα.

Ο κεντρώος βουλευτής Ολιβιέ Φαλορνί έχει υποστηρίξει με πάθος το δικαίωμα στον θάνατο: «Δεν υπάρχει τίποτα πιο όμορφο από τη ζωή, αλλά μερικές φορές υπάρχει κάτι χειρότερο από το θάνατο. Ναι, υπάρχει κάτι ακόμη χειρότερο από τον θάνατο, όταν η ζωή δεν έχει γίνει τίποτα άλλο από αδυσώπητη αγωνία», δήλωσε ο Φαλορνί.

Ο Φιλίπ Ζυβάν, συντηρητικός βουλευτής και εν ενεργεία αναισθησιολόγος, εξέφρασε βαθιά ανησυχία για τους πιθανούς κινδύνους από τη νομιμοποίηση της πράξης της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας.

«Καμία χώρα δεν έχει προχωρήσει τόσο μακριά, τόσο ως προς την έκταση, την ταχύτητα, την αδυναμία ελέγχου, όσο και ως προς την πίεση που θα ασκηθεί στους πιο ευάλωτους. Αυτό που χρειάζονται οι φροντιστές και οι ασθενείς είναι χρόνος για φροντίδα, ανακούφιση και υποστήριξη», δήλωσε.

Καθώς η συζήτηση εκτυλισσόταν μέσα στην Εθνοσυνέλευση, εκατοντάδες διαδηλωτές συγκεντρώνονταν κοντά στο εμβληματικό παρισινό κτίριο. Φορώντας μπλε ιατρικές ποδιές και ξαπλωμένοι στο έδαφος για να αναπαραστήσουν ένα «υπαίθριο νοσοκομείο», οι διαδηλωτές, με επικεφαλής την οργάνωση Alliance Vita, απαίτησαν μεγαλύτερες επενδύσεις στην ανακουφιστική φροντίδα και όχι τη νομιμοποίηση της ευθανασίας.

Αφίσες και πλακάτ ήταν διάσπαρτα σε όλη τη σκηνή με μηνύματα όπως «Θέλουμε παρηγορητική φροντίδα», «Όχι στην ευθανασία» και «Υποστηρίξτε τους πιο ευάλωτους».Ένα από τα βασικά επιχειρήματα κατά του νομοσχεδίου είναι οι σημαντικές ελλείψεις της Γαλλίας στην παροχή ποιοτικής ανακουφιστικής φροντίδας.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Cour des Comptes, του γαλλικού Ελεγκτικού Συνεδρίου, σχεδόν οι μισοί από όσους θα μπορούσαν να επωφεληθούν από την ανακουφιστική φροντίδα δεν την έλαβαν. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 180.000 ασθενείς ετησίως.

Το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό σε περιβάλλοντα κατ’ οίκον φροντίδας και οίκους ευγηρίας, όπου οι επαγγελματίες υγείας συχνά δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένοι για τη διαχείριση της φροντίδας στο τέλος της ζωής.

Ο πρόεδρος της Alliance Vita Τιγκντιάλ Ντερβίλ έχει εκφράσει ευθέως την αντίθεσή του στο νομοσχέδιο, τονίζοντας ότι το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης πρέπει να μεταρρυθμιστεί πριν καν εξεταστεί το ενδεχόμενο της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας.

«Πρέπει να επιδιορθώσουμε το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, πρέπει να καταστήσουμε τη φροντίδα προσιτή στους Γάλλους, ιδίως την ανακούφιση από τον πόνο και την παρηγορητική φροντίδα, και πρέπει να διατηρήσουμε την προστασία που παρέχει η απαγόρευση της θανάτωσης μεταξύ των φροντιστών και των φροντιζόμενων», δήλωσε στην διάρκεια της διαδήλωσης.

Πολλοί επικριτές του νομοσχεδίου υποστηρίζουν ότι η έλλειψη κατάλληλης παρηγορητικής φροντίδας είναι η βασική αιτία του πόνου πολλών ασθενών και της επιθυμίας τους να θέσουν τέλος στη ζωή τους. Μία διαδηλώτρια επισημαίνει ότι αυτό ακριβώς συνέβη στη θεία της.

«Η θεία μου υπέφερε ψυχολογικά (…) Δεν μπορούσε να ζήσει μόνη της, οπότε την έστειλαν σε οίκο ευγηρίας. Δεν υπήρχε κανείς εκεί. Ο γενικός γιατρός ερχόταν μια φορά κάθε 2 μήνες (…) Δεν υπήρχε κανείς να ανακουφίσει την ψυχολογική της ταλαιπωρία. Έτσι προσπάθησε να αυτοκτονήσει. Ήθελε να πεθάνει γιατί δεν υπήρχε λύση για τον πόνο της», εξήγησε η Σερβερίν στο euronews.

Τι ισχύει στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα και στις περισσότερες χώρες της ΕΕ η ευθανασία δεν έχει τύχει εξειδικευμένης νομοθετικής ρύθμισης, παρά μόνο συζητείται κατά καιρούς, δημιουργώντας συνήθως εντάσεις και διχασμούς.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τη δικηγόρο, Αλεξάνδρα Κοτζαμάνη, «απαγορεύεται η ευθανασία και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία. Δεν υφίσταται εξειδικευμένη νομοθεσία, έτσι το αξιόποινο της ευθανασίας κρίνεται σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες του ποινικού κώδικα για την ανθρωποκτονία εν συναινέσει.

Η ευθανασία έχει αντιμετωπιστεί, τόσο από την κοινωνία όσο και από την εκκλησία, ως έγκλημα ή ως αμάρτημα αντίστοιχα». Με αφορμή πάντως την αναθεώρηση του ποινικού κώδικα, υπήρξε κάποιο ενδιαφέρον για να συζητηθεί και το συγκεκριμένο ζήτημα.

Η βασική αντίθεση διεθνώς είναι ότι από τη μια κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα της αυτονομίας, πράγμα που αφορά και τις αποφάσεις για το τέλος της ζωής του, αλλά από την άλλη, η ζωή θεωρείται ύψιστη αξία, την οποία οι γιατροί καλούνται να διαφυλάσσουν με κάθε μέσο. Επιπλέον, σύμφωνα με τη χριστιανική διδασκαλία, μόνο ο Θεός μπορεί να διαθέσει τη ζωή και το θάνατο.

Η ελληνικής προέλευσης λέξη ευθανασία (από το «ευ» και το «θανείν») ερμηνεύεται ως καλός, αξιοπρεπής ή ανώδυνος θάνατος, με σκοπό να μειωθεί η ταλαιπωρία του ασθενούς με ανίατη πάθηση.

Η ευθανασία διακρίνεται σε εκούσια (τερματισμός της ζωής του ασθενούς από τρίτο άτομο, συνήθως γιατρό, κατόπιν απαίτησης από τον ίδιο τον ασθενή) και ακούσια (όταν είναι αδύνατο να εκφραστεί η συναίνεση ή η άρνηση από τον ίδιο τον ασθενή, διότι βρίσκεται σε κωματώδη κατάσταση ή αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα, έτσι η λήψη απόφασης πραγματοποιείται από τρίτο πρόσωπο).

Υπάρχει επίσης διάκριση ανάμεσα σε ενεργητική ευθανασία (ένας τρίτος, συνήθως γιατρός, προκαλεί το θάνατο του ασθενούς χορηγώντας την κατάλληλη ουσία) και παθητική ευθανασία (δεν λαμβάνονται πια μέτρα για την παράταση της ζωής του ασθενούς). Σε ορισμένες χώρες έχει γίνει νομιμοποίηση της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας, όταν μολονότι απαγορεύεται στο υγειονομικό προσωπικό να χορηγήσει φαρμακευτική αγωγή στον ασθενή με σκοπό να επέλθει ο θάνατος, ωστόσο επιτρέπεται να προετοιμάσει τη θανατηφόρα δόση, αφήνοντας τον ασθενή να την καταναλώσει μόνος του ή με τη βοήθεια των οικείων του.