Σύρος: Ένα νέο «χωριό» από βίλες και πισίνες φυτρώνει στον Χαρασώνα – Η αστικοποίηση της υπαίθρου μέσα από τις «τυφλές» άδειες και η σύγκρουση για το μέλλον των Κυκλάδων
Η εικόνα είναι γνώριμη σε όποιον ταξιδεύει στις Κυκλάδες τα τελευταία χρόνια: πλαγιές που κάποτε φιλοξενούσαν μόνο ξερολιθιές και φρύγανα, μετατρέπονται σε απέραντα εργοτάξια. Όμως, στην περίπτωση του Χαρασώνα, στη νοτιοδυτική Σύρο, δεν πρόκειται για μια απλή οικοδομική δραστηριότητα. Πρόκειται για τη γέννηση ενός ολόκληρου νέου οικισμού, ενός «χωριού» πολυτελείας που ξεπηδά μέσα από τη μεθοδική επιχείρηση τεμαχισμού της γης σε οικόπεδα των τεσσάρων στρεμμάτων. Τα οικόπεδα αυτά χτίζονται σιγά-σιγά με τη «βούλα» του νόμου, παρά τις σαφείς προειδοποιήσεις της δικαστικής εξουσίας και τις αντιδράσεις της κοινωνίας των πολιτών.
Η υπόθεση του Χαρασώνα φέρνει στο προσκήνιο το τεράστιο κενό ανάμεσα στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) και την πρακτική των Πολεοδομιών, ενώ αναδεικνύει το βαθύ διχασμό ανάμεσα στις τοπικές αρχές που διψούν για τουριστική ανάπτυξη και τους περιβαλλοντικούς φορείς που προειδοποιούν για μια μη αναστρέψιμη καταστροφή του κυκλαδίτικου τοπίου.
Το χρονικό μιας «νόμιμης» αστικοποίησης
Η περιοχή του Χαρασώνα παρέμενε μέχρι πρόσφατα μία από τις ελάχιστες σχετικά αδόμητες ζώνες της Σύρου. Ωστόσο, οι βάσεις για τη σημερινή της εικόνα είχαν τεθεί δεκαετίες πριν. Μέσα από συστηματικές κατατμήσεις μεγάλων αγροτικών κλήρων σε «τεσσάρια» (οικόπεδα 4 στρεμμάτων), η ύπαιθρος μετατράπηκε σε ένα πλέγμα δυνητικών οικοπέδων, έτοιμων να υποδεχθούν μπετόν και πισίνες.
Σύμφωνα με την έρευνα, η οικοδομική δραστηριότητα στον Χαρασώνα έχει λάβει διαστάσεις χιονοστιβάδας:
VIRAL
- Από το 2020 έχουν εκδοθεί 22 οικοδομικές άδειες και 3 προεγκρίσεις, κυρίως τη διετία 2024-2025.
- Το σύνολο του σχεδιασμού περιλαμβάνει ήδη 43 κατοικίες (31 υπόσκαφες και 13 ισόγειες), σπα, πολυχώρους και δεκάδες πισίνες.
Το πρότζεκτ, υπό τον τίτλο “Cavo Fregada Syros“, έχει ήδη ολοκληρώσει την πρώτη του φάση με 32 βίλες, ενώ πλέον προχωρά στη δεύτερη και τρίτη φάση του, δημιουργώντας την αίσθηση ενός νέου, ιδιωτικού οικισμού στην καρδιά της συριανής υπαίθρου.
Το παράδοξο της υπόθεσης είναι ότι οι άδειες αυτές αφορούν «τυφλά» οικόπεδα, δηλαδή εκτάσεις που δεν έχουν πρόσωπο σε αναγνωρισμένη δημόσια οδό. Το «όχημα» για την έκδοσή τους είναι οι παλαιές δουλείες διόδου (μονοπάτια ή ιδιωτικοί δρόμοι πρόσβασης). Παρόλο που το ΣτΕ έχει ξεκαθαρίσει επανειλημμένα ότι οι δουλείες διόδου δεν δίνουν δικαίωμα δόμησης, η νομοθετική αδράνεια του Υπουργείου Περιβάλλοντος επιτρέπει στις Πολεοδομίες να συνεχίζουν κανονικά την έκδοση αδειών.
Οι επενδυτές: «Ζούμε εδώ, μας ξέρουν»
Πίσω από αυτό το νέο «χωριό» βρίσκεται μια οικογένεια με βαθιές ρίζες στο νησί. Ο λιβανέζικης καταγωγής Αχμάντ Μπερζάουι και η σύζυγός του, Αντιγόνη Δασκάλου, ηγούνται μιας σειράς εταιρειών (Merry Land, Ελληνικά Παραδοσιακά Σπίτια, Divine Properties, Ποσειδών) που ελέγχουν τη γη στην περιοχή.
Η κ. Δασκάλου, μιλώντας στην «Καθημερινή», δίνει μια τελείως διαφορετική διάσταση στο έργο. «Δεν είμαστε κάποιο “ανώνυμο” fund που ήρθε να κερδοσκοπήσει και να αποχωρήσει», δηλώνει χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι η οικογένεια ζει στη Σύρο εδώ και 20 χρόνια. Κατά την ίδια, το σχέδιο έχει «αγκαλιαστεί» από την τοπική κοινωνία.
Οι επενδυτές υποστηρίζουν ότι:
- Οι εκτάσεις αποκτήθηκαν σταδιακά από το 2000 με απόλυτα νόμιμους τίτλους.
- Η ανάπτυξη συνυπάρχει με την αγροτική δραστηριότητα (φάρμες, ελαιώνες, γεωτρήσεις).
- Η Σύρος έχει περιορισμένο αριθμό ξενοδοχειακών κλινών υψηλής ποιότητας και η επένδυση αυτή αποτελεί ανάσα για την τοπική οικονομία.
Μάλιστα, τον Μάιο του 2025, κατέθεσαν σχέδιο για την ένταξη του έργου στις Στρατηγικές Επενδύσεις. Το νέο αυτό σχέδιο (ΕΣΧΑΣΕ) προβλέπει ξενοδοχείο 5 αστέρων (161 κλινών) και 69 βίλες σε μια τεράστια έκταση 531 στρεμμάτων. Πρόκειται για ένα «πλαίσιο-ομπρέλα» που, αν εγκριθεί, θα νομιμοποιήσει οριστικά την παρέμβαση στην περιοχή, επιτρέποντας ακόμα και παρεκκλίσεις στους όρους δόμησης.
Η περιβαλλοντική αντίδραση: «Το τοπίο καταστρέφεται»
Στον αντίποδα αυτής της «ανάπτυξης» βρίσκεται το Παρατηρητήριο Ποιότητας Περιβάλλοντος Σύρου, το οποίο έχει ήδη προσφύγει στη δικαιοσύνη ζητώντας την ακύρωση των αδειών. Ο πρόεδρος του Παρατηρητηρίου, Ιάσονας Μίχος, προειδοποιεί ότι ο Χαρασώνας έχει μετατραπεί σε ένα απέραντο εργοτάξιο, με το φυσικό τοπίο να υφίσταται ανεπανόρθωτη βλάβη.
Για τους επικριτές του έργου, ο Χαρασώνας είναι το θύμα μιας «σαλαμοποίησης» της δόμησης. Αντί για ένα ενιαίο σχέδιο που θα κρινόταν αυστηρά για τις επιπτώσεις του (όπως η κατανάλωση νερού σε ένα άνυδρο νησί), η περιοχή οικοδομείται κομμάτι-κομμάτι, δημιουργώντας ένα τετελεσμένο γεγονός αστικοποίησης που αλλοιώνει οριστικά τη φυσιογνωμία της υπαίθρου.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση: Ανάμεσα στην ανάπτυξη και τη φέρουσα ικανότητα
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση των τοπικών αρχών, οι οποίες εμφανίζονται σαφώς πιο θετικές απέναντι στην επένδυση. Ο δήμαρχος Σύρου, Αλέξανδρος Αθανασίου, αναμένει τη μελέτη φέρουσας ικανότητας από το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο, αλλά σημειώνει ότι η Σύρος έχει ακόμα περιθώρια τουριστικής ανάπτυξης. Ο αντιδήμαρχος τουρισμού, Γιάννης Βουτσίνος, είναι ακόμα πιο σαφής: «Δεν είμαστε Μύκονος ή Σαντορίνη να έχουμε κορεστεί. Το νησί χρειάζεται τέτοια ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον».
Η «εξαγγελία» Μητσοτάκη και το νομικό αδιέξοδο
Η περίπτωση του Χαρασώνα αναδεικνύει μια εθνική παθογένεια. Τον Οκτώβριο του 2024, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε προαναγγείλει την κατάργηση της δόμησης σε οικόπεδα χωρίς πρόσωπο σε δρόμο. Ωστόσο, η εξαγγελία αυτή παραμένει «στον αέρα», καθώς η σχετική νομοθετική ρύθμιση καθυστερεί. Όσο το κενό παραμένει, οι Πολεοδομίες συνεχίζουν να εκδίδουν άδειες, δημιουργώντας μια πραγματικότητα από μπετόν που καμία δικαστική απόφαση στο μέλλον δεν θα μπορεί να «γκρεμίσει».
Διαβάστε επίσης
Ποιο μέλλον θέλουμε για τη Σύρο;
Το «μοντέλο Χαρασώνα» θέτει το θεμελιώδες ερώτημα: Μπορεί ένα νησί να αναπτυχθεί τουριστικά χωρίς να αυτοκαταστραφεί; Η επένδυση “Cavo Fregada” παρουσιάζεται από τους δημιουργούς της ως μια ποιοτική πρόταση που αναβαθμίζει τον τόπο. Ωστόσο, η κλίμακα της παρέμβασης και ο τρόπος με τον οποίο «φυτρώνει» αυτός ο νέος οικισμός μέσα από κατατμήσεις και δουλείες διόδου, εγείρει σοβαρές αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος.
Το αν ο Χαρασώνας θα αποτελέσει το πρότυπο μιας «νέας Σύρου» ή το μνημείο μιας χαμένης ευκαιρίας για πραγματικά αειφόρο ανάπτυξη, θα κριθεί πλέον στα δικαστήρια. Μέχρι τότε, οι μπουλντόζες θα συνεχίζουν να σκάβουν την πλαγιά, χτίζοντας ένα «χωριό» που σύντομα θα αλλάξει το χάρτη του νησιού για πάντα.
0 ΣΧΟΛΙΑ