Χίος: Έσβησε η τελευταία κάτοικος που κράτησε ζωντανό ένα ολόκληρο χωριό – Αυτή είναι η μοναδική ιστορία της κυρίας Σμαράγδας

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Μια βαθιά συγκίνηση και ένα αίσθημα εθνικής απώλειας διατρέχει τις τελευταίες ώρες την τοπική κοινωνία, καθώς η Χίος αποχαιρετά μία γυναίκα που έγινε σύμβολο ενός ολόκληρου τόπου. Η Σμαράγδα Παπαστυλιανού, η οποία έμεινε στην ιστορία ως η μοναδική μόνιμη κάτοικος του ιστορικού οικισμού του Αναβάτου, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 85 ετών, σκορπίζοντας συγκίνηση σε όσους τη γνώρισαν και αγάπησαν την ξεχωριστή ιστορία της.

Με τον θάνατό της, η περιοχή χάνει τη ζωντανή της φρουρό, τη γυναίκα που με την καθημερινή της παρουσία αποτελούσε το τελευταίο προπύργιο ζωής σε έναν έρημο αλλά γεμάτο μνήμες τόπο.

Για δεκαετίες, η Χίος είχε στο πρόσωπό της μια κάτοικο που αρνήθηκε να εγκαταλείψει τον Ανάβατο. Η απόφασή της να ρίξει άγκυρα σε αυτό το εμβληματικό σημείο δεν ήταν τυχαία. Επέστρεψε πριν από περίπου 35 χρόνια στο χωριό του πατέρα της και πήρε τη μεγάλη απόφαση να ζήσει εκεί μόνιμα, κρατώντας ζωντανό έναν τόπο που οι περισσότεροι είχαν αφήσει πίσω τους. Η Σμαράγδα Παπαστυλιανού νοσηλευόταν το τελευταίο διάστημα στο Σκυλίτσειο Νοσοκομείο, όπου άφησε την τελευταία της πνοή το βράδυ της Τρίτης 10 Ιουνίου 2026. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό των οικείων της, η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί το Σάββατο 13 Ιουνίου στις 17:00 στον αγαπημένο της Ανάβατο, εκεί όπου έζησε τα σημαντικότερα χρόνια της ζωής της.

Η κυρά Σμαράγδα, όπως ήταν γνωστή, έζησε στον Ανάβατο, χωριό του πατέρα της, τα τελευταία 35 χρόνια επιστρέφοντας από τον Πειραιά όπου ζούσε ασκώντας με επιτυχία το επάγγελμα της διακοσμήτριας. Παρά την αστική της επιτυχία και τις ανέσεις της μεγάλης πόλης, η έλξη των ριζών της αποδείχθηκε ισχυρότερη. Παρέα με 3000 δίσκους βινυλίου και κοντά 4000 CD, αλλά και τους σκύλους της η Σμαράγδα είχε επιλέξει την καστροπολιτεία ως μόνιπο τόπο για να ζήσει ακούγοντας τζαζ και επισκεπτόμενη μια φορά το μήνα την πόλη μόνο για να ψωνίσει. Σε όσους τη ρωτούσαν πώς άντεχε την απόλυτη απομόνωση και τη σιωπή του πέτρινου λόφου, εκείνη έδινε μια αφοπλιστική απάντηση και δικαιολογούσε αυτή της τη μοναξιά λέγοντας μεταξύ των άλλων «γιατί, δεν βλέπεις και πολλούς ανθρώπους οπότε μιλάς και σου μιλάνε λιγότερο. Κι όλα καλά…».

Για τους επισκέπτες που ανέβαιναν στο ιστορικό χωριό, η Σμαράγδα δεν ήταν απλώς μια ηλικιωμένη γυναίκα που ζούσε μόνη της. Ήταν η ψυχή του Αναβάτου. Ήταν το πρόσωπο που υποδεχόταν τον κόσμο, μιλούσε για την ιστορία του τόπου και κρατούσε ζωντανές τις μνήμες ενός χωριού που έχει συνδεθεί με μερικές από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές της Χίου.

Με την απώλειά της, ο «Μυστράς του Αιγαίου» ερημώνει και επίσημα από κάθε ανθρώπινη πνοή. Ο Ανάβατος βρίσκεται περίπου 16 χιλιόμετρα από την πόλη της Χίου και δεσπόζει στην κορυφή ενός βράχου, σαν φυσικό φρούριο. Το μεσαιωνικό και βυζαντινό αυτό χωριό κουβαλά μια βαριά ιστορία που παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα. Εδώ γράφτηκαν σημαντικές σελίδες της ιστορίας του νησιού κατά την Επανάσταση του 1821 και τις Σφαγές της Χίου το 1822. Ο Ανάβατος υπήρξε τόπος θυσίας και αντίστασης, γι’ αυτό και πολλοί τον αποκαλούν «Ζάλογγο της Χίου», καθώς συνδέθηκε με δραματικά γεγονότα και πράξεις αυτοθυσίας.

Ακόμη και σήμερα, τα πέτρινα σπίτια, τα στενά καλντερίμια, οι αψίδες και τα τόξα δημιουργούν μια μοναδική εικόνα. Ο επιβλητικός Ταξιάρχης, το «Τριώροφο» με το λιοτρίβι, το παλιό διδακτήριο, τη δεξαμενή και την εκκλησία της Παναγίας θυμίζουν τη μεγάλη ιστορία του οικισμού και τη σημασία που είχε στο πέρασμα των αιώνων. Με τον θάνατο της Σμαράγδας Παπαστυλιανού κλείνει ένα ξεχωριστό κεφάλαιο για τον Ανάβατο. Η γυναίκα που επέλεξε να μείνει όταν όλοι οι άλλοι έφυγαν, αφήνει πίσω της μια σπάνια παρακαταθήκη αγάπης για τον τόπο της. Για πολλούς, δεν ήταν απλώς η τελευταία κάτοικος του χωριού, αλλά η ζωντανή σύνδεση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν του ιστορικού αυτού οικισμού.