Πότε η νηστεία μας μοιάζει με αυτήν του διάβολου;

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η περίοδος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και της Μεγάλης Εβδομάδας στην Ορθόδοξη παράδοση περιγράφεται συχνά ως ένα «πνευματικό στάδιο». Στο μυαλό των περισσότερων ανθρώπων, η λέξη «νηστεία» φέρνει αμέσως την εικόνα της αποχής από το κρέας, τα γαλακτοκομικά ή το λάδι. Ωστόσο, η χριστιανική διδασκαλία και οι Πατέρες της Εκκλησίας είναι ξεκάθαροι: η νηστεία των τροφών είναι απλώς το «μέσο», ενώ ο πραγματικός σκοπός είναι η νηστεία από τα πάθη και η πνευματική ταπείνωση.

Η νηστεία των τροφών ως τρόπος πειθαρχίας

Για να καταλάβουμε γιατί η πνευματική νηστεία είναι ανώτερη, πρέπει πρώτα να δούμε τον ρόλο της σωματικής. Η αποχή από ορισμένες τροφές δεν είναι μια τυπική τιμωρία του σώματος, αλλά μια άσκηση πειθαρχίας. Όπως ένας αθλητής στερείται ορισμένες απολαύσεις για να δυναμώσει, έτσι και ο πιστός στερείται το πλούσιο φαγητό για να δείξει στον εαυτό του, ότι η θέλησή του είναι ισχυρότερη από τις ανάγκες του στομάχου.

Όμως, αν η νηστεία περιοριστεί μόνο στο πιάτο, κινδυνεύει να γίνει μια κενή επίδειξη ή, ακόμα χειρότερα, ένας λόγος εγωισμού. Ο Μέγας Βασίλειος έλεγε χαρακτηριστικά: «Μην περιορίζεις το καλό της νηστείας μόνο στην αποχή από το φαγητό. Πραγματική νηστεία είναι η απομάκρυνση από το κακό».

Η νηστεία από τα πάθη ο δρόμος για την κάθαρση της ψυχής

Τι σημαίνει όμως νηστεία από τα πάθη; Σημαίνει να «πεινάμε» για καλοσύνη και να στερούμε από τον εαυτό μας την τροφή της κακίας. Τα πάθη –όπως η οργή, ο φθόνος, η κατάκριση, η φιλαργυρία και η υπερηφάνεια– είναι πολύ πιο τοξικά για τον άνθρωπο από οποιαδήποτε τροφή.

Είναι προτιμότερο να φάει κανείς κρέας, παρά να «κατασπαράξει» τον πλησίον του με τα λόγια του. Η γλωσσοφαγία, η ειρωνεία και ο θυμός πληγώνουν τους γύρω μας και δηλητηριάζουν την ψυχή μας. Η πνευματική νηστεία μάς καλεί να χαλιναγωγήσουμε τη γλώσσα μας, να ελέγξουμε τις πονηρές σκέψεις μας και να σταματήσουμε να κρίνουμε τους άλλους. Αν κάποιος νηστεύει αυστηρά αλλά παραμένει σκληρός, αλαζόνας και αδιάφορος για τον πόνο του διπλανού του, τότε η νηστεία του είναι «φαρισαϊκή» και στερείται ουσίας.

Η πνευματική ταπείνωση: Η βάση της αγάπης

Η ταπείνωση είναι το «κλειδί» που ξεκλειδώνει την πνευματική ζωή. Χωρίς ταπείνωση, η νηστεία των τροφών μπορεί να οδηγήσει στην πνευματική έπαρση. Ο άνθρωπος που νηστεύει τυπικά, συχνά αισθάνεται ανώτερος από εκείνον που δεν τα καταφέρνει, θεωρώντας τον εαυτό του «πιο άγιο». Αυτό ακριβώς είναι το μεγαλύτερο πάθος: η υπερηφάνεια.

Η πνευματική ταπείνωση σημαίνει να αναγνωρίζουμε τις δικές μας αδυναμίες, αντί να δείχνουμε με το δάχτυλο τις αμαρτίες των άλλων. Σημαίνει να καταλάβουμε, ότι η νηστεία δεν είναι ένα κατόρθωμα για το οποίο πρέπει να υπερηφανευόμαστε, αλλά ένα φάρμακο που έχουμε ανάγκη για να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι. Η ταπεινή ψυχή δεν διατυμπανίζει τη θυσία της· αντίθετα, νηστεύει «εν κρυπτώ», εστιάζοντας στη μετάνοια και τη συγχώρεση.

Ο λόγος που η πνευματική νηστεία είναι πιο σημαντική είναι απλός: ο Θεός είναι Αγάπη. Η αποχή από το λάδι δεν έχει καμία αξία αν δεν συνοδεύεται από την ελεημοσύνη και την προσφορά. Η νηστεία των τροφών έχει σκοπό να «ελαφρύνει» το σώμα, ώστε η ψυχή να μπορέσει να πετάξει ψηλότερα προς την αγάπη.

Όταν στερούμαστε κάτι υλικό, το κάνουμε για να μπορέσουμε να δώσουμε κάτι πνευματικό. Νηστεύω από τον χρόνο μου για να ακούσω κάποιον που υποφέρει. Νηστεύω από τον εγωισμό μου για να ζητήσω συγγνώμη. Νηστεύω από την οργή μου για να δείξω υπομονή.

Η πνευματική ταπείνωση δείγμα ωριμότητας

Η νηστεία των τροφών είναι το «νήπιο» της πνευματικής ζωής, ενώ η νηστεία από τα πάθη και η ταπείνωση είναι η «ωριμότητα». Η σωματική νηστεία είναι το εργαλείο, αλλά η πνευματική αλλαγή είναι η ολοκλήρωση.Όπως ένα σπίτι δεν είναι μόνο τα τούβλα του, έτσι και η χριστιανική ζωή δεν είναι μόνο οι κανόνες της διατροφής. Είναι η προσπάθεια να μοιάσουμε στον Χριστό, ο Οποίος δεν μας ζήτησε να είμαστε απλώς εγκρατείς στο φαγητό, αλλά να είμαστε «πράοι και ταπεινοί τη καρδία».