«Φονικά» κενά στην ψυχική υγεία: Η δραματική υποστελέχωση, οι νοσηλείες-εξπρές και η έλλειψη πρωτοβάθμιας φροντίδας

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η πρόσφατη τραγωδία στη Γλυφάδα, με θύμα έναν ηλικιωμένο πατέρα από τα χέρια του ίδιου του του παιδιού, έφερε με τον πιο βίαιο τρόπο στην επιφάνεια τα μοιραία κενά ενός συστήματος που μοιάζει να καταρρέει. Τα «φονικά» κενά στην ψυχική υγεία δεν είναι πλέον απλές στατιστικές ενδείξεις, αλλά μια σκληρή πραγματικότητα που αφήνει πίσω της θύματα και απροστάτευτες οικογένειες, αναδεικνύοντας την επιτακτική ανάγκη για ριζικές αλλαγές στις δομές πρόνοιας.

Η υποστελέχωση και η έλλειψη κλινών μετατρέπουν τα δημόσια θεραπευτήρια σε «περιστρεφόμενες πόρτες», όπου χιλιάδες ασθενείς λαμβάνουν εξιτήριο χωρίς την απαραίτητη σταθεροποίηση. Όταν οι κρατικές δομές αδυνατούν να εγγυηθούν την ασφάλεια των πασχόντων και του κοινωνικού συνόλου, τα «φονικά» κενά στην ψυχική υγεία μετατρέπονται σε ωρολογιακές βόμβες, οδηγώντας σε τα μοιραία κενά της αστυνόμευσης και της ιατρικής παρακολούθησης που συχνά καταλήγουν σε ανείπωτες εγκληματικές πράξεις.

Η σκληρή γλώσσα των αριθμών

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας «Τα Νέα», τα δεδομένα γύρω από τη λειτουργία των ψυχιατρικών δομών στην Ελλάδα προκαλούν δέος. Μέσα σε ένα μόλις έτος, περίπου 37.000 συμπολίτες μας νοσηλεύθηκαν σε κρατικά ψυχιατρεία, με τον μέσο χρόνο παραμονής να περιορίζεται στις 39 ημέρες, κυρίως λόγω της δραματικής υποστελέχωσης σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της έρευνας αφορά την ποιότητα των εξιτηρίων. Ενώ η πλειονότητα παρουσιάζει βελτίωση, περίπου 10.000 άτομα (ποσοστό 27%) επιστρέφουν στο κοινωνικό τους περιβάλλον χωρίς κανένα σημάδι ανάρρωσης. Ακόμη πιο σοκαριστικό είναι το γεγονός ότι 1.650 ασθενείς ετησίως βγαίνουν από τα θεραπευτήρια παρά το ότι η κατάστασή τους έχει επιδεινωθεί, με πολλούς από αυτούς να θεωρούνται δυνητικά επικίνδυνοι για τους γύρω τους.

Το «σκοτεινό» μονοπάτι της αποφυλάκισης

Η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο σύνθετη στο ψυχιατρείο των Φυλακών Κορυδαλλού, καθώς περίπου δέκα άτομα που έχουν διαπράξει εγκλήματα σε κατάσταση ψυχικής έξαρσης αποφυλακίζονται κάθε χρόνο χωρίς να υπάρχει ένας μηχανισμός που να εγγυάται την επανεκτίμηση της υγείας τους.

Επιπλέον, δεκάδες κρατούμενοι μεταφέρονται σε άλλα σωφρονιστικά καταστήματα χωρίς ολοκληρωμένους ιατρικούς φακέλους, με αποτέλεσμα η ψυχική τους νόσος να μένει στο σκοτάδι μέχρι την αποφυλάκισή τους. Τα στατιστικά της ΕΛ.ΑΣ. επιβεβαιώνουν την κρίση: 7.600 αναγκαστικοί εγκλεισμοί καταγράφηκαν πέρυσι, ενώ υπολογίζεται ότι το 7% έως 12% των ετήσιων ανθρωποκτονιών διαπράττεται από άτομα με σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα, πολλά εκ των οποίων είναι υπότροπα.

Μια σειρά από εγκλήματα που «πάγωσαν» την Ελλάδα

Το ρεπορτάζ υπενθυμίζει περιστατικά που συγκλόνισαν το πανελλήνιο και αναδεικνύουν τις δυσλειτουργίες του συστήματος:

• Γλυφάδα: Η πατροκτονία από τον 46χρονο που είχε δολοφονήσει και τη μητέρα του το 2014, αλλά κυκλοφορούσε ελεύθερος μετά από σύντομη νοσηλεία.
• Μακρινίτσα και Φολέγανδρος: Δολοφονίες γυναικών από δράστες με γνωστά ψυχιατρικά ιστορικά.
• Κηφισιά και Ζωγράφου: Απρόκλητες επιθέσεις σε εργαζόμενους και περαστικούς από άτομα που είχαν νοσηλευτεί στο παρελθόν.

Υποστελέχωση και έλλειψη πρωτοβάθμιας φροντίδας

Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στην τεράστια έλλειψη υποδομών και προσωπικού. Με μόλις 13 νοσηλευτές ψυχικής υγείας ανά 100.000 κατοίκους, η Ελλάδα βρίσκεται πολύ πίσω από τα διεθνή πρότυπα. Συνολικά, οι κλίνες σε ψυχιατρικά και γενικά νοσοκομεία δεν ξεπερνούν τις 1.300, αριθμός που θεωρείται ανεπαρκής για να καλύψει τις πραγματικές ανάγκες.

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων και ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ, Μιχάλης Γιαννακός, επισημαίνουν ότι τα νοσοκομεία έχουν μετατραπεί σε χώρους βραχείας νοσηλείας. Οι ασθενείς συχνά παίρνουν εξιτήριο σε 10-15 ημέρες και παραπέμπονται σε ανύπαρκτες πρωτοβάθμιες υπηρεσίες. Αντί για ουσιαστική ιατρική παρακολούθηση και διασφάλιση της φαρμακευτικής αγωγής, οι ασθενείς υποχρεούνται να δίνουν το παρών σε αστυνομικά τμήματα, μια διαδικασία που στερείται οποιασδήποτε θεραπευτικής αξίας και ασφάλειας.