Halloween: Η γιορτή του τρόμου και του γέλιου που κρύβει ιρλανδικές ρίζες

Κάθε χρόνο το βράδυ της 31ης Οκτωβρίου, η Βόρεια Αμερική μεταμορφώνεται σε ένα φαντασμαγορικό σκηνικό. Φωτισμένες κολοκύθες με τρομακτικά πρόσωπα, ανθρώπινοι σκελετοί, χαρούμενα φαντάσματα, και μάγισσες καβάλα σε σκούπες κάνουν την εμφάνισή τους στους δρόμους. Παιδιά ντυμένα με παράξενα κοστούμια γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας το γνωστό “trick or treat” (φάρσα ή κέρασμα), και οι νοικοκύρηδες τους προσφέρουν κέικ ή ζαχαρωτά.

Οι ΗΠΑ και ο Καναδάς γιορτάζουν το Halloween (Χάλογουιν), μια γιορτή με μαζική συμμετοχή που θυμίζει καρναβάλι και κάλαντα μαζί, όπου ο φόβος δύσκολα ξεχωρίζει από το γέλιο και ο τρόμος από το ξεφάντωμα. Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία των ΗΠΑ, 41,1 εκατομμύρια παιδιά συμμετείχαν στη γιορτή του 2018 και επισκέφθηκαν 120 εκατομμύρια σπίτια, γεγονός που δείχνει την τεράστια απήχησή του.

Η προέλευση: Από τους Κέλτες στην Αμερική

Ο όρος Halloween είναι συνεπτυγμένη μορφή των λέξεων All-Hallow-even και σημαίνει το «Βράδυ πριν από την Ημέρα των Αγίων Πάντων», που γιορτάζεται την 1η Νοεμβρίου στις καθολικές χώρες.

Η γιορτή χάνεται στα βάθη των αιώνων και έχει ειδωλολατρικές ρίζες. Συνδέεται στενά με τη λατρεία των Δρυίδων από τους Κέλτες στην Ιρλανδία και τη Μεγάλη Βρετανία, οι οποίοι γιόρταζαν το Σαουίν (Samhain). Αυτή η γιορτή σηματοδοτούσε το τέλος της συγκομιδής και το τέλος του καλοκαιριού, καθώς και την αρχή του σκοτεινού, κρύου χειμώνα.

VIRAL

Καθεστώς μαφίας σε χωριό στην Μεσσηνία: «Μας αφήναν χωρίς νερό, έβαζαν φωτιές…» – Συγκλονίζουν οι κάτοικοι [βίντεο]

Τρόμος στην Κυψέλη: Ο χρόνος και ο μηχανισμός θανάτου της γυναίκας – Μεταφέρθηκε η βαλίτσα με την σορό στο σημείο; [βίντεο]

Συναγερμός στην Ημαθία: Ανησυχία για την εξαφάνιση της 15χρονης Ραφαέλλας – Εκδόθηκε missing alert

Οι Κέλτες πίστευαν ότι το βράδυ του Σαουίν, το πέπλο μεταξύ του κόσμου των ζωντανών και του κόσμου των νεκρών γινόταν λεπτότερο. Πιστευόταν ότι οι ψυχές των ανθρώπων που πέθαναν κατά τη διάρκεια του έτους ψάχνουν να μπουν σ’ ένα σώμα για να κερδίσουν την αθανασία. Οι ζωντανοί, από την πλευρά τους, ντυμένοι με παράξενα κοστούμια και κάνοντας θόρυβο, προσπαθούσαν να φοβίσουν και να διώξουν τα πνεύματα. Το έθιμο έφεραν στην Αμερική Ιρλανδοί μετανάστες κάπου στα μέσα του 19ου αιώνα, όπου και γνώρισε τη σημερινή του μαζική και εμπορική μορφή.

Πηγή φωτογραφίας: shutterstock

Διαφωνίες και εμπορικός θρίαμβος

Οι χριστιανικές οργανώσεις σε πολλές χώρες αντιδρούν στο Halloween, θεωρώντας ότι το έθιμο έχει ειδωλολατρικές ρίζες και σατανιστική χροιά. Το Βατικανό, ωστόσο, το βλέπει περισσότερο ως ένα παιδικό παιγνίδι και γι’ αυτό το συγχωρεί, παρά το γεγονός ότι η χριστιανική γιορτή της Ημέρας των Αγίων Πάντων συνδέθηκε με αυτό το αρχαίο έθιμο.

Από οικονομικής άποψης, το Halloween αποτελεί έναν εμπορικό θρίαμβο, ιδίως για τους ζαχαροπλάστες της Αμερικής. Ο τζίρος σε γλυκά και ζαχαρωτά την ημέρα αυτή υπερβαίνει κατά πολύ τον αντίστοιχο των Χριστουγέννων, του Αγίου Βαλεντίνου και του Πάσχα μαζί. Η κατανάλωση γλυκών και κοστουμιών φτάνει σε δυσθεώρητα ύψη, με τις κολοκύθες (Jack-o’-lanterns) να αποτελούν το κεντρικό διακοσμητικό στοιχείο.

Η επίδραση στον κινηματογράφο

Το Halloween έχει αποτελέσει, φυσικά, εξαιρετικό υλικό για τους ανθρώπους του κινηματογράφου. Εκτός από τις κλασικές ταινίες τρόμου, αρκετές άλλες έχουν για φόντο τους τη βραδιά του Halloween, από τη βουβή κωμωδία του 1904 Halloween Night at the Seminary, ως την πρόσφατη παρωδία Scary Movie. Ταινία αναφοράς για τη γιορτή παραμένει το θρίλερ τρόμου Halloween, παραγωγής 1978, του μετρ Τζον Κάρπεντερ, με πρωταγωνιστές τους Ντόναλντ Πλέζανς και Τζέιμι Λι Κέρτις. Η ταινία αυτή καθιέρωσε πολλά από τα μοτίβα που συναντάμε σήμερα στο είδος και συνέδεσε ακόμα πιο στενά την ημερομηνία με την έννοια του αστικού τρόμου.