Νέα εποχή στις πτήσεις στην ΕΕ: Οι 25 αλλαγές που αλλάζουν τα δικαιώματα των επιβατών

Ένα εντελώς διαφορετικό και πολύ πιο προστατευτικό τοπίο διαμορφώνεται πλέον στον ευρωπαϊκό χώρο των αεροπορικών μεταφορών, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά σε ριζική αναμόρφωση του πλαισίου που διέπει τα δικαιώματα των ταξιδιωτών. Με την εφαρμογή του νέου Κανονισμού (ΕΕ) 2026/2202, τίθενται σαφέστατοι κανόνες, αυστηρές προθεσμίες και σημαντικές δικλίδες ασφαλείας για περιπτώσεις καθυστερήσεων, ακυρώσεων, χαμένων ανταποκρίσεων και άλλων προβλημάτων που συχνά ταλαιπωρούν το επιβατικό κοινό. Στόχος των νέων μέτρων είναι να μπει τέλος στην αβεβαιότητα και να ενισχυθεί η θέση του καταναλωτή απέναντι στις αεροπορικές εταιρείες.

Οικονομική προστασία, αποζημιώσεις και επιστροφές χρημάτων

Οι αλλαγές αγγίζουν καίρια τα οικονομικά ζητήματα των ταξιδιωτών, καθορίζοντας με ακρίβεια πότε και πώς καταβάλλονται οι αποζημιώσεις, καθώς και οι επιστροφές χρημάτων (refunds). Αναλυτικά, το νέο πλαίσιο ενσωματώνει βασικές προβλέψεις που κατοχυρώνουν τα δικαιώματα των επιβατών:

1. Αποζημίωση μετά τις τρεις ώρες καθυστέρησης

   Ο επιβάτης αποκτά ρητά δικαίωμα αποζημίωσης όταν φτάνει στον τελικό προορισμό του με καθυστέρηση μεγαλύτερη των τριών ωρών.

2. Από 250 έως 600 ευρώ η αποζημίωση

   Τα ποσά διαμορφώνονται σε 250 ευρώ για ταξίδια έως 1.500 χλμ., 400 ευρώ για ενδοενωσιακά ταξίδια άνω των 1.500 χλμ. και άλλα ταξίδια 1.500-3.500 χλμ. και 600 ευρώ για τις υπόλοιπες μεγαλύτερες διαδρομές.

3. Στις πέντε ώρες καθυστέρησης μπορείς να ζητήσεις τα χρήματά σου πίσω

   Εάν η καθυστέρηση στην αναχώρηση φτάσει τις πέντε ώρες, η αεροπορική εταιρεία πρέπει να προσφέρει στον επιβάτη τη δυνατότητα επιστροφής χρημάτων.

4. Refund μέσα σε επτά ημέρες

   Όταν ο ταξιδιώτης επιλέξει την επιστροφή χρημάτων αντί της συνέχισης του ταξιδιού, αυτή πρέπει να πραγματοποιείται αυτόματα εντός επτά ημερολογιακών ημερών. Στο ποσό περιλαμβάνονται το πλήρες αντίτιμο του εισιτηρίου και, όπου εφαρμόζονται, τα τέλη διαμεσολάβησης.

5. Κανείς δεν μπορεί να σε υποχρεώσει να πάρεις voucher

   Η εταιρεία μπορεί να προτείνει κουπόνι αντί χρημάτων, αλλά απαιτείται ρητή συγκατάθεση του επιβάτη. Δεν επιτρέπεται το voucher να εμφανίζεται ως προεπιλεγμένη λύση ή να καθίσταται δυσκολότερη η επιλογή επιστροφής χρημάτων.

6. Και το αχρησιμοποίητο voucher μετατρέπεται ξανά σε χρήματα

   Το κουπόνι έχει κανονικά μέγιστη διάρκεια 12 μηνών, με δυνατότητα μίας συμφωνημένης παράτασης. Εάν λήξει χωρίς να έχει χρησιμοποιηθεί ολόκληρο, το υπόλοιπο πρέπει να επιστραφεί αυτομάτως στον επιβάτη, το αργότερο σε επτά ημέρες.

Τι αλλάζει στα αεροπορικά ταξίδια στην ΕΕ (Πηγή Φωτογραφίας: Unsplash)

Εναλλακτική μεταφορά, αυτόνομη δράση και συνθήκες καμπίνας

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις περιπτώσεις όπου οι ταξιδιώτες βρίσκονται αντιμέτωποι με παρατεταμένες αναμονές, είτε εντός του αεροσκάφους («εγκλωβισμοί» στον διάδρομο) είτε λόγω αδυναμίας των αεροπορικών εταιρειών να βρούνε άμεσες λύσεις επαναπρογραμματισμού. Οι προβλέψεις περιλαμβάνουν:

7. Τρεις ώρες για να σου βρει η εταιρεία άλλη μεταφορά

   Εάν μετά από διαταραχή ο επιβάτης επιλέξει να συνεχίσει το ταξίδι του, αλλά η εταιρεία δεν προσφέρει μέσα σε τρεις ώρες μεταφορά με άλλη πτήση ή άλλο μέσο υπό συγκρίσιμες συνθήκες, ο ταξιδιώτης μπορεί να αναλάβει δράση μόνος του.

8. Μπορείς να κλείσεις μόνος σου άλλη πτήση

   Μετά την παρέλευση του παραπάνω χρονικού ορίου, ο επιβάτης μπορεί να οργανώσει μόνος του την εναλλακτική μεταφορά, ενημερώνοντας την αεροπορική εταιρεία. Τα έξοδα πρέπει να είναι αναγκαία, εύλογα και ενδεδειγμένα. Η εταιρεία οφείλει να τα επιστρέψει εντός 14 ημερών, μέχρι ποσού που δεν υπερβαίνει το 400% του πλήρους αντιτίμου του εισιτηρίου και των σχετικών τελών διαμεσολάβησης.

9. Νέος κανόνας για όσους μένουν «εγκλωβισμένοι» μέσα στο αεροπλάνο

   Στις καθυστερήσεις διαδρόμου η εταιρεία πρέπει, μεταξύ άλλων, να εξασφαλίζει επαρκή θέρμανση ή ψύξη της καμπίνας, πρόσβαση στις τουαλέτες και, κατά κανόνα, δωρεάν πόσιμο νερό.

10. Στις δύο ώρες πρέπει να δίνεται δυνατότητα αποβίβασης

    Εάν η καθυστέρηση διαδρόμου φτάσει τις δύο ώρες σε αεροδρόμιο κράτους-μέλους, το αεροσκάφος πρέπει να μεταβεί σε πύλη ή άλλο κατάλληλο σημείο όπου θα επιτραπεί στους επιβάτες να αποβιβαστούν, με την επιφύλαξη των σχετικών περιορισμών ασφάλειας.

11. Φαγητό και ποτό ανά δύο ώρες

    Οι κανόνες για τη φροντίδα του επιβάτη γίνονται πολύ πιο συγκεκριμένοι: προβλέπονται δωρεάν ελαφρά φαγητά και ποτά κάθε δύο ώρες αναμονής, γεύμα μετά τις τρεις ώρες και στη συνέχεια ανά πέντε ώρες, με ανώτατο όριο τρία γεύματα ημερησίως.

12. Δωρεάν ίντερνετ και δύο τηλεφωνικές κλήσεις

    Στη βοήθεια που οφείλει να παρέχει η αεροπορική εταιρεία προστίθενται ρητά πρόσβαση στο διαδίκτυο και δύο τηλεφωνικές κλήσεις.

13. Ξενοδοχείο όταν απαιτείται διανυκτέρευση

    Εάν εξαιτίας της διαταραχής ο επιβάτης πρέπει να μείνει μία ή περισσότερες νύχτες περιμένοντας την πτήση ή την εναλλακτική μεταφορά του, η εταιρεία οφείλει να προσφέρει δωρεάν ξενοδοχειακό κατάλυμα και μεταφορά από και προς το αεροδρόμιο.

14. Πλαφόν τριών διανυκτερεύσεων σε έκτακτες περιστάσεις

    Εάν η διαταραχή προκύπτει από έκτακτες περιστάσεις που δεν μπορούσαν να αποφευχθούν, η εταιρεία μπορεί να περιορίσει την κάλυψη ξενοδοχείου στις τρεις διανυκτερεύσεις. Το όριο, ωστόσο, δεν πρέπει να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε συγκεκριμένες ευάλωτες κατηγορίες, όπως άτομα με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα, ασυνόδευτους ανηλίκους, βρέφη, εγκύους και, υπό προϋποθέσεις, άτομα που χρειάζονται ειδική ιατρική βοήθεια.

Οι 25 αλλαγές από τις αποζημιώσεις έως τις αποσκευές (Πηγή Φωτογραφίας: Unsplash)

Διαφάνεια αποσκευών, διορθώσεις και θεσμικές διαδικασίες

Εκτός από τα ζητήματα καθυστερήσεων, ο κανονισμός θωρακίζει τον καταναλωτή σε καθημερινά πρακτικά ζητήματα, όπως οι αποσκευές, τα λάθη στα στοιχεία των εισιτηρίων, οι διοικητικές διαδικασίες και η προστασία ευάλωτων κοινωνικών ομάδων:

15. Δωρεάν το προσωπικό αντικείμενο στην καμπίνα

    Κατοχυρώνεται ότι ο επιβάτης μπορεί να μεταφέρει ένα προσωπικό αντικείμενο χωρίς πρόσθετη χρέωση. Ως προσωπικό αντικείμενο ορίζεται αποσκευή μέγιστων διαστάσεων 40x30x15 εκατοστών ή αντικείμενο που χωρά κάτω από το μπροστινό κάθισμα.

16. Προσοχή: δεν γίνεται υποχρεωτικά δωρεάν και η τροχήλατη χειραποσκευή

    Ο κανονισμός δεν καταργεί τους ναύλους χωρίς τροχήλατη χειραποσκευή. Επιβάλλει όμως μεγαλύτερη διαφάνεια: πριν ξεκινήσει η διαδικασία κράτησης πρέπει να εμφανίζεται εξ ορισμού ο ναύλος που περιλαμβάνει χειραποσκευή, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να συγκρίνει το πραγματικό κόστος.

17. Δωρεάν διόρθωση λάθους στο όνομα

    Ένα απλό ορθογραφικό λάθος στο όνομα δεν θα πρέπει πλέον να μετατρέπεται σε ακριβό «πρόστιμο». Εάν το αίτημα γίνει έως 48 ώρες πριν από την αναχώρηση, ο αερομεταφορέας πρέπει να διορθώνει δωρεάν τουλάχιστον μία φορά ορθογραφικά λάθη ή να πραγματοποιεί προβλεπόμενη διοικητική επικαιροποίηση του ονόματος.

18. Αποζημίωση ακόμη και για «υποβάθμιση» θέσης

    Εάν η εταιρεία μεταφέρει τον ταξιδιώτη σε ανώτερη κατηγορία, δεν μπορεί να του ζητήσει επιπλέον χρήματα. Αν, αντίθετα, τον τοποθετήσει σε χαμηλότερη κατηγορία από αυτήν που πλήρωσε, προβλέπεται αυτόματη επιστροφή μέσα σε 14 ημέρες. Το ποσό είναι τουλάχιστον 30% της τιμής της πτήσης για διαδρομές έως 1.500 χλμ., 50% για τις περισσότερες ενδιάμεσες κατηγορίες και 75% για τις μεγαλύτερες πτήσεις.

19. Εννέα μήνες για την αίτηση αποζημίωσης – 30 ημέρες για απάντηση

    Ο επιβάτης έχει εννέα μήνες από την ημερομηνία αναχώρησης που αναγράφεται στο εισιτήριό του για να υποβάλει αίτημα αποζημίωσης. Η εταιρεία πρέπει να επιβεβαιώσει άμεσα την παραλαβή και μέσα σε 30 ημερολογιακές ημέρες είτε να πληρώσει είτε να αιτιολογήσει γιατί δεν καταβάλλει την αποζημίωση.

20. Νέα διαδικασία καταγγελιών – Και προθεσμία για να απαντήσει η εταιρεία

    Αεροπορικές εταιρείες και μεσάζοντες υποχρεούνται να διαθέτουν μηχανισμό διεκπεραίωσης καταγγελιών. Ο επιβάτης μπορεί να υποβάλει καταγγελία εντός 12 μηνών από την πτήση ή την ημερομηνία κατά την οποία αυτή επρόκειτο να πραγματοποιηθεί ή εντός τριών μηνών από αίτημα αποζημίωσης.

21. Χαμένη ανταπόκριση: Η εταιρεία αναλαμβάνει

    Εάν ο επιβάτης χάσει πτήση ανταπόκρισης λόγω προβλήματος στην προηγούμενη πτήση, η εταιρεία πρέπει να του εξασφαλίσει άλλη πτήση ή άλλο μέσο μεταφοράς. Αν δεν υπάρξει λύση εντός πέντε ωρών, πρέπει να προσφερθεί και επιστροφή χρημάτων.

22. Γονείς και παιδιά σε διπλανές θέσεις

    Οι αεροπορικές εταιρείες πρέπει να δίνουν χωρίς πρόσθετη χρέωση στον συνοδό παιδιού τη δυνατότητα να καθίσει σε παρακείμενη θέση, εφόσον ταξιδεύουν με την ίδια σύμβαση μεταφοράς.

23. Το παιδικό καρότσι μέχρι το αεροπλάνο

    Βρέφη και παιδιά μπορούν να χρησιμοποιούν χωρίς επιπλέον κόστος το καρότσι τους μέχρι την πύλη ή τη θύρα του αεροσκάφους.

24. Πρόσθετη προστασία για επιβάτες με αναπηρία

    Οι πληροφορίες πρέπει να παρέχονται σε προσβάσιμη μορφή, ενώ σε περίπτωση διαταραχής οι επιβάτες με αναπηρία δικαιούνται ιδιαίτερη φροντίδα και ταχύτερη εξυπηρέτηση.

25. Δωρεάν πόσιμο νερό και φόρτιση κινητών σε όλα τα αεροδρόμια

    Σε όλα τα αεροδρόμια της ΕΕ με εμπορική επιβατική κίνηση θα πρέπει να διατίθενται δωρεάν πόσιμο νερό και σταθμοί φόρτισης ηλεκτρονικών συσκευών.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο συνιστά μια κομβική τομή στον χώρο των αερομεταφορών, διασφαλίζοντας ότι η προστασία του πολίτη βρίσκεται στο επίκεντρο. Παρότι οι αεροπορικές εταιρείες καλούνται να προσαρμόσουν πλήρως τις πολιτικές τους, το μέλλον των αεροπορικών ταξιδιων στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτά σαφώς πιο διαφανή, δίκαιο και ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα.