Ρέμα Πικροδάφνης: Εξωπραγματικά σκηνικά σε γέφυρα

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η σφοδρή κακοκαιρία που σαρώνει την χώρα τις τελευταίες ώρες έχει προκαλέσει ακραία φαινόμενα, με το Ρέμα Πικροδάφνης να βρίσκεται στο επίκεντρο της επικινδυνότητας. Όπως αποκαλύπτεται σε βίντεο που αναρτήθηκε στο TikTok από τη σελίδα forecastweathergreece, η στάθμη του νερού στο ύψος της οδού Αμφιτρίτης, στα σύνορα Παλαιού Φαλήρου και Αλίμου, έχει ανέβει σε εφιαλτικά επίπεδα, θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο ανθρώπινες ζωές. Η ορμή του νερού είναι τέτοια που προκαλεί δέος, όμως η αντίδραση των πολιτών προκαλεί έντονο προβληματισμό.

Εικόνες σοκ: Το νερό χτυπά τη γέφυρα και εκείνοι περνούν από πάνω

Τα πλάνα που κάνουν τον γύρο του διαδικτύου καταγράφουν μια κατάσταση που ξεπερνά κάθε λογική. Ο χείμαρρος έχει φουσκώσει επικίνδυνα λόγω των έντονων καιρικών φαινομένων, με τα ορμητικά νερά να χτυπούν με τεράστια δύναμη τα θεμέλια και το σώμα της γέφυρας.

Το σκηνικό είναι κυριολεκτικά εξωπραγματικό. Ενώ η γέφυρα τρέμει κάτω από την πίεση του όγκου του νερού και το ύψος της στάθμης έχει φτάσει σε οριακό σημείο, ο κόσμος συνεχίζει να περνάει από πάνω σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Πεζοί, αψηφώντας κάθε κανόνα ασφαλείας, διασχίζουν το σημείο την ώρα που το Ρέμα Πικροδάφνης θυμίζει οργισμένο ποτάμι.

Φουσκωμένο ρέμα Πικροδάφνης στο Παλαιό Φάληρο

Η περιοχή στο ύψος της Αμφιτρίτης είναι γνωστό σημείο όπου το ρέμα στενεύει και η ροή επιταχύνεται. Η εικόνα του χειμάρρου να «καταπίνει» τα πάντα στο πέρασμά του δεν είναι πρωτόγνωρη, όμως η ανθρώπινη αδιαφορία μπροστά στον κίνδυνο σοκάρει.

Αυτόπτες μάρτυρες αναφέρουν ότι η δύναμη του νερού είναι τέτοια που προκαλεί θορύβους που θυμίζουν έκρηξη κάθε φορά που κορμοί δέντρων ή φερτά υλικά χτυπούν τη γέφυρα. Παρά την εμφανή επικινδυνότητα, η διέλευση των πολιτών συνεχίζεται κανονικά, εκθέτοντας τον εαυτό τους σε θανάσιμο κίνδυνο παράσυρσης ή κατάρρευσης της κατασκευής.

Γιατί είναι τόσο επικίνδυνο το Ρέμα Πικροδάφνης;

Το Ρέμα Πικροδάφνης αποτελεί έναν από τους τελευταίους ανοιχτούς χειμάρρους της Αττικής, ξεκινώντας από τον Υμηττό και καταλήγοντας στον Σαρωνικό. Όταν σημειώνονται έντονες βροχοπτώσεις, η λεκάνη απορροής συγκεντρώνει τεράστιες ποσότητες νερού σε ελάχιστο χρόνο.

Το φαινόμενο της «αστραπιαίας πλημμύρας» (flash flood) είναι ο μεγαλύτερος φόβος των ειδικών. Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια γέφυρα που δέχεται συνεχή χτυπήματα από το νερό μπορεί να υποστεί διάβρωση στα βάθρα της μέσα σε λίγα λεπτά. Το γεγονός ότι ο κόσμος επιλέγει να τη διασχίσει την ώρα της αιχμής του φαινομένου είναι μια κίνηση υψηλού ρίσκου.

Στο έλεος του νερού η Αττική: Το 26% της έκτασης σε «κόκκινο» συναγερμό – Οι 15 περιοχές υψηλού κινδύνου και οι λύσεις των επιστημόνων

Υπό τον φόβο μιας μόνιμης και διαρκούς απειλής πλημμυρικών φαινομένων βρίσκεται πλέον η Αττική, καθώς το 26% της συνολικής της έκτασης (περίπου 829 τ.χλμ.) χαρακτηρίζεται ως ζώνη υψηλού κινδύνου. Το αναθεωρημένο σχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2025, αποτελεί έναν «οδικό χάρτη» επιβίωσης απέναντι στην κλιματική κρίση, καταγράφοντας τις 15 πιο ευάλωτες περιοχές που κινδυνεύουν να «θαφτούν» κάτω από το νερό σε κάθε έντονη βροχόπτωση.

Η ανεξέλεγκτη δόμηση δεκαετιών, τα μπαζωμένα ρέματα και οι σκληρές, μη υδατοπερατές επιφάνειες έχουν μετατρέψει το Λεκανοπέδιο σε μια «ανοχύρωτη πόλη», όπου η φύση πλέον διεκδικεί τον ζωτικό της χώρο με τον πιο βίαιο τρόπο.

Ο χάρτης της «βύθισης»: Οι 15 ζώνες υψηλού κινδύνου

Το Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας προσδιορίζει συγκεκριμένα σημεία εντός και εκτός του αστικού ιστού που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της επικινδυνότητας.

Οι περιοχές που περιλαμβάνονται στο σχέδιο είναι:

• Λεκάνη του ποταμού Κηφισού (παραποτάμιες περιοχές).
• Περιοχές κοντά στον Ιλισό (Χαμοστέρνας, Μοσχάτο, Φάληρο).
• Παράκτιες περιοχές Σαρωνίδας – Αναβύσσου – Παλαιάς Φωκαίας.
• Χαμηλή ζώνη Λουτρακίου.
• Περιοχή Μεσογείων.
• Χαμηλές ζώνες ρεμάτων Μεγάρων – Νέας Περάμου.
• Ρέματα Ασπροπύργου – Ελευσίνας.
• Λεκάνη τεχνητής λίμνης Μαραθώνα.
• Παράκτια πεδινή περιοχή Μαραθώνα – Νέας Μάκρης.
• Παράκτιες περιοχές Γλυφάδας – Βούλας.
• Χαμηλές ζώνες Σαλαμίνας και Αίγινας.
• Ρέματα Κορινθιακού.
• Ρέματα περιοχής Αγίων Θεοδώρων.
• Ρέματα Καλάμου – Ωρωπού.
• Η περιοχή στο Μάτι.

Το σενάριο του τρόμου: Σε περίπτωση ακραίας βροχόπτωσης, ο χάρτης δείχνει ότι μια τεράστια έκταση που ξεκινά από το Κέντρο Πολιτισμού «Σταύρος Νιάρχος», φτάνει στου Ρέντη και καταλήγει στον σταθμό του Ηλεκτρικού στον Πειραιά, θα βρεθεί ολοκληρωτικά κάτω από το νερό.

Οι Επιστήμονες προειδοποιούν: «Τα ρέματα έχουν μνήμη»

Η κατάσταση στην Αττική δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά μια κληρονομιά λαθών που πλέον απαιτεί «γενναίες» αποφάσεις.

Ευθύμιος Λέκκας (Καθηγητής ΕΚΠΑ): «Δεν υπάρχει επιστροφή στον οικιστικό ιστό» Ο κ. Λέκκας τονίζει ότι η αστική ανάπτυξη δεκαετιών δεν μπορεί να ανατραπεί εύκολα, καθώς το νερό πλέον δεν μπορεί να κατεισδύσει στο έδαφος λόγω της τσιμεντοποίησης των πλαγιών. «Στην Πικροδάφνη έχουν χτιστεί πολυκατοικίες πάνω στο ρέμα. Η μόνη βέβαιη λύση θα ήταν οι κατεδαφίσεις, κάτι που δεν είναι εύκολο. Προς το παρόν, πρέπει να ρίξουμε το βάρος σε έργα εκτός αστικού ιστού για την ανάσχεση των υδάτων».

Νίκος Μπελαβίλας (Καθηγητής ΕΜΠ): «Να σπάσουμε τσιμέντα» Ο κ. Μπελαβίλας υπογραμμίζει την ανάγκη εκσυγχρονισμού των παλιών υποδομών. «Πρέπει να ανοίξουμε τις φυσικές διαδρομές του νερού. Να σταματήσουμε την κάλυψη της γης με σκληρές επιφάνειες και να ανοίξουμε τα ρέματα. Στη Ραφήνα και την Πικροδάφνη τα σπίτια χτίστηκαν πάνω στο νερό. Η πολιτεία πρέπει να προχωρήσει σε απαλλοτριώσεις και κατεδαφίσεις όπου χρειάζεται. Τα ποτάμια έχουν μνήμη και θα πάνε εκεί που ξέρουν».

Μιχάλης Διακάκης (Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ): «Η λύση της μετεγκατάστασης» Σύμφωνα με τον κ. Διακάκη, η φύση οδηγεί τα πράγματα στη μετεγκατάσταση ολόκληρων περιοχών. «Οι αγωγοί ομβρίων σε Αχαρνές, Λιόσια και Βριλήσσια είναι μικροί, ενώ η επιβάρυνση από τις πυρκαγιές είναι τεράστια. Το δίκτυο των φυσικών διαδρομών του νερού χρειάζεται χώρο που σήμερα δεν υπάρχει».

Αντιπλημμυρικά έργα και νομοθετική «αντεπίθεση»

Παρά τη ζοφερή εικόνα, σε εξέλιξη βρίσκονται έργα διευθέτησης σε έξι μεγάλα ρέματα (Εσχατιάς, Ραφήνας, Καναπίτσας, Ερασίνου, Αγίου Γεωργίου, Γιαννούλας). Παράλληλα, η Περιφέρεια Αττικής εκπονεί σχέδιο 55 έργων ύψους 471 εκατ. ευρώ, με στόχο την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης έως το 2028.

Τον Φεβρουάριο του 2026, αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης. Το νέο πλαίσιο θεσμοθετεί:

• Υποεπιτροπή εκτίμησης πλημμυρικού κινδύνου: Για επιστημονική καθοδήγηση σε πραγματικό χρόνο.
• Μονάδα Επιχειρησιακής Μετεωρολογίας (Unit7-METEO): Για 24ωρη πρόβλεψη και ανάλυση φαινομένων.
• Τοπικά σχέδια πρόληψης: Οι δήμοι υποχρεούνται πλέον να χαρτογραφήσουν τα δικά τους επικίνδυνα σημεία.

Η Αττική βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η εφαρμογή του αναθεωρημένου σχεδίου και οι «θαρραλέες» παρεμβάσεις στα ρέματα είναι η μόνη οδός για να αποφευχθεί μια καταστροφή βιβλικών διαστάσεων στο άμεσο μέλλον.