«Πεθαίνω για την Ελλάδα μας»: Τα σπαρακτικά τελευταία λόγια των 200 της Καισαριανής

Ως μνημείο ανακηρύχθηκε επίσημα η συλλογή φωτογραφιών των T. de Craene και H. Heuer, μετά από ομόφωνη απόφαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού. Πρόκειται για ένα σπάνιο σύνολο 163 φωτογραφιών, στο οποίο περιλαμβάνονται τα μοναδικά οπτικά ντοκουμέντα που καταγράφουν τις στιγμές λίγο πριν από τη θυσία των 200 Ελλήνων στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944.

Οι φωτογραφίες που έδωσαν «πρόσωπο» στους 200 ήρωες κηρύχθηκαν μνημείο

Σύμφωνα με την εισήγηση, η συλλογή αποτελεί κορυφαίας σημασίας τεκμήριο για τον τρόπο που οι ναζιστικοί μηχανισμοί προπαγάνδας χρησιμοποιούσαν την εικόνα. Ταυτόχρονα, όμως, οι λήψεις αυτές δίνουν «πρόσωπο» στους ήρωες της Καισαριανής, επιβεβαιώνοντας τις ιστορικές μαρτυρίες για το απαράμιλλο ήθος και τον πατριωτισμό τους μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Η δημοσιοποίηση αυτών των εικόνων προκάλεσε ρίγη συγκίνησης στην Καισαριανή, όπου πλήθος κόσμου συμμετείχε σε συγκέντρωση τιμής. Με κόκκινες σημαίες και αντίγραφα των τελευταίων σημειωμάτων των μελλοθάνατων, οι παρευρισκόμενοι τίμησαν τη μνήμη των 200 κομμουνιστών, των οποίων η θυσία απέκτησε πλέον μια συγκλονιστική, οπτική υπόσταση. Όπως τόνισε ο Δημήτρης Κυριακούδης, εγγονός ενός εκτελεσμένου, «δεν είχαμε εικόνα». Υπήρχαν τραγούδια, ντοκιμαντέρ, βιβλιογραφία, όμως η οπτική καταγραφή των τελευταίων τους στιγμών έφερε μια διαφορετική αίσθηση εγγύτητας. Στις ομιλίες υπογραμμίστηκε η αξιοπρέπεια και η ψυχική αντοχή που αντανακλώνται στα πρόσωπα των εκτελεσμένων.

Η συγκίνηση κορυφώθηκε κατά τη διάρκεια των ομιλιών, με τον Δημήτρη Κυριακούδη, να δηλώνει χαρακτηριστικά: «Συγκεντρωθήκαμε σήμερα εδώ στις γειτονιές της ηρωικής Καισαριανής. Και ήταν ακόμα πιο συγκινητικό όταν πριν από λίγο διέκρινα το όνομα του παππού μου και το δικό μου να το κρατάει μια νεαρή συντρόφισσα και της έκανα νεύμα όταν τελειώσει η εκδήλωση και η μικρή μου σύντομη παρέμβαση να τη δω, να βγούμε για μια φωτογραφία μαζί.

VIRAL

Η «κατάρα» που διέλυσε την οικογένεια Σεργιανόπουλου: Πέθαναν όλοι του οι συγγενείς μετά την δολοφονία του – Μάνα και αδελφή του την ίδια μέρα!

Μεγάλες αλήθειες από μία απλή κοπέλα για το κέρατο και τις γυναικοκτονίες 

Γυναικοκτονία στην Καλαμάτα: Η ανατριχιαστική απόπειρα «ξεπλύματος» του δολοφόνου – Όταν η υπεράσπιση γίνεται «ύβρις» προς το θύμα

Μέχρι πριν την εμφάνιση των φωτογραφιών είχαμε δεκάδες, εκατοντάδες τραγούδια, είχαμε ταινίες, είχαμε ντοκιμαντέρ, είχαμε άπειρη βιβλιογραφία, είχαμε άρθρα, είχαμε παρεμβάσεις. Δεν είχαμε όμως εικόνα. Και ξαφνικά εμφανίζονται αυτοί οι τύποι να περπατάνε ένα πρωινό στην Καισαριανή, σαν να έχουν πάει βόλτα στο πάρκο της. Το δεύτερο είναι η αντανάκλαση μέσα σε αυτές τις φωτογραφίες του ψυχικού σθένους, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ηθικής ανάτασης που αποτελούν χαρακτηριστικά των κομμουνιστών. Δε θα έλεγα και μόνο αυτών, αλλά κυρίως αυτών. […] Και είναι η καλύτερη απάντηση που θα μπορούσε να δοθεί σε αυτές τις άθλιες, απαράδεκτες θεωρίες των δύο άκρων και του τέλους της ιστορίας. Τα δύο άκρα λοιπόν είναι από τη μια μεριά οι αγέρωχοι διακόσιοο και από την άλλη μεριά οι εκτελεστές. Αυτούς λοιπόν θέλουν να τους εξισώσουν».

Η Αθηνά Ζύμαρη, ανιψιά εκτελεσμένου, μίλησε για τις τελευταίες λέξεις του θείου της προς την αδελφή του, λίγο πριν επιβιβαστεί στα καμιόνια. «Οι σφαίρες είναι υπενθύμιση. Για μας και για τα παιδιά μας», είπε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι τα ιστορικά ντοκουμέντα ανήκουν στην ιστορική μνήμη του λαού. Η αναφορά αυτή προκάλεσε ρίγη συγκίνησης στο πλήθος. Η κινητοποίηση ολοκληρώθηκε με πορεία προς το Σκοπευτήριο Καισαριανής. Εκεί κατατέθηκαν στεφάνια και λουλούδια, ενώ τηρήθηκε ενός λεπτού σιγή. Οι παρευρισκόμενοι ύψωσαν τις γροθιές τους, δίνοντας υπόσχεση διατήρησης της μνήμης.

Τα μηνύματα των μελλοθάνατων

«Γύρω στους 350 ανθρώπους εκτελέστηκαν στην Ελλάδα για τον θάνατο 4 Γερμανών», ειπώθηκε στη συνεδρίαση, ενώ έγινε αναφορά και στις πολλές αφηγήσεις σχετικά με «την αποφασιστικότητα και την ηρεμία» των κρατουμένων στο Χαϊδάρι όταν άκουσαν τα ονόματά τους. Μάλιστα, από την προηγούμενη ημέρα της εκτέλεσής τους είχαν προετοιμάσει σημειώματα που πέταξαν στον δρόμο, παρακαλώντας όποιον τα βρει να τα στείλει στους δικούς τους.

Κάποια από αυτά τα συγκλονιστικά μηνύματα, δηλωτικά του «ήθους και του πατριωτισμού των εκτελεσμένων», παρουσιάστηκαν στη συνεδρίαση:

«Αγαπημένοι μου, ο θάνατός μου δε θα πρέπει να σας λυπήσει, αλλά να σας ατσαλώσει πιο πολύ. Σφίξτε τις καρδιές σας. Έτσι θα μας τιμήσετε καλύτερα. Με πολλή αγάπη. Μήτσος». Μήτσος Ρεμπούτσικας.

«Για το παιδί και τη γυναίκα μου. Κατίνα, Γιωργούλη μου, σας φιλώ με αγάπη. Κώστας Τσίρκας. Δάσκαλος. Μάρνη 52».

«Πατερούλη, πάω για εκτέλεση. Να είσαι υπερήφανος για τον μονάκριβο γιο σου. Ναπολέων Σουκατζίδης».

«Η κόρη μου η Ρήνα να γίνει δασκάλα. Φιλώ τη γυναίκα μου και το παιδί. Βαγγέλης».

«Έτσι πεθαίνουν οι άξιοι Έλληνες. Ζήτω η λευτεριά. Σπήλιος Αμπελογιάννης».

«Ειδοποιήστε τη χήρα μητέρα μου Κατίνα Αναστασιάδου, οδός Λομβάρδου 2, Αθήναι, ότι πεθαίνω για την Ελλάδα μας. Λευτέρης Αναστασιάδης. Δικηγόρος».