Κυριακή της Πεντηκοστής: Τι γιορτάζουμε πριν έρθει το Άγιο Πνεύμα – Τα έθιμα στην Ελλάδα

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η Κυριακή της Πεντηκοστής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δεσποτικές εορτές της Χριστιανοσύνης, τιμώντας την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος στους Αποστόλους. Γιορτάζεται την Κυριακή, πενήντα ημέρες μετά το Πάσχα, με μια σημαντική Αγία παράλληλα να εορτάζεται.

Η χριστιανική Πεντηκοστή αντλεί τις ρίζες της από την εβραϊκή γιορτή Shavuot, που εορτάζεται πενήντα ημέρες μετά το Εβραϊκό Πάσχα. Για τους Ισραηλίτες, η Shavuot είναι αφιερωμένη στην ημέρα που ο Μωυσής έλαβε τις Δέκα Εντολές από τον Θεό στο όρος Σινά. Την ημέρα αυτή, πρόσφεραν στο Ναό τα πρωτογεννήματα της συγκομιδής των δημητριακών, όπως περιγράφεται στην Παλαιά Διαθήκη (Έξοδος 34:22 και Λευιτικόν 23:15-25).

Για τον Χριστιανισμό, η Πεντηκοστή σηματοδοτεί την «γενέθλια ημέρα» της Εκκλησίας. Την ημέρα αυτή, το Άγιο Πνεύμα κατήλθε στους Αποστόλους υπό τη μορφή πύρινων γλωσσών, φωτίζοντάς τους. Μετά το εμπνευσμένο κήρυγμα του Απόστολου Πέτρου, τρεις χιλιάδες άνθρωποι πίστεψαν και βαπτίστηκαν, ιδρύοντας έτσι την πρώτη χριστιανική κοινότητα στα Ιεροσόλυμα (Πράξεις Αποστόλων 2:1-41).

Μετά την Ανάληψη του Χριστού στους ουρανούς, οι Απόστολοι, οι μαθητές του και η Παναγία – συνολικά περίπου 120 άτομα – επέστρεψαν στο Όρος των Ελαιών στην Ιερουσαλήμ. Εκεί, στο υπερώο ενός σπιτιού, προσεύχονταν με πίστη, περιμένοντας την υπόσχεση του Κυρίου για την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος. Στο μεταξύ, εξέλεξαν τον Ματθία για να συμπληρώσει τον κύκλο των δώδεκα Αποστόλων.

Η Πεντηκοστή εορταζόταν από τα πρώτα χρόνια του Χριστιανισμού και αποτελούσε ημέρα βαπτίσεων για τους κατηχούμενους. Σήμερα, η εορτή συνοδεύεται από τον «Εσπερινό της Γονυκλισίας», που τελείται αμέσως μετά τη Θεία Λειτουργία. Κατά τη διάρκεια του Εσπερινού, ψάλλονται ύμνοι αφιερωμένοι στο Άγιο Πνεύμα, το τρίτο Πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, ενώ οι πιστοί προσεύχονται γονατιστοί, εκφράζοντας ευλάβεια και δέηση.

Τα έθιμα της Πεντηκοστής στην Ελλάδα

Στα Ανώγεια Ρεθύμνης, την ημέρα της Πεντηκοστής, τιμώνται οι νεκροί από τους ζωντανούς. Οι γυναίκες προσέρχονται στην εκκλησία με καλάθια που περιέχουν γλυκοκουλούρες, τυρί και φύλλα καρυδιάς, τα οποία ευλογούνται, διαβάζονται από τον ιερέα και αφιερώνονται στους νεκρούς των οικογενειών. Οι συμβολισμοί μέσα στα χειροποίητα καλάθια αφορούν όλα όσα συνδέουν τη ζωή με το θάνατο. Το τυρί από τους κτηνοτρόφους Ανωγειανούς, οι τρεις γλυκοκουλούρες για την Αγία Τριάδα και τα καρυδόφυλλα για την πικρία του αποχωρισμού ζώντων και νεκρών. Με τα καρυδόφυλλα καθαρίζονται και στολίζονται οι τάφοι , μιας και σύμφωνα με την παράδοση, η Πεντηκοστή,είναι η μέρα όπου οι ψυχές ξαναγυρνάνε, πενήντα μέρες μετά τη Ανάσταση του Χριστού, στον κάτω κόσμο.

Στη Ζάκυνθο, αναβιώνει το μεσαιωνικό έθιμο της Γκιόστρα (Giostra di Zante) με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η Γκιόστρα είναι ένα εντυπωσιακό δρώμενο έφιππων αγώνων δεξιοτεχνίας αλόγων και αναβατών όπου, μεταξύ άλλων, ο διαγωνιζόμενος θα πρέπει να αποσπάσει με το κοντάρι του, έναν κρίκο ο οποίος είναι κρεμασμένος σε μια ξύλινη κατασκευή. Ιστορικά ξεκίνησε γύρω στο 1500 από την Ιταλία. Εν συνεχεία μεταφέρθηκε στα Ιόνια Νησιά, όπου οι αριστοκράτες της εποχής επεδείκνυαν τις ικανότητές τους, ενώ μετείχαν και λαϊκοί σε υποστηρικτικούς ρόλους. Μάλιστα, ήταν η μόνη μέρα, που επιτρεπόταν στις γυναίκες να εμφανίζονται στα παράθυρα των σπιτιών τους.