Το ελληνικό σωφρονιστικό σύστημα εκπέμπει SOS: Η πληρότητα στις φυλακές αγγίζει το 116%
Σε μια συγκυρία όπου εντείνεται η ποινική καταστολή, το σωφρονιστικό σύστημα της χώρας δοκιμάζει πλέον τις αντοχές του. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η κατάσταση στις φυλακές επιδεινώνεται με ανησυχητικό ρυθμό, θυμίζοντας σκοτεινές περιόδους του παρελθόντος, τη στιγμή που τα περιστατικά βίας αυξάνονται. Τον Ιούλιο του 2025, ο αριθμός των κρατουμένων ξεπέρασε τους 25.000, σημειώνοντας αύξηση μεγαλύτερη του 17% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024.
Σκηνές ασφυξίας στις φυλακές της χώρας
Όπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο δικηγόρος Κώστας Παπαδάκης, «οι ελληνικές φυλακές βρίσκονται σε συνθήκες υπερπληθυσμού, με τον αριθμό των κρατουμένων να ξεπερνά τις 13.000 – αριθμό ρεκόρ». Ταυτόχρονα, προσθέτει με νόημα, «η αποτελεσματικότητα στην απονομή της δικαιοσύνης τίθεται υπό σοβαρή αμφισβήτηση».
Η πίεση είναι εμφανής σε ολόκληρο το δίκτυο των καταστημάτων κράτησης. Από τα μεγάλα σωφρονιστικά ιδρύματα, όπως ο Κορυδαλλός και η Λάρισα, έως τις μικρότερες δομές, όπως η φυλακή της Άμφισσας, η κατάσταση χαρακτηρίζεται οριακή. Η μέση πληρότητα τον Ιούλιο έφτασε το 116%, με αρκετές φυλακές να ξεπερνούν ακόμη και το 150% της προβλεπόμενης χωρητικότητας.
VIRAL
Ορισμένα καταστήματα καταγράφουν εξωφρενικά ποσοστά: σύμφωνα με τα στοιχεία του δεύτερου δεκαπενθημέρου του Ιουλίου 2025, στην Τρίπολη η πληρότητα ξεπέρασε το 252,8%, στον Βόλο έφτασε το 183,3%, ενώ στη Χίο άγγιξε το 145,1%. Αντί να εξομαλύνεται, η εικόνα επιδεινώνεται μήνα με τον μήνα – με περισσότερους από 1.700.000 κρατούμενους να έχουν περάσει από τα σωφρονιστικά ιδρύματα μέσα στους πρώτους επτά μήνες του 2025.
Άθλιες συνθήκες
«Ο υπερπληθυσμός και ο συνωστισμός επηρεάζουν αρνητικά όλες τις λειτουργίες της φυλακής», τονίζει στα «ΝΕΑ» ο Σπύρος Καρακίτσος, πρώην πρόεδρος και μέλος του ΔΣ της Ομοσπονδίας Σωφρονιστικών Υπαλλήλων. Ο συγχρωτισμός κρατουμένων διαφορετικών κατηγοριών και εθνικοτήτων, όπως επισημαίνει, «ακυρώνει στην πράξη ακόμα και τον διαχωρισμό των κρατουμένων» και δημιουργεί «εκρηκτικό μείγμα».
Στο ίδιο πνεύμα, ο Κώστας Παπαδάκης παρατηρεί πως η αυστηροποίηση και ο ποινικός λαϊκισμός ενισχύουν τον εγκλεισμό, καλλιεργώντας την ψευδαίσθηση πως αυτός είναι ο τρόπος αντιμετώπισης της εγκληματικότητας – «αλλά δεν είναι έτσι», όπως σημειώνει. Ο Καρακίτσος επισημαίνει επίσης τη χρόνια υποστελέχωση, με τις συνταξιοδοτήσεις να μην αναπληρώνονται και τους εναπομείναντες υπαλλήλους να εργάζονται στα όρια της εξάντλησης. Παράλληλα, παρατηρείται φυγή νεοδιορισθέντων, «που δεν αντέχουν τις συνθήκες και τις χαμηλές αποδοχές».
Ο Παπαδάκης υπογραμμίζει ότι η αύξηση των ποινών και η ποινικοποίηση κοινωνικών φαινομένων, όπως η φτώχεια, η προσφυγιά και οι κοινωνικές αντιστάσεις, επιτείνουν το πρόβλημα. Οι φυλακές γεμίζουν με τοξικοεξαρτημένους, Ρομά, μετανάστες, «τρομοκράτες» και μαφίες, που διαρκώς εναλλάσσονται στο προσκήνιο.
Κανένα νομικό αντίκρισμα
Από το 2019 έως σήμερα, το ποινικό και σωφρονιστικό πλαίσιο έχει αυστηροποιηθεί σημαντικά. Οι μεταγωγές σε αγροτικές φυλακές, όπως και οι δυνατότητες για άδειες ή εναλλακτικές μορφές έκτισης ποινών, έχουν περιοριστεί δραστικά. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Καρακίτσος, «η φυσιογνωμία του κρατουμένου έχει αλλάξει άρδην». Ο Παπαδάκης υπενθυμίζει πως η εγκληματικότητα δεν είναι προϊόν «διαστροφής χαρακτήρων», αλλά γεννιέται από διαρκείς οικονομικοκοινωνικές και πολιτικές αιτίες που ωθούν στην παραβατικότητα. Μεταξύ των κρατουμένων, πολλοί είναι υπόδικοι.
Όπως αναφέρει, «το ποσοστό τους στο σύνολο των φυλακισμένων στη χώρα μας παλιότερα περνούσε το 30% – ευρωπαϊκή πρωτιά». Και προσθέτει: «Πολλοί στη συνέχεια αθωώνονται ή τιμωρούνται με ποινές που δεν οδηγούν στη φυλακή, άρα η τόσο εύκολα διατασσόμενη προφυλάκιση είναι άδικη».
0 ΣΧΟΛΙΑ