ΕΡΕΥΝΑ: «Δεν θέλω να ζω άλλο έτσι» – Τα παιδιά μας αυτοκτονούν τι συμβαίνει; Τι δείχνουν τα στοιχεία; Τι πρέπει να κάνουμε;

Ακαριαίο θάνατο μετά τη «βουτιά θανάτου» από την ταράτσα εξαώροφης πολυκατοικίας στην Ηλιούπολη βρήκε χθες 16χρονη κοπέλα, ενώ η συνομήλικη φίλη της, που πήδηξε και εκείνη στο κενό, νοσηλεύεται σε εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση. Το τραγικό συμβάν αποδίδεται από τα στελέχη της ΕΛ.ΑΣ. σε αυτοχειρία, καθώς μία από τις δύο ανήλικες είχε αφήσει σημείωμα το οποίο εντοπίστηκε στο σακίδιό της, στην ταράτσα του κτιρίου.

Σε δηλώσεις του ο διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου «Ασκληπιείο» Βούλας, Αιμίλιος Βουγιουκλάκης, σημείωσε πως η 16χρονη έχει διασωληνωθεί και το ιατρικό προσωπικό έδινε μάχη για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Σε αυτό το πλαίσιο αποφασίστηκε και η διακομιδή της σε εφημερεύον νοσοκομείο, συγκεκριμένα στο ΚΑΤ.
Το περιστατικό λαμβάνει χώρα μόλις λίγες εβδομάδες μετά την αυτοκτονία 17χρονης, η οποία έπεσε από τον Ισθμό της Κορίνθου. Και σε αυτή την περίπτωση είχε βρεθεί σημείωμα στο οποίο η ανήλικη φέρεται να περιέγραφε τις προθέσεις της.

Την ίδια στιγμή, οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην υποστήριξη παιδιών και εφήβων καταγράφουν αυξημένα περιστατικά που σχετίζονται με αυτοτραυματισμό και αυτοκτονικό ιδεασμό.

Το «Χαμόγελο του Παιδιού» διαχειρίστηκε πέρυσι συνολικά 764 περιστατικά αυτοκτονικότητας και αυτοτραυματικής συμπεριφοράς, δηλαδή δύο περιστατικά την ημέρα κατά μέσον όρο. Ο αριθμός είναι αυξημένος κατά 31,6% σε σχέση με το 2021. Από το σύνολο των περιστατικών, το 33,5% αφορούσε νεαρά κορίτσια.
Μιλώντας στην «Κ» η Γεωργία Αγγελοπούλου, ψυχολόγος στο Κέντρο Γραμμών Βοήθειας και Υποστήριξης του οργανισμού, επιβεβαιώνει πως το μεγαλύτερο ποσοστό ανηλίκων που ζητάει βοήθεια, κυρίως κάνοντας χρήση της εφαρμογής Chat 1056, είναι κορίτσια από 13 έως 15 ετών.

VIRAL

Θρίλερ στη Κυψέλη: Φόβοι ότι η σορός στη βαλίτσα ενδέχεται να ανήκει στην 50χρονη Κινέζα μεταφράστρια που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς από την Αρτέμιδα!

Σε ομηρία ένα ολόκληρο χωριό: Η σκοτεινή δράση του προέδρου κοινότητας, του αδερφού του και του πυροσβέστη με τους εμπρησμούς

Φως στο σκοτάδι: Το «μαύρο τετράδιο» του Μπάμπη Κούτσικου αποκάλυψε το κίνητρο πίσω από τη σφαγή στον βάλτο!

Οι λόγοι

Η κ. Αγγελοπούλου εξηγεί πως οι περισσότεροι ανήλικοι που καλούν στο «Χαμόγελο του Παιδιού» είτε έχουν αποπειραθεί στο παρελθόν να αυτοκτονήσουν και θέλουν να ζητήσουν βοήθεια είτε έχουν έντονα τη σκέψη να το κάνουν. «Η φράση που ακούμε από τα περισσότερα παιδιά είναι “δεν θέλω να ζω άλλο έτσι”», αναφέρει η ψυχολόγος, προσθέτοντας πως οι λόγοι που οδηγούν στην αυτοκτονία ή στον αυτοτραυματισμό είναι πολυπαραγοντικοί. Κατά την ίδια, συνήθως συνδέονται με ψυχοπιεστικά γεγονότα τα οποία σχετίζονται με την ψυχοσύνθεση του παιδιού εκείνη την περίοδο ή με γεγονότα που αφορούν την οικογένεια ή τους φίλους του. «Πολλά περιστατικά δεν αφορούν περιπτώσεις παιδικής κακοποίησης», διευκρινίζει η ειδικός.

«Καμπανάκι»

Μεγάλη βαρύτητα πρέπει να δίνεται στους αυτοτραυματισμούς, οι οποίοι, παρότι δεν συνδέονται πάντοτε με πρόθεση αυτοκτονίας, αποτελούν σαφή ένδειξη έντονης ψυχικής δυσφορίας και ανάγκης για έγκαιρη υποστήριξη, σημειώνει η κ. Αγγελοπούλου. «Τα περιστατικά αυτοτραυματισμού είναι καμπανάκι για άμεση βοήθεια του παιδιού. Σε πολλά από τα περιστατικά που αντιμετωπίσαμε, οι γονείς ήταν ήδη ενήμεροι, ωστόσο υπήρχαν και περιπτώσεις που διαπιστώθηκε ρήξη της σχέσης γονέα και παιδιού, με αποτέλεσμα εμείς να επιχειρήσουμε τη γεφύρωσή της», καταλήγει.

Ως προς τη γενική εικόνα σε όλη τη χώρα, τα στοιχεία του κοινωνικού φορέα ΚΛΙΜΑΚΑ δείχνουν περιστατικά σε κάθε ηλικιακή κατηγορία. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑΣ, το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 579 περιστατικά αυτοκτονίας στην Ελλάδα, αριθμός αυξημένος σε σχέση με το 2024 (469 περιστατικά) και το 2023 (451 περιστατικά). Ως προς τις νεότερες ηλικίες, η ομάδα 20-24 ετών αντιστοιχεί περίπου στο 8,3% του συνόλου των καταγεγραμμένων αυτοκτονιών, ενώ οι ηλικίες 15-19 ετών, περίπου στο 2,9%. Ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑΣ επισημαίνει πως ένα ποσοστό 12% έως 16% των εφήβων ηλικίας 14-19 ετών προβαίνει σε αυτοτραυματισμό, μια συμπεριφορά που θεωρείται από τους ειδικούς σημαντικός παράγοντας κινδύνου για μελλοντική αυτοκτονική συμπεριφορά.
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας άνθρωπος αντιμετωπίζει δυσκολίες, μπορείτε να καλέσετε στην 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία της ΜΚΟ ΚΛΙΜΑΚΑ στο 1018. Η κλήση είναι ανώνυμη και δωρεάν.

«Τα τελευταία χρόνια δεν έχει υπάρξει κάποιο αντίστοιχο φαινόμενο. Είναι πολύ περίεργο περιστατικό, που χρειάζεται ιδιαίτερη διερεύνηση, καθώς η “συνεργατική” αυτοκτονία δίνει μια καινούργια διάσταση στο φαινόμενο και είναι εξαιρετικά σπάνια για τα δεδομένα των τελευταίων ετών», αναφέρει στην «Κ» ο Γιώργος Νικολαΐδης, ψυχίατρος, διευθυντής Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού. Η συζήτηση για την αυτοκτονικότητα άνοιξε ξανά μετά την είδηση του τραγικού συμβάντος χθες το μεσημέρι στην Ηλιούπολη.

«Υπάρχουν αντίστοιχα περιστατικά διεθνώς, όπως ένα πρόσφατο στην Ινδία όπου τρία κορίτσια (αδελφές) αυτοκτόνησαν επειδή οι γονείς τους τούς απέσπασαν τα κινητά. Για τα ελληνικά δεδομένα θεωρώ ότι αυτό που συνέβη είναι πρωτόγνωρο», προσθέτει από την πλευρά της και η κ. Αντιγόνη Γινοπούλου, ψυχολόγος – παιδοψυχολόγος. «Στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν ξέρουμε αν και οι δύο είχαν εξίσου σοβαρά προβλήματα ή αν, λόγω της εφηβικής φιλίας, η μία παρέσυρε την άλλη. Στην εφηβεία η φιλία είναι καθοριστική. Οι έφηβοι βάζουν τους φίλους τους μερικές φορές ακόμη και πάνω από την ίδια τη ζωή τους. Παράλληλα, οι έφηβοι είναι πολύ παρορμητικοί και συχνά δρουν χωρίς να αναλογιστούν ότι αυτή η πράξη δεν έχει επιστροφή», προσθέτει η ίδια.

Ταυτόχρονα, η κ. Γινοπούλου αναφέρει και ακόμη μία πτυχή του φαινομένου. Θεωρεί πως η τάση της εποχής «να βρεθούν στο επίκεντρο και να συζητηθούν όπως οι influencers» μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά έναν νέο άνθρωπο. «Αν αυτό συνδυαστεί με ψυχολογικά προβλήματα, μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες πράξεις. Δυστυχώς, ο μιμητισμός στις μικρές ηλικίες είναι πολύ ισχυρός. Ως ψυχολόγος, βέβαια, σας λέω ότι δεν υπάρχει περίπτωση να συμβεί κάτι τέτοιο από τη μια μέρα στην άλλη χωρίς καμία ένδειξη. Σίγουρα είχαν δοθεί σημάδια».

Από τα επίσημα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών προκύπτει πως τα τελευταία χρόνια τα περιστατικά αυτοχειρίας παραμένουν σε σχετικά σταθερά επίπεδα. «Αν δούμε τη διαχρονική εξέλιξη, υπήρξε ένα “σκαλί” ανόδου –περίπου 20%25%– τα χρόνια της οικονομικής κρίσης, την περίοδο 2010-2012. Από εκεί και έπειτα παραμένουν με μικρές αποκλίσεις στα ίδια επίπεδα», προσθέτει ο κ. Νικολαΐδης. Υπάρχει σαφής διαχωρισμός ανάλογα με το φύλο. «Οι απόπειρες είναι πιο συχνές στις γυναίκες, αλλά οι επιτυχημένες αυτοκτονίες αφορούν άνδρες σε ποσοστό τριών τετάρτων. Οι άνδρες επιλέγουν συνήθως πιο βίαιες και θανατηφόρες μεθόδους». Αναφορικά με την ηλικία: «Η μεγαλύτερη συχνότητα παρατηρείται στις μεγάλες ηλικίες, γεγονός που συχνά σχετίζεται με τη διάγνωση βαριών καταληκτικών νοσημάτων», σημειώνει ο κ. Νικολαΐδης.

Παρά τα πρόσφατα γεγονότα, η Ελλάδα παραμένει μία από τις χώρες με τα χαμηλότερα ποσοστά αυτοκτονιών στην Ευρωπαϊκή Ενωση. «Αυτό είναι δύσκολο να ερμηνευθεί πλήρως, αλλά υπάρχει αυτό που ονομάζεται “ζώνη” υψηλής αυτοκτονικότητας, και περιλαμβάνει τις σκανδιναβικές χώρες, τις χώρες της Βαλτικής και της Κεντρικής Ευρώπης».

Υπάρχει στον δημόσιο διάλογο προβληματισμός γύρω από την υπερβολική δημοσιοποίηση αντίστοιχων περιστατικών. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η προβολή δεν βοηθάει. Σύμφωνα με τον κ. Νικολαΐδη, η παραπάνω θέση δεν έχει «επιστημονικά τεκμηριωμένη απόδειξη»: «Ολα αυτά είναι υποθέσεις. Το κυριότερο είναι κάποιος ο οποίος παλεύει με τον αυτοκτονικό ιδεασμό να ζητήσει βοήθεια. Υπάρχουν φορείς και ειδικοί», καταλήγει.

ΕΡΕΥΝΑ από την Καθημερινή