Εξωσχολικές δραστηριότητες: Πού τελειώνει η δημιουργικότητα και πού αρχίζει η υπερφόρτωση για τα παιδιά

Στη σύγχρονη κοινωνία, η καθημερινότητα των παιδιών μοιάζει ολοένα και περισσότερο με εκείνη των ενηλίκων: γεμάτη υποχρεώσεις, προγράμματα και στόχους. Μετά το σχολείο, πολλές φορές δεν ακολουθεί χρόνος ξεκούρασης ή ελεύθερο παιχνίδι, αλλά ένα φορτωμένο πρόγραμμα με φροντιστήρια, ξένες γλώσσες, μουσική, αθλητισμό και άλλες εξωσχολικές δραστηριότητες. Αν και όλες αυτές οι ασχολίες μπορούν να προσφέρουν πολύτιμα εφόδια, τίθεται ένα βασικό ερώτημα: πότε αυτές οι δραστηριότητες παύουν να είναι δημιουργικές και αρχίζουν να πιέζουν ή και να εξαντλούν τα παιδιά;
Ποιο είναι το όριο στις εξωσχολικές υποχρεώσεις;
«Ο ελεύθερος χρόνος δεν είναι απλώς ένα κενό. Οι διεθνείς οργανισμοί κάνουν λόγοι ότι πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον 2 ώρες κενές για τα παιδιά. Στον ελεύθερο χρόνο δεν υπάρχει η παρέμβαση και η καθοδήγηση του ενήλικα. Δεν υπάρχουν κανόνες, αλλά ένας αυτοσκοπός, μία αυτοοργάνωση. Είναι ένας χώρος ψυχικής επεξεργασίας έτσι ώστε τα παιδιά να επεξεργαστούν τις εμπειρίες τους. Με αυτόν τον τρόπο χτίζεται η συναισθηματική νοημοσύνη. Δεν χτίζεται σε ένα υπερφορτωμένο και βιασμένο πρόγραμμα», τονίζει η ψυχολόγος Ελίνα Κεπένου στην εκπομπή «Πρωίαν σε είδον» της ΕΡΤ.
«Η οθόνη μπορεί να έχει θέση μέσα σε ένα σπίτι. Ο ρόλος της να είναι ποιοτικός. Δεν πρέπει να τη δαιμονοποιήσουμε. Δεν μπορεί να είναι μόνο αυτό. Κατά πόσο όμως μπορώ να διαφοροποιηθώ σε ένα ενιαίο σύστημα; Κάτα πόσο θα βάζω δραστηριότητες στο παιδί μου για να καλυφθούν οι ανάγκες του συστήματος; Το σημαντικό είναι να τα θέλουν και τα παιδιά. Σημαντικό να δούμε τις αντοχές των παιδιών και όχι τι θέλει η κοινωνία», προσθέτει στη συνέχεια.
Η Μέρι Κάθριν, νοσηλεύτρια παιδικής ηλικίας, αντέδρασε στην «επιδημία» των κουρασμένων, κακόκεφων παιδιών που έχουν υπερβολικά γεμάτο πρόγραμμα. Τόνισε ότι ιδιαίτερα τα μικρά παιδιά χρειάζονται περισσότερη ελευθερία και λιγότερη δομή.
Η παιδιατρική νοσηλεύτρια, υποστηρίζει ότι στις μέρες μας τα παιδιά -και ειδικά τα παιδιά προσχολικής ηλικίας- ξεκινούν οργανωμένες δραστηριότητες πολύ νωρίς. Αντί να τρέχουν κατευθείαν από το σχολείο σε μια δραστηριότητα, θεωρεί ότι χρειάζονται χρόνο για ελεύθερο, ανεπίσημο παιχνίδι. Επισημαίνει ότι ο υπερπρογραμματισμός στις μικρές ηλικίες μπορεί να οδηγήσει αργότερα σε υπερδιέγερση, συχνές ασθένειες και άγχος.
Ο δρ Ζισάν Καν, ψυχίατρος, τονίζει: «Στην κλινική μου εμπειρία, έχω δει ότι παιδιά – ιδίως των πρώτων τάξεων του δημοτικού – τα οποία προσπαθούν συνεχώς να ακολουθήσουν ένα κατά πολύ φορτωμένο πρόγραμμα, ενώ παράλληλα εμφανίζουν συχνά σημάδια χρόνιας δυσφορίας».
Εξηγεί ότι αυτό εκδηλώνεται με άγχος, διαταραχές ύπνου, ευερεθιστότητα, συχνούς πονοκεφάλους ή πόνους στο στομάχι, και κάποιες φορές με εξασθενημένο ανοσοποιητικό που οδηγεί σε συχνότερες ασθένειες. «Ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος και το σώμα χρειάζονται χρόνο ηρεμίας για να επεξεργαστούν, να αναπτυχθούν και να ανακάμψουν», προσθέτει.
Aντί να προγραμματίζουμε τα παιδιά σε τόσες δομημένες δραστηριότητες, πρέπει να δίνουμε προτεραιότητα στο ελεύθερο παιχνίδι. Ο δρ Ούρλικ Βιε, πιστοποιημένος ψυχίατρος σε παιδιά, εφήβους και ενήλικες, συμφωνεί λέγοντας:
«Οι δραστηριότητες για παιδιά νηπιακής ηλικίας πρέπει να επικεντρώνονται στη διασκέδαση. Οι υπερβολικές δραστηριότητες μπορούν να οδηγήσουν σε άγχος, εξουθένωση και φόβο απόδοσης». Ο δρ Καν παρατήρησε επίσης ότι παιδιά που είναι συνεχώς απασχολημένα με κάποια δραστηριότητα, συχνά δυσκολεύονται να νιώσουν άνετα με τον ελεύθερο χρόνο, σε σημείο να αισθάνονται ότι «αμελούν» αν δεν έχουν κάτι να κάνουν.
Η σημασία του ελεύθερου παιχνιδιού
Η Μέρι Κάθριν επισημαίνει ότι αντί να προγραμματίζουμε τα παιδιά σε τόσες δομημένες δραστηριότητες, πρέπει να δίνουμε προτεραιότητα στο ελεύθερο παιχνίδι. Πρόκειται για κάθε μορφή παιχνιδιού που τα παιδιά επινοούν μόνα τους, χρησιμοποιώντας τη φαντασία και τη δημιουργικότητά τους για να διασκεδάσουν, χωρίς κανόνες, χωρίς ενήλικες να φωνάζουν οδηγίες και χωρίς «σωστό» ή «λάθος» τρόπο.
Ο δρ Καν εξηγεί ότι το ελεύθερο παιχνίδι είναι κρίσιμο για τη συναισθηματική, γνωστική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών, καθώς ενισχύει δεξιότητες όπως η επίλυση προβλημάτων, η δημιουργική σκέψη και η συναισθηματική ανθεκτικότητα. «Μέσα από το παιχνίδι, τα παιδιά μαθαίνουν να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους, να συνεργάζονται με άλλους και να αναπτύσσουν μια υγιή αίσθηση του εαυτού τους», εξηγεί.






0 ΣΧΟΛΙΑ