Μια απλή ανάλυση για το ποιοι και τι επιδιώκουν από τον πόλεμο με το Ιράν

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η πλειοψηφία των ανθρώπων παγκοσμίως επιθυμεί την ταχεία λήξη του πολέμου που μαίνεται στη Μέση Ανατολή. Παρά ταύτα, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να τερματιστεί η σύγκρουση;

Οι στόχοι των τριών κύριων εμπλεκόμενων – των ΗΠΑ, Ιράν και Ισραήλ – διαφέρουν σημαντικά, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο περίπλοκη την επίτευξη συμφωνίας για την ειρηνική λήξη των εχθροπραξιών.

Οι στόχοι των ΗΠΑ

Οι πολεμικοί στόχοι του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ασαφείς.

Κατά καιρούς φαίνεται να κινούνται μεταξύ τριών διαφορετικών σεναρίων:

1. Περιορισμός του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν
2. Πλήρης υποταγή της Τεχεράνης στις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον και του Ισραήλ
3. Κατάρρευση του καθεστώτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας

Μέχρι στιγμής, ωστόσο, καμία από αυτές τις εξελίξεις δεν έχει συμβεί. Το Ιράν δεν έχει καταρρεύσει πολιτικά, αν και οι στρατιωτικές του δυνατότητες έχουν υποστεί σοβαρά πλήγματα ύστερα από περίπου 16 ημέρες έντονων αεροπορικών επιδρομών.

Τον Φεβρουάριο πραγματοποιήθηκαν έμμεσες συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στη Γενεύη, με τη διαμεσολάβηση του Ομάν. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, υπήρξε πρόοδος στο πυρηνικό ζήτημα, με την Τεχεράνη να εμφανίζεται διατεθειμένη να προσφέρει εγγυήσεις ότι δεν επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου.

Ωστόσο, το Ιράν αρνήθηκε να συζητήσει τον περιορισμό του βαλλιστικού πυραυλικού του προγράμματος, καθώς και τη στήριξη σε περιφερειακές οργανώσεις όπως οι Χούθι στην Υεμένη και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Στην ιδανική περίπτωση για την Ουάσιγκτον, ο πόλεμος θα τελείωνε με την κατάρρευση του καθεστώτος των Αγιατολάχ. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι κάτι τέτοιο πρόκειται να συμβεί.

Η στρατηγική του Ιράν

Το Ιράν επιθυμεί επίσης τον τερματισμό του πολέμου, αλλά όχι υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Η ηγεσία της χώρας θεωρεί ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από τις ΗΠΑ σε έναν παρατεταμένο πόλεμο, βασιζόμενη σε δύο βασικά πλεονεκτήματα:

1. τη στρατηγική υπομονή
2. τη γεωγραφική θέση της χώρας

Το Ιράν διαθέτει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στον Περσικό Κόλπο και έχει τη δυνατότητα να απειλεί τη ναυσιπλοΐα στο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα των Στενών του Ορμούζ, από το οποίο μεταφέρεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.

Η Τεχεράνη ζητά:

1. εγγυήσεις ότι δε θα δεχτεί νέα επίθεση
2. πολεμικές αποζημιώσεις για τις ζημιές που προκάλεσαν οι αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές

Παράλληλα, η ηγεσία της χώρας επιδιώκει κυρίως να επιβιώσει πολιτικά από τη σύγκρουση, ώστε να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως νίκη στο εσωτερικό της χώρας.

Στο μεταξύ, μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, νέος ανώτατος ηγέτης αναδείχθηκε ο γιος του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, μια επιλογή που θεωρείται ότι θα επιδεινώσει τις σχέσεις με τη Δύση.

Η στάση του Ισραήλ

Από τις τρεις χώρες που συμμετέχουν στη σύγκρουση, το Ισραήλ φαίνεται να είναι εκείνο που δε βιάζεται να τερματίσει τον πόλεμο. Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου επιδιώκει να καταστρέψει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν, μεταξύ των οποίων:

• τα αποθέματα βαλλιστικών πυραύλων
• στρατιωτικές βάσεις
• κέντρα διοίκησης και ελέγχου
• εγκαταστάσεις ραντάρ
• υποδομές του Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης

Το Ισραήλ θεωρεί το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν αλλά και το ύποπτο πυρηνικό του πρόγραμμα υπαρξιακή απειλή.

Η Τεχεράνη διαθέτει – ή διέθετε πριν την έναρξη του πολέμου – μια ανεπτυγμένη βιομηχανία παραγωγής πυραύλων και drones, συμπεριλαμβανομένων των Shahed drones, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως στο μέτωπο της Ουκρανίας από τη Ρωσία.

Παράλληλα, το Ιράν έχει εμπλουτίσει ουράνιο σε επίπεδο 60% καθαρότητας, ποσοστό που βρίσκεται πολύ κοντά στο επίπεδο που απαιτείται για την παραγωγή πυρηνικών όπλων.

Ένας πόλεμος χωρίς εύκολη έξοδο

Με τις τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται, το Στενό του Ορμούζ να βρίσκεται υπό πίεση και τις διεθνείς αγορές να ανησυχούν για νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, η ανάγκη για μια διπλωματική λύση γίνεται ολοένα πιο επιτακτική.

Ωστόσο, οι διαφορετικοί στρατηγικοί στόχοι των τριών βασικών παικτών δείχνουν ότι η ειρήνη μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο δύσκολη από την έναρξη του πολέμου.