Διεθνής Ημέρα Ιταλικής Κουζίνας: Πώς το «φαγητό του φτωχού» έγινε η ακριβότερη γαστρονομική τάση στον κόσμο

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η 17η Ιανουαρίου δεν είναι μια τυχαία ημερομηνία για τους λάτρεις του ευ ζην. Είναι η ημέρα που τα πιρούνια όλου του κόσμου τυλίγουν ομοιόμορφα al dente σπαγγέτι και οι ξυλόφουρνοι παίρνουν φωτιά. Η Διεθνής Ημέρα Ιταλικής Κουζίνας καθιερώθηκε από Ιταλούς σεφ και επαγγελματίες της εστίασης που ζουν στο εξωτερικό, ως μια «δήλωση» αυθεντικότητας απέναντι στην κακοποίηση των παραδοσιακών συνταγών (βλέπε κρέμα γάλακτος στην καρμπονάρα). Η επιλογή της ημερομηνίας είναι σημειολογική: είναι η γιορτή του Αγίου Αντωνίου (Sant’Antonio Abate), ο οποίος θεωρείται προστάτης των οικόσιτων ζώων, των χασάπηδων και των αλλαντοποιών.

Ρίζες που χάνονται στους αιώνες

Η ιταλική γαστρονομία δεν γεννήθηκε χθες. Οι ρίζες της εντοπίζονται γύρω στον 4ο αιώνα π.Χ. και διαμορφώθηκαν μέσα από ένα συναρπαστικό μωσαϊκό επιρροών από την αρχαιοελληνική, ρωμαϊκή, βυζαντινή, αραβική και νορμανδική κουζίνα. Με την πάροδο των αιώνων και την εισαγωγή νέων υλικών, απέκτησε τη χαρακτηριστική ταυτότητα που λατρεύεται σήμερα σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Πέρα από την πίτσα και τα μακαρόνια

Αν και η πίτσα είναι το ιταλικό φαγητό με τη μεγαλύτερη κατανάλωση παγκοσμίως, η ιταλική κουζίνα είναι ένας απέραντος ωκεανός γεύσεων.

• Η τέχνη της ζύμης: Από τη φημισμένη πίτσα σε μορφές όπως η focaccia, το calzone ή η piadina, μέχρι τα αρτοποιήματα και τα γλυκά, οι Ιταλοί παραμένουν οι «άρχοντες» της ζύμης.
• Η αυτοκρατορία των ζυμαρικών: Υπάρχουν πάνω από 100 διαφορετικοί τύποι ζυμαρικών, με δεκάδες συνταγές που αναδεικνύουν την ιδιαιτερότητα του καθενός.
• Η δύναμη της πρώτης ύλης: Ψάρι, κρέας, ρύζι και τυριά συνδυάζονται με ελαιόλαδο, ντομάτα, σκόρδο και αρωματικά όπως βασιλικός και δεντρολίβανο, δημιουργώντας το γευστικό θαύμα της Μεσογείου.

Τυρί και Κρασί: Οι «πρωταθλητές» της Ιταλίας

Η Ιταλία είναι μια πραγματική υπερδύναμη στα γαλακτοκομικά, παράγοντας 600 διαφορετικούς τύπους τυριών, εκ των οποίων οι 490 διαθέτουν πιστοποιήσεις ποιότητας (ΠΟΠ, PGI κ.α.). Παράλληλα, η χώρα είναι παγκόσμια πρωτοπόρος στην παραγωγή κρασιού, διαθέτοντας τη μεγαλύτερη ποικιλία σε γηγενείς ποικιλίες αμπέλου στον κόσμο. Το 2018 μάλιστα, κατέλαβε την πρώτη θέση στην Ε.Ε. με παραγωγή 48,5 εκατομμυρίων εκατολίτρων.

Η γοητεία της απλότητας: Το μυστικό της επιτυχίας

Γιατί όμως η ιταλική κουζίνα θεωρείται η πιο δημοφιλής στον κόσμο; Η απάντηση κρύβεται στην έννοια της Cucina Povera (της κουζίνας των φτωχών). Οι Ιταλοί κατάφεραν να μετατρέψουν την ανάγκη σε υψηλή τέχνη. Με ελάχιστα υλικά —λίγο αλεύρι, ελαιόλαδο, ντομάτα και φρέσκα βότανα— δημιούργησαν πιάτα που δεν χορταίνουν μόνο το στομάχι, αλλά και την ψυχή.

Σε αντίθεση με τη γαλλική κουζίνα που βασίζεται στις περίπλοκες τεχνικές και τις βαριές σάλτσες, η ιταλική βασίζεται στην πρώτη ύλη. Ένας Ιταλός σεφ θα σου πει ότι η συνταγή ξεκινάει από το μανάβικο ή την αγορά. Αν η ντομάτα είναι σωστά ωριμασμένη και το ελαιόλαδο φρέσκο, το πιάτο είναι ήδη κατά 80% έτοιμο.

Περισσότερο από φαγητό: Μια κοινωνική ιεροτελεστία

Για τους γείτονές μας, το φαγητό είναι ο συνδετικός ιστός της κοινωνίας. Το «convivium» (η τέχνη του να τρως μαζί με άλλους) είναι θεμελιώδες. Η πίτσα και τα ζυμαρικά είναι τα απόλυτα «δημοκρατικά» φαγητά. Μπορείς να τα βρεις σε ένα πολυτελές εστιατόριο στο Μιλάνο ή σε μια παραδοσιακή τρατορία σε ένα στενό της Νάπολης. Επιπλέον, η ιταλική κουζίνα είναι η επιτομή του Comfort Food. Είναι το φαγητό που μας κάνει να νιώθουμε ασφαλείς, που μας θυμίζει οικογενειακά τραπέζια και ανέμελες στιγμές. Είναι η «κουζίνα της μαμάς» (la cucina della mamma), ακόμη και αν δεν είσαι Ιταλός.

Bonus facts:

• Η πίτσα Μαργαρίτα πήρε το όνομά της από τη βασίλισσα Μαργαρίτα της Σαβοΐας και τα χρώματά της (ντομάτα, μοτσαρέλα, βασιλικός) συμβολίζουν την ιταλική σημαία.
• Τα ζυμαρικά υπάρχουν σε πάνω από 350 διαφορετικά σχήματα, το καθένα σχεδιασμένο για να «συγκρατεί» συγκεκριμένο τύπο σάλτσας.
• Το εσπρεσάκι μετά το γεύμα είναι υποχρεωτικό, αλλά ποτέ καπουτσίνο μετά τις 11 το πρωί – οι Ιταλοί θεωρούν ότι το γάλα μετά το φαγητό καταστρέφει την πέψη!

Σήμερα, λοιπόν, είναι η τέλεια αφορμή να μαγειρέψετε μια αυθεντική αματριτσιάνα ή να παραγγείλετε μια ναπολιτάνικη πίτσα. Buon appetito!