Ανάλυση Αμερικανικού CNN για Τραμπ και Ιράν: “Δεν μπορεί να κάνει πίσω…”

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Σύμφωνα με μια διεξοδική ανάλυση του αμερικανικού δικτύου CNN, η τρέχουσα αντιπαράθεση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν αναδεικνύει μια θεμελιώδη αλήθεια για τη διεθνή πολιτική: «Οι πόλεμοι, σε αντίθεση με τους – παράνομους ή νόμιμους – δασμούς, δεν μπορούν να ενεργοποιούνται και να απενεργοποιούνται ανάλογα με τις διαθέσεις ενός προέδρου των ΗΠΑ ή για να στηρίζονται μόνιμα αγορές οι οποίες καταρρέουν». Αυτή η διαπίστωση θέτει το πλαίσιο για το κρίσιμο ερώτημα που πλανάται πάνω από τον Λευκό Οίκο μετά την πρόσφατη απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αναστείλει τα πλήγματα κατά των ιρανικών ενεργειακών υποδομών.

Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο αν ο Αμερικανός πρόεδρος επέδειξε για ακόμη μια φορά διστακτικότητα, σε αυτό που οι επικριτές του αποκαλούν στιγμή “TACO” (“Trump always chickens out” — ο Τραμπ πάντα κάνει πίσω ή ο Τραμπ πάντα “κιοτεύει”). Το πραγματικό διακύβευμα, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, «Είναι το εάν ο Τραμπ μπορεί να βγει από τον πόλεμο με το Ιράν, ακόμη κι αν το θέλει». Η δυσκολία απεμπλοκής από μια σύγκρουση που ο ίδιος πυροδότησε αποτελεί πλέον το κεντρικό πρόβλημα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή.

Ψάχνει δρόμους αποκλιμάκωσης ο Τραμπ

Τις τελευταίες ημέρες, η ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ υπήρξε έντονα αμφιταλαντευόμενη. Τη Δευτέρα, ο πρόεδρος επιχείρησε να στείλει ένα σήμα κατευνασμού, επικαλούμενος 15 σημεία σύγκλισης που προέκυψαν από «παραγωγικές συνομιλίες» με την Τεχεράνη. Ωστόσο, η ιρανική πλευρά έσπευσε να διαψεύσει κατηγορηματικά οποιαδήποτε ύπαρξη διαλόγου. Παρά τη διάψευση, μια αισιόδοξη ερμηνεία των γεγονότων υποδηλώνει ότι και οι δύο πλευρές έχουν συνειδητοποιήσει πως το κόστος μιας περαιτέρω κλιμάκωσης θα ήταν αμοιβαία καταστροφικό. Τέτοιες στιγμές συνειδητοποίησης συχνά αποτελούν το έναυσμα για την αναζήτηση μιας διπλωματικής διεξόδου.

Η σύγκρουση έφτασε στο χείλος του γκρεμού όταν ο Τραμπ απείλησε με βομβαρδισμό των ενεργειακών εγκαταστάσεων του Ιράν, ως απάντηση στον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, απείλησε με πλήγματα σε ζωτικές υποδομές των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο. Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα προκαλούσε μόνο μια παγκόσμια οικονομική κρίση, αλλά θα επιδείνωνε δραματικά τη θέση των Ιρανών πολιτών, τους οποίους ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι θέλει να προστατεύσει.

Πάρτι αυτή την εβδόμαδα για την Wall Street

Παρά τα ψήγματα αισιοδοξίας, ο σκεπτικισμός παραμένει έντονος. Η απουσία μιας συνεκτικής στρατηγικής εξόδου από την πλευρά της Ουάσινγκτον καθιστά κάθε επίσημη δήλωση λιγότερο αξιόπιστη. Η τάση του προέδρου να δρα απρόβλεπτα σημαίνει ότι η πενθήμερη αναστολή των πληγμάτων θα μπορούσε να παραβιαστεί ανά πάσα στιγμή. Πολλοί παρατηρητές σημειώνουν με νόημα ότι αυτή η παύση συνέπεσε χρονικά με τη χρηματιστηριακή εβδομάδα, λειτουργώντας ως «μαξιλάρι» σταθερότητας για τις διεθνείς αγορές. Πράγματι, η Wall Street αντέδρασε θετικά με άνοδο των δεικτών, ενώ η τιμή του πετρελαίου Brent υποχώρησε σημαντικά, προσφέροντας μια πρόσκαιρη ανακούφιση.

Επιπλέον, ο Τραμπ ίσως χρειάζεται χρόνο για καθαρά στρατιωτικούς λόγους. Οι δυνάμεις που απαιτούνται για μια πιθανή εισβολή στο νησί Χαργκ —τον κρίσιμο ενεργειακό κόμβο του Ιράν— ή για την κατάληψη περιοχών στο Στενό του Ορμούζ, δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως στην περιοχή. Μια Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών αναμένεται σύντομα από την Ιαπωνία, ενώ μια δεύτερη μόλις ξεκίνησε το ταξίδι της από τις ΗΠΑ.

Το Ιράν και η «ομηρία» της παγκόσμιας οικονομίας

Η απρόβλεπτη συμπεριφορά του Τραμπ, η οποία χαρακτηρίζεται από απότομες μεταπτώσεις μεταξύ απειλών για «τερματισμό» και πολεμικών ιαχών, θυμίζει περισσότερο επιχειρηματικό τακτικισμό παρά σταθερή στρατιωτική ηγεσία. Αν και αυτή η μέθοδος του επιτρέπει να καθυστερεί τις συνέπειες των πράξεών του, στον Περσικό Κόλπο τα όρια αυτής της τακτικής δοκιμάζονται σκληρά.

Παρά τις βαριές απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό και υποδομές, το ιρανικό καθεστώς έχει καταφέρει να κρατήσει την παγκόσμια οικονομία σε κατάσταση ομηρίας μέσω του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ. Αυτή η επιρροή επηρεάζει άμεσα και τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ, ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου. Είναι μάλλον απίθανο ένα ήδη ριζοσπαστικοποιημένο καθεστώς να υποχωρήσει στις απαιτήσεις του Τραμπ μετά από τόσο βαριά πλήγματα, καθώς θεωρεί τις πυρηνικές και βαλλιστικές του δυνατότητες ως τις μοναδικές «ασφαλιστικές δικλείδες» για την επιβίωσή του.

Επιπλέον, η δομή εξουσίας στο Ιράν έχει αλλάξει. Με την απώλεια μετριοπαθών στελεχών και την πιθανή ενίσχυση του ρόλου των Φρουρών της Επανάστασης, ο διάλογος γίνεται ακόμη πιο δύσκολος. Οι Ιρανοί ηγέτες ενδέχεται να ερμηνεύουν τις παλινωδίες του Αμερικανού προέδρου ως απόδειξη ότι η δική τους στρατηγική οικονομικής πίεσης αποδίδει καρπούς.

Σε αδιέξοδο ο Τραμπ

Στο τέλος της ημέρας, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σειρά από κακές επιλογές. Ο αεροπορικός πόλεμος έχει μεν αποδυναμώσει το Ιράν, αλλά δεν το έχει γονατίσει. Οι διαθέσιμες οδοί είναι όλες προβληματικές:

Η περαιτέρω κλιμάκωση δεν εγγυάται την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Η αποστολή χερσαίων δυνάμεων θα αποτελούσε την αθέτηση της βασικής του υπόσχεσης για τον τερματισμό των «ατέρμονων πολέμων».

Η επιλογή της υποχώρησης (το σενάριο “TACO”) θα άφηνε τους συμμάχους στον Κόλπο εκτεθειμένους και θα υπονόμευε την αξιοπιστία των ΗΠΑ.

Ο τερματισμός του πολέμου χωρίς τη διασφάλιση του ελέγχου του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν θα σήμαινε ουσιαστικά την αποτυχία του βασικού στόχου της σύγκρουσης. Όπως καταλήγει το CNN, αν και οι πρόεδροι συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι με δύσκολες κρίσεις, «λίγοι αντιμετωπίζουν καταστάσεις τόσο δυσεπίλυτες όσο αυτή που ο ίδιος ο Τραμπ έχει δημιουργήσει στο Ιράν». Η στρατηγική του αυτοσχεδιασμού φαίνεται να φτάνει στα όριά της, αφήνοντας την περιοχή και την παγκόσμια οικονομία σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη ισορροπία.