Αθήνα σε πολιορκία: Το νέο πολεοδομικό σχέδιο «φρενάρει» το τσιμέντο απέναντι στις πιέσεις του Υπουργείου

Η πρωτεύουσα της Ελλάδας βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Μια πόλη που συχνά περιγράφεται ως ένα «δάσος από μπετόν», με εμφανή έλλειψη ελεύθερων χώρων και πρασίνου, καλείται τώρα να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να «φορτώνεται» με επιπλέον δόμηση ή αν θα τολμήσει μια επώδυνη αλλά αναγκαία πολεοδομική δίαιτα. Η νέα μελέτη για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) της Αθήνας, που υποβλήθηκε πρόσφατα στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, εκπέμπει σήμα κινδύνου, προτείνοντας ριζικές αλλαγές που αποσκοπούν στο να αφήσουν την πόλη, επιτέλους, να ανασάνει.

Το πολεοδομικό «φρένο» και η σύγκρουση με το Υπουργείο

Η μελέτη, προϊόν συνεργασίας έμπειρων γραφείων υπό τον συντονισμό του καθηγητή Κωνσταντίνου Λαλένη, καταλήγει σε ένα συμπέρασμα που μοιάζει με αυτονόητη αλήθεια για όσους ζουν στο κέντρο: η Αθήνα δεν αντέχει άλλο. Η κεντρική φιλοσοφία του σχεδίου είναι η συγκράτηση της δόμησης μέσω της μείωσης των συντελεστών και της αύξησης των ελάχιστων αρτιοτήτων.

Ωστόσο, η πορεία προς μια «πιο αραιή» πόλη δεν είναι ανέφελη. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) φαίνεται να έχει διαφορετική οπτική σε ορισμένα σημεία, ζητώντας την προσθήκη Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ) σε έξι συγκεκριμένες περιοχές, μεταξύ των οποίων ο Λόφος Σκουζέ, η Ριζούπολη και ο Προμπονάς. Η κίνηση αυτή θα επέτρεπε την υλοποίηση τίτλων μεταφοράς συντελεστή δόμησης – μια πρακτική που «πάγωσε» τη δεκαετία του ’90 από το ΣτΕ – δίνοντας τη δυνατότητα σε ιδιοκτήτες να χτίσουν παραπάνω από το επιτρεπόμενο.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

«Δεν σχεδιάζουμε σε λευκό χαρτί. Η Αθήνα είναι μια πόλη ήδη χτισμένη. Το ζητούμενο είναι να μην αλλάξει φυσιογνωμία και να μην επιδεινωθεί το έλλειμμα σε κοινόχρηστους χώρους», τονίζει ο κ. Λαλένης στην «Κ», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για εξορθολογισμό ενός άναρχου παζλ συντελεστών.

Το «αγκάθι» των μικρών οικοπέδων και ο ΝΟΚ

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πτυχές της μελέτης αφορά τα μικρά οικόπεδα, τα οποία αποτελούν σχεδόν το 49% των ιδιοκτησιών της Αθήνας, αλλά καταλαμβάνουν μόλις το 17% της συνολικής έκτασης. Οι μελετητές υποστηρίζουν ότι η πλήρης αξιοποίηση του συντελεστή δόμησης σε αυτά τα οικόπεδα επιφέρει δυσανάλογη επιβάρυνση στον αστικό ιστό.

Για τον λόγο αυτό, προτείνεται μια κλιμακωτή μείωση της δόμησης:

• 5% μείωση για οικόπεδα 160-200 τ.μ.
• 7% μείωση για οικόπεδα 120-160 τ.μ.
• 9% μείωση για τα πολύ μικρά οικόπεδα των 110-120 τ.μ.

Παράλληλα, η μελέτη παίρνει ξεκάθαρη θέση στο φλέγον ζήτημα των κινήτρων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ), που επιτρέπουν επιπλέον ύψη και δόμηση με αντάλλαγμα περιβαλλοντικά οφέλη. Οι μελετητές εισηγούνται τη μη εφαρμογή τους στην Αθήνα, εκτός αν πρόκειται για μεγάλους οδικούς άξονες και υπό την προϋπόθεση ειδικών μελετών ανάπλασης και αυξημένων θέσεων στάθμευσης.

Τουριστικοποίηση και η «μάχη» για την κατοικία

Η Αθήνα δεν αντιμετωπίζει μόνο πολεοδομικό πρόβλημα, αλλά και κοινωνικό. Η έλλειψη προσιτής κατοικίας και η άναρχη τουριστικοποίηση έχουν αλλοιώσει τη φυσιογνωμία ιστορικών γειτονιών. Το ΤΠΣ προτείνει τη θεσμοθέτηση «Περιοχών Ελέγχου Τουριστικής Έντασης» σε ζώνες όπως η Πλάκα, το Μοναστηράκι, του Ψυρρή και το Κουκάκι.

Σε αυτές τις περιοχές, η μελέτη εισηγείται:

• Ανώτατα όρια στη δημιουργία τουριστικών καταλυμάτων και βραχυχρόνιων μισθώσεων.
• Περιορισμό ασύμβατων χρήσεων αναψυχής που προκαλούν όχληση και εκτοπισμό των μόνιμων κατοίκων.
• Δημιουργία Παρατηρητηρίου Κατοικίας για την παρακολούθηση της πίεσης που δέχονται οι γειτονιές.

Επιπλέον, προτείνεται η αύξηση των περιοχών αμιγούς κατοικίας, ειδικά περιμετρικά από λόφους και άλση, ώστε να λειτουργούν ως ζώνες ήπιας μετάβασης προς το πράσινο.

Ελαιώνας και ΠΥΡΚΑΛ: Τα μεγάλα στοιχήματα

Το σχέδιο δεν περιορίζεται στο ιστορικό κέντρο. Δίνει έμφαση στον Ελαιώνα, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως ιδανικός χώρος για την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας, αν και η έλλειψη δημόσιας γης παραμένει το κύριο εμπόδιο. Παράλληλα, η μελέτη κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη μεταφορά των υπουργείων στην ΠΥΡΚΑΛ, προειδοποιώντας για την πιθανή απώλεια του μητροπολιτικού χαρακτήρα του κέντρου της Αθήνας.

Τέλος, ως άμεση λύση για το οξύ πρόβλημα της στάθμευσης, προτείνεται η αξιοποίηση αδόμητων οικοπέδων ως χώρων στάθμευσης (υπαίθριων ή υπόγειων), εφόσον αυτά δεν κρίνονται κατάλληλα για να ενταχθούν στο δίκτυο πράσινων διαδρομών της πόλης.

Το στοίχημα είναι πλέον στα χέρια της πολιτικής ηγεσίας. Θα επικρατήσει η λογική της «ανάσας» που προτείνουν οι επιστήμονες ή θα συνεχιστεί η λογική της εντατικής εκμετάλλευσης κάθε σπιθαμής γης; Η Αθήνα του μέλλοντος θα κριθεί από αυτή τη «χρυσή τομή» που αναζητείται σήμερα.