Εύζωνες: Η ιστορία τους, η στολή, οι ηρωικές μάχες που έδωσαν, η περπατησιά και οι συμβολισμοί

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Οι Εύζωνες είναι απόγονοι του έπους των βαλκανικών πολέμων και του έπους του 1821,προστάτες και θεματοφύλακες του ελληνισμού, κατέχουν την μοναδική τιμή του ελληνικού στρατού να παραμένουν όλο το 24ωρο άγρυπνοι φρουροί, στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη ως ένδειξη ευγνωμοσύνης του έθνους στους ήρωες του.

Η πρώτη μαρτυρία για εύζωνες συναντάται στα ομηρικά έπη, δηλαδή πριν από 3.000 χρόνια. Ο Όμηρος αποκαλεί τους Μυρμιδόνες του Αχιλλέα, εύζωνες και τους εγκωμιάζει για το θάρρος τους και την ταχύτητά τους στην μάχη. Σήμερα οι Εύζωνες στελεχώνουν την προεδρική φρουρά, επιλέγονται με αυστηρά κριτήρια.

Ήθους, παράστασης και συμπεριφοράς. Μετά από επίμονη εκπαίδευση φέρουν τη δοξασμένη στολή. Το εθνικό ένδυμα των αγωνιστών του 1821. Η φουστανέλα αποτελείται από λευκό ύφασμα μήκος 30 μέτρων και φτάνει μέχρι τα γόνατα. Τη συναντάμε κυρίως στην Πελοπόννησο, στην Αττική και στη Στερεά Ελλάδα. Το καπέλο τους είναι φτιαγμένο από κόκκινη τσόχα. Εκφράζει το αίμα, το πένθος και τα δάκρυα των Ελλήνων στο βωμό της Ελευθερίας κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Το τσαρούχι των Ευζώνων

Χαρακτηριστικός είναι ο ήχος από το τσαρούχι. Είναι χειροποίητα, με κόκκινο δέρμα και στις σόλες τους υπάρχουν 60 καρφιά. Το ζευγάρι ζυγίζει περίπου 3 κιλά. Η μύτη του τσαρουχιού στο πάνω μέρος της καταλήγει σε μια αιχμηρή προεξοχή η οποία είναι η γνωστή φούντα η οποία καλύπτει αυτή την αιχμηρή προεξοχή.

Τα καθήκοντα των Ευζώνων

Οι Εύζωνοι είναι κληρωτοί στρατεύσιμοι οπλίτες, οι οποίοι επιλέγονται για να υπηρετήσουν στην Προεδρική Φρουρά βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων, στα οποία περιλαμβάνονται χαρακτήρας, ήθος και πίστη στην αποστολή του Ευζώνου.

Εκτελούν τιμητική φρουρά καθ΄όλο το 24ωρο με βάρδιες μιας ώρας στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, στο Προεδρικό Μέγαρο και στην Πύλη του Στρατοπέδου της Προεδρικής Φρουράς, κατά την επίσημη έπαρση και υποστολή της Σημαίας στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, αποδίδουν τιμές στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και σε αρχηγούς ξένων κρατών ή αντιπροσώπους τους και συμμετέχουν σε εορταστικές και εθνικές εκδηλώσεις στο εσωτερικό και εξωτερικό.

Οι Κρήτες Εύζωνοι εκτελούν ευζωνική υπηρεσία στο εσωτερικό του Προεδρικού Μεγάρου κατά τις διάφορες επίσημες εκδηλώσεις και τρεις παίρνουν μέρος στην Κυριακάτικη Αλλαγή Φρουράς, ενώ οι Πόντιοι Εύζωνοι, οι Βρακοφόροι του Αιγαίου Αρχιπελάγους και οι Θρακιώτες λαμβάνουν μέρος σε ειδικές τελετές.

Η επίσημη τελετή της Αλλαγής Φρουράς στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, στην πλατεία Συντάγματος μπροστά από το Κοινοβούλιο γίνεται κάθε Κυριακή, στις 11.00 το πρωί. Πραγματοποιείται παρέλαση από το στρατόπεδο της Προεδρικής Φρουράς μέχρι το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη με τη μπάντα Στρατιωτικής Μουσικής την πολεμική σημαία της Προεδρικής Φρουράς να προηγούνται. Είναι μία τελετή που εντυπωσιάζει Έλληνες και ξένους τουρίστες.

«Ο Εύζωνος αντιπροσωπεύει τον Έλληνα, ο οποίος έχει ταχθεί “να φυλάττει Θερμοπύλες»

«Σήμερα δεν φυλάττουν Θερμοπύλες, αλλά μια «κλίνη κενή εστρωμένη των αφανών» και ως άοκνοι τηρητές του όρκου τους, στέκονται εκεί στα καλογυαλισμένα μάρμαρα, φύλακες της μνήμης των άγνωστων προπατόρων μας» σημειώνεται στο βιβλίο “Οι Εύζωνοι” (Ιστορία, Στολές, Οπλισμός) απο δύο ερευνητές που ακολουθούν την ιστορική διαδρομή του Σώματος των Ευζώνων

Ένδοξη δράση

Καταλυτική υπήρξε η ηρωική δράση των ευζωνικών ταγμάτων στους Βαλκανικούς Πολέμους. Συνέπεια της δράσης τους αποτέλεσε η ταύτιση της εικόνας των ηρώων με τους εύζωνες, τόσο νοηματικά όσο και συναισθηματικά, στη συνείδηση και στη μνήμη των Ελλήνων ως σύμβολο ανδρείας.

Ένδοξη δράση είχαν στο σύνολο των συγκρούσεων του 20ού αιώνα. Σε καμία περίπτωση δεν γύρισαν την πλάτη στον εχθρό. Κατά το έπος του ’40, ο ηρωισμός, χαρακτηριστικό ανδρείας ταυτισμένο με τον Εύζωνα, αποτυπώθηκε στο εξώφυλλο του περιοδικού Life στις 16 Δεκεμβρίου 1940, εκθειάζοντας τον ηρωισμό του Έλληνα τσολιά στις μάχες της Πίνδου και της Βορείου Ηπείρου.

Ο τελευταίος διοικητής του 2/39 Συντάγματος Ευζώνων στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο, ταγματάρχης Στυλιανός Καλφέλης σημειώνει χαρακτηριστικά: «… οι Τσολιάδες του 1940, μιμούμενοι τους προγόνους των, όλων των εποχών, ετήρησαν κατά γράμμα τον ιερόν όρκον, που έδωσαν εντός του κήπου των Ηρώων του Μεσολογγίου, όταν εκλήθησαν υπό την ηρωικήν και γεμάτην παράσημα σημαίαν του 39ου Συντάγματος Ευζώνων».

Σύμφωνα με την παράδοση, κατά τη διάρκεια της Κατοχής, οι κατοχικές δυνάμεις επέτρεψαν στην τότε Ανακτορική Φρουρά να εκτελεί ‒χωρίς να έχει παραδώσει τον οπλισμό της‒ την αποστολή της στο πλαίσιο της καθημερινής φρούρησης του Μνημείου του Αγνώστου
Στρατιώτη, ως ένδειξη σεβασμού προς τους νεκρούς.

Πληροφορίες για την ανδρεία και τη δράση αντίστασης των Ευζώνων, ακόμη και κατά την Κατοχή, ανακαλύπτονται και στο Βαλκανικό Ημερολόγιο 1934-1941 της Λαίρντ Άρτσερ, όπως χαρακτηριστικά περιγράφει τα γεγονότα της 1ης Μαΐου 1941:

«H Αλεξάνδρα μπήκε στο γραφείο σήμερα το πρωί όλο ενθουσιασμό και έπαρση για ένα περιστατικό που αφορούσε τον άνδρα της, ακόλουθο στα ανάκτορα. Οι Γερμανοί είχαν απαιτήσει χθες την παράδοση όλων των ανακτορικών αυτοκινήτων. Ο σύζυγος της Αλεξάνδρας είχε δώσει αποβραδίς την εντολή να μεταφερθούν τα αυτοκίνητα στον στρατώνα της ευζωνικής φρουράς, στην απέναντι μεριά του δρόμου, για να τα παραδώσουν το πρωί χωρίς να χρειαστεί να πάνε ξανά στους χώρους των ανακτόρων.

Το πρωί όμως κλήθηκε στον στρατώνα για να βρει δεκαέξι ατρόμητους εύζωνες φρουρούς στημένους στον τοίχο απέναντι σ΄ ένα πολυβόλο που κρατούσαν οργισμένοι Γερμανοί, οι οποίοι, σε μια έκρηξη θυμού, ανέφεραν ότι τα αυτοκίνητα είχαν καταστεί άχρηστα από δολιοφθορά. Μοναδική δυνατή τιμωρία ήταν η εκτέλεση. Ο συνταγματάρχης, που προσπαθούσε αλλόφρων να σκεφτεί κάποιον τρόπο να σώσει τους άνδρες του, έβαλε τις φωνές στα ελληνικά αποκαλώντας τους ευζώνους κλέφτες και άλλες προσβλητικές λέξεις, παρεμβάλλοντας όμως στις βρισιές που εκστόμισε δήθεν οργισμένος προειδοποιητικά μηνύματα ότι έπαιζε θέατρο για να κερδίσει χρόνο.

Σχεδόν έπαθε συγκοπή όταν ανακάλυψε ότι δύο από τους ανθρώπους που είχαν έρθει με τους Γερμανούς ήταν Έλληνες, που κατάλαβαν τι συνέβαινε, αλλά πρόλαβε να τους σταματήσει πριν τον προδώσουν κατηγορώντας και αυτούς για συνέργεια με τους “κλεφταράδες φρουρούς“. Τελικά οι εύζωνοι μπήκαν στο νόημα και παραδέχτηκαν ότι είχαν πραγματικά κλέψει τα ανταλλακτικά. Πέτυχε έτσι να αφήσουν σ’ αυτόν οι Γερμανοί την τιμωρία των ανδρών του, για κλοπή και όχι για δολιοφθορά. Τη γλίτωσαν όμως παρά τρίχα, όπως μου το επιβεβαίωσε και ο Φόυ Κόχλερ που παρακολουθούσε το όλο επεισόδιο από ένα παράθυρο της αμερικανικής πρεσβείας. Ο συνταγματάρχης κατάφερε να επιδιορθώσει τέσσερα αυτοκίνητα και υποσχέθηκε να παραδώσει και τα άλλα αργότερα.»

Οι Εύζωνες στο σήμερα

Πλέον οι αξιωματικοί της Προεδρικής Φρουράς είναι μόνιμα στελέχη του στρατού ξηράς, οι οποίοι υπηρετούν για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ενώ οι Εύζωνες επιλέγονται ανάμεσα στους στρατεύσιμους θητείας, με κριτήριο όχι μόνο την άριστη σωματική τους διάπλαση, αλλά και την ακλόνητη πίστη στην αποστολή τους, τον άρτιο χαρακτήρα και το ήθος τους.

Σύμβολο της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας, οι Εύζωνες της Προεδρικής Φρουράς αποτείνουν φόρο τιμής όλο το εικοσιτετράωρο, ως ακοίμητοι φρουροί, στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, στο Προεδρικό Μέγαρο και στην πύλη στρατοπέδου της Προεδρικής Φρουράς.

Αναδεικνύοντας καθημερινά κατ’ αυτόν τον τρόπο την ψυχή του έθνους, υπερασπίζονται τις αξίες του ελληνικού και του ευρωπαϊκού πολιτισμού και τις αρχές που υπηρετούν, τον Άνθρωπο και τη Δημοκρατία. Μια κρυφή ματιά στα άδυτα της Ηρώδου Αττικού, στις λεπτομέρειες και στην καθημερινότητα της ζωής των Ευζώνων, φανερώνει ότι η μονάδα της Προεδρικής Φρουράς δεν ησυχάζει ποτέ.

Ζευγάρια Ευζώνων διαρκώς ετοιμάζονται να αναλάβουν ή επιστρέφουν από τα καθήκοντά τους. Αξιωματικοί και Εύζωνες σε διαρκή κίνηση. Ακολουθούν κατά γράμμα το τελετουργικό ακόμα και όταν η πόρτα κλείνει πίσω τους.

Μαθητές, φοιτητές και επισκέπτες διαβαίνουν την πύλη για να γνωρίσουν την ιστορία της Φρουράς. Έκδηλο το βλέμμα θαυμασμού στα πρόσωπά τους. Οι άνθρωποι του ραφείου και του τσαρουχοποιείου κουρασμένοι στο τέλος της βάρδιας τους, αλλά με το μεράκι και την αγάπη για τη δουλειά τους εμφανή στον λόγο και στις κινήσεις τους. Έργο με σημασία ιστορικής συνέχειας. Μοναδικοί στην τέχνη που υπηρετούν. Το γνωρίζουν. Υπερήφανοι αλλά συνάμα ταπεινοί.

Όσοι προσφέρουν εδώ, κουβαλούν μέσα τους την ιστορική μνήμη. Οι δεσμοί που αναπτύσσονται, ιδιαίτεροι. Η πειθαρχία και η υπερηφάνεια πηγάζει εκ των έσω, δεν επιβάλλεται. Δεύτερη φύση όλων. Τα ζευγάρια των Ευζώνων, δεσμός ζωής. Ίδιο ύψος και σωματότυπος είναι οι δύο βασικές προϋποθέσεις της ένωσης. Παρόμοια χαρακτηριστικά και χρώματα.

Σταδιακά, συγχρονισμένοι με απόλυτη ακρίβεια. Ακόμη και τυφλά βήματα, όταν ο ένας έχει στραμμένη την πλάτη του στον άλλο. Μαζί ξεκινούν την εκπαίδευση, μαζί στην προετοιμασία, αχώριστοι στις δύσκολες ώρες του καθήκοντος. Η διαδικασία ένδυσης με την επίσημη στολή, μόνο εύκολη δεν είναι. Πάνω από 30 λεπτά ο χρόνος που απαιτείται για τους έμπειρους.

Εβδομάδες κόπου για να μάθουν να περπατάνε με τα άκαμπτα, βάρους σχεδόν τριών κιλών, τσαρούχια. Χωρίς ψεγάδι το αποτέλεσμα. Η καθημερινότητά τους δεν είναι εύκολη. Πρέπει να ανταποκριθούν στο καθήκον που τους έχει ανατεθεί. Έτοιμοι ώστε να μπορούν να μείνουν ακίνητοι ακόμη και τρεις ώρες. Το όπλο ζυγίζει επτά κιλά. Η στολή τους δώδεκα. Δύσκολη δοκιμασία. Όχι μόνο σωματικά. Τα πνευματικά εφόδια που απαιτούνται, ίσως να είναι περισσότερα.

Παρά ταύτα, οι Εύζωνες στέκουν ακίνητοι ανεξαρτήτως συνθηκών, με χιόνι, με βροχή, με καύσωνα. Στη γεμάτη κόσμο πλατεία την ημέρα, αλλά και στις μοναχικές νύχτες του χειμώνα, θα είναι εκεί πάντοτε. Λεβέντες φρουροί της ιστορίας μας και εκπρόσωποι της ελευθερίας.

Συμβολισμοί και παραδόσεις

Στις οδούς Ηρώδου Αττικού και Β. Σοφίας, διακρίνεται εύκολα ότι από το σημείο που περνούν οι Εύζωνες πάνω στις πλάκες του πεζοδρομίου, σχηματίζεται ένα λευκό μονοπάτι. Το λευκό αποτύπωμα από το χτύπημα των τσαρουχιών, το οποίο μεταφέρει ένα μήνυμα. Το μήνυμα της λευτεριάς προς τους νεκρούς ήρωές μας.

Το μονοπάτι αυτό αποτελεί σύμβολο της πορείας του Έθνους προς την ανεξαρτησία μέσω των απελευθερωτικών αγώνων. Δεν εξέρχονται από αυτό ό,τι και να συναντήσουν.

Σύμφωνα με ανέκδοτη ιστορία του πρόσφατου παρελθόντος, κατά τη διάρκεια κάποιας εκδήλωσης, το πεζοδρόμιο της Ηρώδου Αττικού γέμισε με αυτοκίνητα καλύπτοντας το συμβολικό αυτό μονοπάτι. Οι Εύζωνες, χωρίς δεύτερη σκέψη, συνέχισαν την πορεία τους και δεν εξήλθαν από αυτήν. Υπερπήδησαν ό,τι στεκόταν εμπόδιο, συνεχίζοντας αγέρωχοι τον περήφανο ξεχωριστό βηματισμό τους.

Ίσως θα παραμείνουν άγνωστες πολλές πράξεις των Ευζώνων που φανερώνουν την πίστη στην αποστολή τους και τον ηρωισμό τους.

Όλες όμως συντίθενται στον Εύζωνα Κωνσταντίνο Κουκίδη. Ένα γεγονός, βέβαια, που δεν επιβεβαιώνεται ίσως από ιστορικά δεδομένα, αλλά σφυρηλατεί ακόμη και σήμερα την ψυχή κάθε Εύζωνα και όλων των Ελλήνων. Ο Εύζωνας Κωνσταντίνος Κουκίδης, κατά μια εκδοχή, ήταν ο τιμητικός Φρουρός της ελληνικής σημαίας στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, στις 27 Απριλίου 1941. Οι Γερμανοί εκείνη τη μέρα μπήκαν στην Αθήνα και ανέβηκαν στην Ακρόπολη για να υψώσουν τη σβάστικα.

Σύμφωνα με την παράδοση, τη στιγμή που οι κατακτητές ανέβαιναν στην Ακρόπολη, ο Κουκίδης, μην αντέχοντας να βλέπει την υποστολή της ελληνικής σημαίας, όταν αυτή κατέβηκε από τον ιστό της, την πήρε, την τύλιξε γύρω από το σώμα του και έπεσε από τον Ιερό Βράχο βρίσκοντας ακαριαίο θάνατο, μπροστά στα έκπληκτα μάτια των Γερμανών.Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Κουκίδης ήταν η αιτία να εκδοθεί διαταγή από τον Γερμανό φρούραχο να υψώνεται στην Ακρόπολη και η ελληνική μαζί με τη γερμανική σημαία.

Ο νεαρός Έλληνας δεν άντεχε την ταπείνωση του εθνικού μας συμβόλου, τυλίχθηκε με τη γαλανόλευκη και έπεσε χωρίς δεύτερη σκέψη στο κενό. Τον αγκάλιασε στον τελευταίο του βηματισμό. Με την παραπάνω αναφορά αποτίνουμε φόρο τιμής σε μια θρυλική μορφή. Η λέξη θρύλος περιλαμβάνει ιστορία αλλά και μύθο. Η πατρίδα μας έχει ανάγκη τέτοιους θρύλους. Έχουν τη δική τους ηθική και εθνική χρησιμότητα.

Αποστολή

Η ύψιστη τιμή να ανήκεις στην Προεδρική Φρουρά συνοδεύεται από πολλές δύσκολες στιγμές, αλλά και αρκετές μοναδικές. Μέρος της αποστολής των Ευζώνων αποτελεί η επίσημη έπαρση. και υποστολή της ελληνικής σημαίας στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης τις Κυριακές και τις επίσημες αργίες. Επίσης, η απόδοση τιμών στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και σε αρχηγούς ξένων κρατών, καθώς και στους ξένους πρεσβευτές κατά την επίδοση των διαπιστευτηρίων τους. Επιπρόσθετα, συμμετέχουν σε εκδηλώσεις για τον εορτασμό εθνικών επετείων στο εσωτερικό και το εξωτερικό και υποδέχονται το Άγιο Φως από τα Ιεροσόλυμα.

Από το 1949, Εύζωνες συμμετέχουν στο πλαίσιο των επίσημων εκδηλώσεων για τον εορτασμό της ελληνικής Ανεξαρτησίας που κορυφώνονται με τη μεγαλειώδη παρέλαση της Ομογένειας στην 5η Λεωφόρο στη Νέα Υόρκη. Έχουν παραβρεθεί και σε άλλα μέρη των ΗΠΑ, όπως στο Σικάγο, στη Φιλαδέλφεια και στο Τάρπον Σπρινγκς της Φλόριδας. Τμήμα της Φρουράς επισκέπτεται και την Αυστραλία στο πλαίσιο των εορτασμών για την ελληνική Ανεξαρτησία και τους κοινούς αγώνες στους δύο παγκοσμίους πολέμους.

Όπου και αν βρίσκονται, συγκλονιστικό το θέαμα

Παρά τους χιλιάδες επισκέπτες και θεατές που κατακλύζουν τους δρόμους, επικρατούν στιγμές απόλυτης ησυχίας όταν διέρχεται η Προεδρική Φρουρά, ώστε να ακούγεται ο μοναδικός εκείνος ήχος του βηματισμού των Ευζώνων. Οι παρελάσεις είναι πάντα το σημείο αναφοράς στις εθνικές επετείους στην Ελλάδα, αλλά και σε όλο τον κόσμο όπου τις γιορτάζει ο ελληνισμός της Διασποράς.

Από την πρώτη ημέρα της παρουσίας τους στο εξωτερικό μαγνητίζουν τα βλέμματα και το ενδιαφέρον. Οι διαβάτες, οι ομογενείς, αλλά και επισκέπτες από κάθε γωνιά του πλανήτη σταματούν και παρακολουθούν με θαυμασμό ενώ όλοι σπεύδουν να φωτογραφίσουν το γεγονός, παράλληλα με πλήθος μέσων ενημέρωσης που καλύπτουν το εντυπωσιακό γεγονός. Αξίες διαχρονικές, ελληνισμός και ορθοδοξία, ιστορία, κληρονομιά, παρόν και μέλλον σφυρηλατούνται και αναδεικνύονται μέσα από αυτές τις εκδηλώσεις. Ενισχύεται η μνήμη και διασφαλίζεται η συνέχεια.

Στολές

Ο Εύζωνας, ως στρατιώτης και ως σύμβολο, συνιστά φιγούρα φορτισμένη με πολλαπλά νοήματα. Η παράδοση των Ευζώνων, των τσολιάδων, έχει αποκτήσει άρρηκτους δεσμούς με τα χρόνια της Επανάστασης και με τους αγώνες που ακολούθησαν. Παράλληλα, σύμβολο γενναιότητας αποτελούν και οι ευζωνικές στολές σε όλες τις εκδοχές τους. Αναδύονται μέσα από το πέρασμα των χρόνων και τους αγώνες του έθνους.

Η στολή του Εύζωνα παραπέμπει στον Έλληνα κλεφταρματολό. Κύρια στοιχεία της η φέρμελη, η φουστανέλα, τα τσαρούχια και το φάριο. Εκφράζει τον φέροντα ελαφρά εξάρτυση πεζό πολεμιστή, συνεχιστή των απελευθερωτικών αγώνων. Η πράξη του βασιλιά Οθωνα να απεικονιστεί το 1836 ως φουστανελάς, αποτέλεσε σταθμό στην καθιέρωση της φουστανέλας ως εθνική και χαρακτηριστική ενδυμασία του ελληνικού έθνους. H ημερομηνία κατά την οποία την πρωτοφόρεσε ήταν στις 6 Φεβρουαρίου 1836, όταν και θεμελιώθηκαν τα πρώτα ανάκτορα της Ελλάδας στην πλατεία των Μουσών, τη σημερινή πλατεία Συντάγματος.

Κατά το έθιμο μάλιστα οι δύο βασιλείς, ο Όθων και ο πατέρας του Λουδοβίκος της Βαυαρίας, είχαν τοποθετήσει στα θεμέλια και λίγα νομίσματα του ελληνικού βασιλείου. Το βράδυ στη μεγάλη χοροεσπερίδα που δόθηκε στα προσωρινά ανάκτορα- το Μέγαρο Κοντοσταύλου επί της οδού Σταδίου- ο Όθων εμφανίστηκε για πρώτη φορά με φουστανέλα, την οποία θα συνέχιζε να φοράει έκτοτε και μετά την έξωσή του από την Ελλάδα.

Μετά την εκθρόνιση του, αν και έκπτωτος, σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς συνέχισε να στέλνει χρήματα στην επαναστατημένη Κρήτη κατά την εξέγερση, για την ένωσή της με την Ελλάδα. Φέρεται μάλιστα ότι ζήτησε να ταφεί με ελληνική στολή.

Η απεικόνιση του με τη φουστανέλα το 1836, ήταν η αρχή μιας εξιδανικευμένης εικόνας. Καλλιεργημένη από τους λογοτέχνες και λόγιους, συνέβαλε στην ταύτιση του εύζωνα με την ελληνική Ιστορία και στη διατήρηση του μέχρι σήμερα στη συνείδηση όλων μας, ως σύμβολο νίκης και ένδοξης δράσης. Οι αυθεντικές στολές του Όθωνα και της Αμαλίας βρίσκονται σήμερα στο αρχοντικό Νικολάου Ι. Σωσσίδη.

Σήμερα, οι στολές της Προεδρικής Φρουράς συνδέονται με τις ιστορικές περιόδους της πατρίδας μας, και μέσω αυτών διασφαλίζεται η ανάκληση και η ενίσχυση της μνήμης. Η επίσημη «λευκή», ο χειμερινός μπλε ντουλαμάς του Μακεδονομάχου, ο θερινός χακί ντουλαμάς των Βαλκανικών Πολέμων και η κρητική στολή ταξιδεύουν νοερά τον κόσμο στη νεότερη ιστορία της Ελλάδας.

Η επίσημη ενδυμασία συνδέει την Αρχαιότητα με τα χρόνια της Επανάστασης και της σύστασης του νεοελληνικού κράτους. Κύριο χαρακτηριστικό η ζώνη, που δηλώνει τον «καλά ζωσμένο» μαχητή, και το πολύπτυχο κοντό ένδυμα, εξέλιξη του οποίου αποτελεί η φουστανέλα. Ο ελαφρύς οπλισμός συνδέεται νοερά με την ταχύτητα και την ευκινησία των μαχητών της αρχαίας Ελλάδας. Τα μέρη της επίσημης ευζωνικής στολής, τα οποία παραμένουν απαράλλαχτα μέχρι τις μέρες μας, καθορίστηκαν με Βασιλικό Διάταγμα του 1940.

Η φουστανέλα αποτελείται από δύο φύλλα, τα οποία τεντώνονται πάνω στην τάβλα. Ο λευκός χασές, μήκους 30 μέτρων, έχει 400 πτυχές, όσα και τα χρόνια της υποδούλωσης. Από χασέ κατασκευάζεται και το πουκάμισο (υποδήτης). Χαρακτηριστικά μεγάλο είναι το άνοιγμα των μανικιών, με 200 πτυχές σε κάθε ώμο. Βαρύ φορτίο μνήμης στις πλάτες κάθε Εύζωνα.

Οι λευκές ολόμαλλες κάλτσες στηρίζονται από τη ζώνη ανασπάστου (εσωτερική δερμάτινη ζώνη). Η φουστανέλα μένει σταθερή χάρη στη ζώνη από λουστρίνι με τις φυσιγγιοθήκες.

Το πιο περίτεχνο κομμάτι είναι η μοναδικά κεντημένη φέρμελη, το γιλέκο. Στα πόδια μπαίνουν οι μεταξωτοί κνημιδοδέτες ή επικνημίδες (καλτσοδέτες), πάνω από τη φουστανέλα τα κυανόλευκα μεταξωτά κρόσσια και στο κεφάλι το φάριο από κόκκινη τσόχα, με τη χαρακτηριστική φούντα από μαύρο μετάξι.

Οι Εύζωνες φέρουν οπλισμό Μ1 Garrand, ενώ η ξιφολόγχη είναι αναρτημένη στο όπλο συνεχώς κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας. Είναι χαρακτηριστικός ο υπόκωφος θόρυβος που προκαλείται κατά την κίνηση του όπλου στον αριστερό ώμο. Οι αξιωματικοί φέρουν ως όπλο πιστό αντίγραφο του σπαθιού των οπλαρχηγών του 1821.

Οι συμβολισμοί της ευζωνικής στολής συνδέουν την εθνική με τη χριστιανική ιδέα και την κληρονομιά του βυζαντινού πολιτισμού. Το κόκκινο φάριο με τον μαύρο θύσανο συμβολίζει τις θυσίες, το αίμα και το πένθος στη μάχη, το λευκό χρώμα προβάλλει την αγνότητα και το δίκαιο του αγώνα για την ανεξαρτησία, ενώ οι τετρακόσιες πτυχές της φουστανέλας παραπέμπουν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Τα κυανόλευκα κρόσσια συμβολίζουν τα χρώματα της ελληνικής σημαίας, ενώ η χειροποίητη φέρμελη των Ευζώνων φέρει σύμβολα τα οποία συνειρμικά συνδέουν τις εθνικές με τις χριστιανικές και βυζαντινές επιδράσεις. Παραπομπές στα βυζαντινά ενδύματα φέρουν και η φέρμελη και οι περικνημίδες (τουζλούκια) των αξιωματικών, με κυρίαρχα στοιχεία τα χρυσά κεντήματα και το πορφυρό χρώμα.

Τα τσαρούχια είναι χειροποίητα από σκληρό δέρμα, ενισχυμένα στη σόλα τους με καρφιά και πέταλο, ζυγίζουν περίπου τρία κιλά και διακρίνονται για την ανθεκτικότητά τους. Η παράδοση θέλει τη μαύρη φούντα τους γεμάτη λεπίδες, χρήσιμες στη μάχη σώμα με σώμα ενώ συγχρόνως προσέφερε προστασία από τις χαμηλές θερμοκρασίες και τα κρυοπαγήματα των άκρων.

Ο χακί θερινός ντουλαμάς, χαρακτηριστική στολή των Βαλκανικών Πολέμων, με μεταλλικά κουμπιά και πτυχές στο κάτω μέρος, καθορίζεται ως στολή των Ευζώνων με αναφορά σε Προεδρικό Διάταγμα του 1929. Σήμερα, φέρεται τις καθημερινές κατά τη διάρκεια του θέρους. Ο χειμερινός, βαθυκύανος ντουλαμάς, χαρακτηριστική στολή του Μακεδονικού Αγώνα, πιστοποιείται με την αναφορά του στο Βασιλικό Διάταγμα του 1940 ως ένδυμα του Εύζωνα. Στην εποχή μας, φέρεται τις καθημερινές κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου.

Η κρητική στολή αποτελεί τιμητική αναφορά γενικότερα στη νησιωτική Ελλάδα και ειδικότερα στην ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, ενώ ποντιακή στολή φέρεται στις 19 Μαΐου κάθε έτους κατά την τέλεση επιμνημόσυνης δέησης στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, την ημέρα μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου προς τιμήν των θυμάτων της κεμαλικής εθνοκάθαρσης.

Τη συνέχεια των ευζωνικών στολών, στο σύνολό τους, διασφαλίζουν με πίστη στην παράδοση και την ξεχωριστή τέχνη οι ράπτες και οι τσαρουχοποιοί των εργαστηρίων που διατηρούνται στην έδρα της Προεδρικής Φρουράς. Η κατασκευή μιας στολής, κατά το παρελθόν, ήταν τέχνη οικιακή. Τη στολή του αξιωματικού, της οποίας η φέρμελη είναι κεντημένη με επίχρυσα νήματα και η φουστανέλα πιο μακριά, παλιά την έκαναν οι τερζήδες που γύριζαν όλη την Ελλάδα σε κομπανίες.

Στα εργαστήρια αυτά συναντά κανείς τεχνίτες μοναδικούς στο είδος τους σε όλη την Ελλάδα. Όλα κατασκευάζονται αποκλειστικά στο χέρι. Για να φτιαχτεί το τσαρούχι θέλει περίπου έξι ημέρες. Σουβλί, βελόνα και κερωμένος σπάγκος, τα εργαλεία του τεχνίτη. Για να ολοκληρωθεί μια στολή απαιτούνται έξι μήνες.

Τέχνη και υπομονή χρειάζεται η φέρμελη. Κεντημένη όλη στο χέρι, κέντημα τόσο πυκνό που προδίδει ακόμη και το συναισθηματικό φορτίο του ράπτη. Μαλλί, βαμβάκι και μετάξι, οι πρώτες ύλες. Οι συμβολικές διαστάσεις των στολών της Προεδρικής Φρουράς ανακαλούν την ιστορική μνήμη, ενισχύουν την εθνική ταυτότητα, προβάλλουν τα ιδανικά και τις αξίες του παρελθόντος και δια του παρόντος διασφαλίζουν το μέλλον.