Ο σκευοφύλακας του Πανάγιου Τάφου μας δίνει τη δική του μαρτυρία για το πως ανάβει το Άγιο Φως

Το ζήτημα της αφής του Αγίου Φωτός στον Πανάγιο Ναό της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα και πολυσυζητημένα θέματα της Ορθοδοξίας, ισορροπώντας επί αιώνες ανάμεσα στο δόγμα, την παράδοση και τη λαϊκή ευσέβεια. Ωστόσο, η δημοσιογραφική έρευνα του Δημήτρη Αλικάκου, η οποία αποτυπώθηκε στο βιβλίο του «Λύτρωση – Περί του Αγίου Φωτός», έφερε στο φως μαρτυρίες ιερωμένων που προκάλεσαν τριγμούς στα θεμέλια της παραδοσιακής αφήγησης περί θαύματος. Κεντρικό πρόσωπο σε αυτή την αποκάλυψη υπήρξε ο Αρχιεπίσκοπος Νικηφόρος, πρώην Ηγούμενος και Σκευοφύλακας του Παναγίου Τάφου από το 1985 εως το 1988.

Η παραδοχή που προκάλεσε αντιδράσεις 

Ο Αρχιεπίσκοπος Νικηφόρος, ένας ιεράρχης με πολυετή θητεία και βαθιά γνώση των τελετουργικών του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, προχώρησε σε μια παραδοχή που για πολλούς θεωρήθηκε «ιεροσυλία» και για άλλους μια πράξη πνευματικής εντιμότητας. Στη συνέντευξή του στον Δημήτρη Αλικάκο, ο Νικηφόρος περιέγραψε με αφοπλιστική ειλικρίνεια τη διαδικασία που λαμβάνει χώρα εντός του Ιερού Κουβουκλίου, μακριά από τα βλέμματα των πιστών.

Η φράση που σημάδεψε τη συνέντευξη και προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων ήταν η παραδοχή πως η αφή του Αγίου Φωτός δεν αποτελεί προϊόν υπερφυσικής παρέμβασης εκείνη τη στιγμή, αλλά μια συμβολική τελετή. Συγκεκριμένα, ο Αρχιεπίσκοπος ανέφερε ότι ο ίδιος, κατά τη διάρκεια της θητείας του ως φύλακας του Τάφου, άναβε την «ακοίμητη κανδήλα» με φυσικό τρόπο —χρησιμοποιώντας σπίρτα ή αναπτήρα— προκειμένου αυτή να είναι έτοιμη για την τελετή.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Η δικαστική διαμάχη και η νομική δικαίωση του Δημήτρη Αλικάκου

Η δημοσιοποίηση του βίντεο της συνέντευξης προκάλεσε άμεση και σφοδρή αντίδραση από το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Ο Αρχιεπίσκοπος Νικηφόρος, μετά την προβολή των δηλώσεών του, βρέθηκε στο επίκεντρο μιας εσωτερικής κρίσης. Αρχικά, υπήρξαν προσπάθειες αμφισβήτησης της εγκυρότητας της καταγραφής, με τον ίδιο τον ιεράρχη να ισχυρίζεται αργότερα, ότι η συνομιλία ήταν ιδιωτική και δεν είχε δώσει έγκριση για τη δημοσιοποίησή της.

Η υπόθεση οδηγήθηκε στις δικαστικές αίθουσες, με τον Δημήτρη Αλικάκο να κατηγορείται για παραβίαση απορρήτου και συκοφαντική δυσφήμηση. Ωστόσο, η ελληνική δικαιοσύνη αθώωσε τον δημοσιογράφο, αναγνωρίζοντας το δημόσιο συμφέρον της έρευνας και την εγκυρότητα των πηγών του. Η αθωωτική απόφαση λειτούργησε ως μια έμμεση επικύρωση της μαρτυρίας του Νικηφόρου, τουλάχιστον ως προς το γεγονός ότι οι δηλώσεις έγιναν πράγματι έτσι όπως καταγράφηκαν.

Η ιστορία του Αγίου Φωτός

Η παράδοση θέλει το Άγιο Φως να σχετίζεται με την ίδια την Ανάσταση. Οι πρώτες γραπτές μαρτυρίες για μια ειδική τελετή φωτός στον Πανάγιο Τάφο εμφανίζονται τον 4ο αιώνα μ.Χ., την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου.

Αρχικά, η τελετή είχε έναν πρακτικό και συμβολικό χαρακτήρα: κατά τον Εσπερινό του Μεγάλου Σαββάτου, οι πιστοί άναβαν τις λαμπάδες τους από την «ακοίμητη κανδήλα» που έκαιγε στο εσωτερικό του Τάφου, συμβολίζοντας το φως της ζωής που νίκησε το σκοτάδι του θανάτου.

Η μετάβαση από το «ιερό φως» (ως σύμβολο) στο «θαυματουργό φως» (ως υπερφυσικό γεγονός) άρχισε να παίρνει μορφή γύρω στον 8ο με 9ο αιώνα.

• 767 μ.Χ.: Υπάρχουν οι πρώτες αναφορές από Λατίνους περιηγητές (όπως ο μοναχός Βερνάρδος) που μιλούν για ένα φως που εμφανίζεται «εξ ουρανού».

• 11ος αιώνας: Κατά την περίοδο των Σταυροφοριών, η τελετή αποκτά τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα. Οι Λατίνοι προσπάθησαν να πάρουν τον έλεγχο της τελετής, αλλά σύμφωνα με τις ορθόδοξες παραδόσεις, το φως «αρνιόταν» να εμφανιστεί στους Καθολικούς, γεγονός που ενίσχυσε το κύρος του Ορθόδοξου Πατριαρχείου.

Μετά την πτώση της Ιερουσαλήμ στους Μουσουλμάνους, η τελετή συνεχίστηκε υπό αυστηρή επιτήρηση. Οι Οθωμανοί αξιωματούχοι εφάρμοσαν το πρωτόκολλο του ελέγχου (σφράγισμα) του Τάφου, για να βεβαιωθούν ότι ο Πατριάρχης δεν έφερε μαζί του μέσα παραγωγής φωτιάς. Αυτό το «αστυνομικό» κομμάτι της τελετής παραμένει μέχρι σήμερα, με τις ισραηλινές αρχές να έχουν πάρει τη σκυτάλη του ελέγχου.

Σήμερα, το Άγιο Φως μεταφέρεται με ειδικές πτήσεις από την Ιερουσαλήμ σε ορθόδοξες χώρες (Ελλάδα, Ρωσία, Ρουμανία κ.α.) με τιμές αρχηγού κράτους. Παρά τις επιστημονικές και δημοσιογραφικές αμφισβητήσεις, η ιστορική του αξία παραμένει αναλλοίωτη ως το ισχυρότερο σύμβολο ενότητας του Ορθόδοξου κόσμου.