Γιατί δεν υπάρχει γέφυρα να ενώνει την Ευρώπη με την Αφρική παρότι απέχει μόλις 13 χιλιόμετρα! Η μεγαλύτερη στον κόσμο ξεπερνά τα 160 χλμ

Σε μια διαυγή ημέρα, αν σταθεί κανείς στις ακτές της νότιας Ισπανίας, μπορεί να διακρίνει με γυμνό μάτι την αφρικανική ήπειρο. Η απόσταση που χωρίζει την Ευρώπη από την Αφρική στο στενό του Γιβραλτάρ είναι μόλις 13 χιλιόμετρα;

Στον σύγχρονο κόσμο υπάρχουν δεκάδες γέφυρες και σήραγγες που καλύπτουν πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις, όπως η γέφυρα Danyang–Kunshan στην Κίνα που ξεπερνά τα 160 χιλιόμετρα ή η ζεύξη του Oresund μεταξύ Δανίας και Σουηδίας. Κι όμως, ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αφρική δεν υπάρχει ούτε γέφυρα, ούτε υποθαλάσσια σήραγγα, ούτε καν ένας σταθερός δρόμος. Οι μετακινήσεις εξακολουθούν να γίνονται όπως πριν από εκατοντάδες χρόνια: με πλοία και φέρι μποτ.

Πώς εξηγείται το γεγονός ότι, παρά τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας και της μηχανικής, δύο ήπειροι που σχεδόν «αγγίζονται» παραμένουν χωρισμένες; Η απάντηση κρύβεται σε ένα πολύπλοκο πλέγμα τεράστιων οικονομικών συμφερόντων, επικίνδυνης γεωλογίας, αξεπέραστων τεχνικών εμποδίων και αιωνόβιων πολιτικών ανταγωνισμών.

Οικονομία: Το «χρυσό» στενό που δεν συμφέρει να κλειστεί

Το στενό του Γκιμπραλτάρ αποτελεί τη μοναδική φυσική θαλάσσια δίοδο που συνδέει τη Μεσόγειο Θάλασσα με τον Ατλαντικό Ωκεανό. Πρόκειται για μία από τις πιο πολυσύχναστες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη, από την οποία διέρχονται ετησίως πάνω από 100.000 πλοία (συγκριτικά, από τη διώρυγα του Σουέζ διέρχονται περίπου 20.000 πλοία τον χρόνο). Καθημερινά, εκατοντάδες δεξαμενόπλοια μεταφέρουν τεράστιες ποσότητες πετρελαίου, τροφοδοτώντας τα μεγάλα λιμάνια της Ισπανίας και του Μαρόκου.

VIRAL

Η σπαρακτική τελευταία ανάρτηση του Αλέξη Σταμάτη μέσα από το νοσοκομείο: «Δεν περιμένω ένα φάρμακο αλλά…»

Λορέντζο Καριέρε: Ραγίζει καρδιές το «αντίο» του γιου του, Ρομπέρτο – «Τίποτα δεν είναι πια όπως πριν»

«Μαμά, σώσε με»: Το 3χρονο αγγελούδι έβλεπε τον πατέρα του να σακατεύει τη μητέρα του σε διάδρομο ξενοδοχείου στο Ηράκλειο!

Εδώ εντοπίζεται το πρώτο μεγάλο οικονομικό παράδοξο:

• Αστρονομικό κόστος κατασκευής: Η κατασκευή μιας γέφυρας εκτιμάται ότι θα κοστίσει από 5 έως 30 δισεκατομμύρια δολάρια.
• Χαμηλή απόδοση επένδυσης: Οι επιβατικές και εμπορευματικές ροές μεταξύ Ισπανίας και Μαρόκου εξυπηρετούνται ήδη ταχύτατα και οικονομικά με φέρι μποτ (που διασχίζουν το στενό σε 30 έως 60 λεπτά) και αεροπλάνα.
• Ρίσκο για τη ναυσιπλοΐα: Το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της περιοχής προέρχεται από τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Οποιοδήποτε έργο (π.χ. πυλώνες μιας γέφυρας) που θα δυσκόλευε τη διέλευση των γιγαντιαίων πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων θα προκαλούσε ανυπολόγιστη οικονομική ζημιά.

Παράλληλα, η εμπειρία από τη Σήραγγα της Μάνχης (Channel Tunnel) μεταξύ Βρετανίας και Γαλλίας έδειξε ότι τέτοια γιγαντιαία έργα υποδομής απαιτούν δεκαετίες για να αποσβέσουν τα κεφάλαιά τους.

Γεωλογία και Σεισμοί: Το ρήγμα που «καταπίνει» τα έργα

Ακόμη κι αν βρισκόταν η απαραίτητη χρηματοδότηση, οι μηχανικοί θα βρίσκονταν αντιμέτωποι με έναν εφιάλτη που κρύβεται στον βυθό.

• Συνάντηση τεκτονικών πλακών: Ακριβώς κάτω από το στενό του Γιβραλτάρ ξεπερνά το όριο όπου η ευρασιατική και η αφρικανική τεκτονική πλάκα συγκρούονται. Η περιοχή παρουσιάζει έντονη σεισμική δραστηριότητα. Ιστορικά, ο φονικός σεισμός της Λισαβόνας το 1755 προκάλεσε καταστροφικά τσουνάμι που ισοπέδωσαν τις ακτές της Ισπανίας και του Μαρόκου.
• Ασταθής βυθός και λάσπη: Ο πυθμένας του στενού δεν αποτελείται από συμπαγή βράχο, όπως στη Μάνχη, αλλά από βαθιά στρώματα μαλακής, ασταθούς αργίλου (λάσπης). Η πόντιση πυλώνων για τη θεμελίωση μιας γέφυρας θεωρείται τεχνικά σχεδόν αδύνατη, καθώς τα πετρώματα υποχωρούν στις πιέσεις και στους σεισμικούς κραδασμούς.
• Τεράστιο βάθος και ισχυρά ρεύματα: Το μέσο βάθος του στενού φτάνει τα 365 μέτρα, ενώ τα θαλάσσια ρεύματα είναι εξαιρετικά βίαια λόγω της ανταλλαγής υδάτων μεταξύ Ατλαντικού και Μεσογείου.

Πολιτικό Γordion Κόμβος: Το τρίγωνο Ισπανίας, Μαρόκου και Βρετανίας

Πέρα από τους νόμους της φυσικής και της οικονομίας, το έργο προσκρούει σε έναν διπλωματικό λαβύρινθο.

• Το Γιβραλτάρ (Βρετανικό Έδαφος): Ο εμβληματικός βράχος στο βόρειο τμήμα του στενού ανήκει στη Μεγάλη Βρετανία από το 1713. Η Ισπανία διεκδικεί σταθερά την κυριαρχία του, ενώ οι κάτοικοι του Γκιμπραλτάρ απορρίπτουν κατηγορηματικά κάθε ενδεχόμενο ένωσης με την Ισπανία.
• Θέουτα και Μελίγια (Ισπανικοί Θύλακες στην Αφρική): Στην απέναντι, αφρικανική ακτή, η Ισπανία κατέχει δύο αυτόνομες πόλεις-θύλακες (τη Θέουτα και τη Μελίγια) εντός του εδάφους του Μαρόκου. Το Μαρόκο τις θεωρεί υπό κατοχή εδάφη και ζητά την επιστροφή τους, δημιουργώντας μια καθρέφτη-διαμάχη με αυτήν του Γιβραλτάρ .

Αυτές οι πολυετείς εδαφικές διαμάχες και η έλλειψη αμοιβαίας εμπιστοσύνης καθιστούν αδύνατο τον σχεδιασμό ενός διακρατικού έργου που απαιτεί απόλυτη συνεργασία και κοινή διαχείριση για τον επόμενο αιώνα.

Υποθαλάσσια Σήραγγα: Η μόνη ρεαλιστική ελπίδα για το μέλλον;

Καθώς η κατασκευή γέφυρας θεωρείται ουτοπική, οι συζητήσεις τα τελευταία χρόνια στρέφονται προς την κατασκευή μιας υποθαλάσσιας σιδηροδρομικής σήραγγας.

Για να αποφευχθεί το τεράστιο βάθος και τα ασταθή πετρώματα του στενότερου σημείου, οι μηχανικοί προτείνουν μια εναλλακτική διαδρομή δυτικότερα, όπου το βάθος είναι μικρότερο (περίπου 300 μέτρα), αυξάνοντας όμως το συνολικό μήκος του έργου στα 38-40 χιλιόμετρα.

Παρά τις ανακοινώσεις και τις προκαταρκτικές μελέτες μεταξύ Ισπανίας και Μαρόκου με ορίζοντα το 2030, τα τεχνικά ρίσκα και το τεράστιο κόστος κρατούν το έργο στα χαρτιά. Όσο το εμπόριο μέσω των πλοίων αποφέρει δισεκατομμύρια δολλάρια και στις δύο ακτές, η ανάγκη για μια σταθερή ζεύξη παραμένει δευτερεύουσα.

Έτσι, τα 13 χιλιόμετρα που χωρίζουν την Ευρώπη από την Αφρική παραμένουν ένα από τα πιο απάρτητα γεωγραφικά περάσματα του σύγχρονου κόσμου.