Ανακομιδή Ιερών Λειψάνων του Αγίου Ιωάννη Χρυσοστόμου: Μεγάλη γιορτή της Oρθοδοξίας σήμερα 27 Ιανουαρίου

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Σήμερα, 27 Ιανουαρίου, μεγάλη γιορτή της Ορθοδοξίας, καθώς τιμάται ένα από τα πιο συγκλονιστικά γεγονότα της εκκλησιαστικής ιστορίας: η Ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Πρόκειται για μια ημέρα που συμβολίζει την ηθική δικαίωση και την επιστροφή του μεγάλου Ιεράρχη στην ιστορική του έδρα, την Κωνσταντινούπολη, 31 χρόνια μετά την κοίμησή του στην εξορία. Σήμερα, σύμφωνα με το εορτολόγιο, έχουν γιορτή οι: Χρυσόστομος, Χρυσοστόμης, Χρυσοστόμη, Χρυσοστομία, Χρυσοστομίτσα

Ο διωγμός και η κοίμηση ενός οικουμενικού διδασκάλου

Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος που έχει αυτή η μεγάλη γιορτή, πρέπει να αναλογιστεί το δράμα που προηγήθηκε. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ως Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, υπήρξε αμείλικτος ελεγκτής της διαφθοράς και της κοινωνικής αδικίας. Η ευθύτητα του λόγου του και η κριτική του απέναντι στην πολυτελή ζωή της αυτοκρατορικής αυλής τον έφεραν σε ρήξη με την αυτοκράτειρα Ευδοξία.

Αποτέλεσμα αυτής της σύγκρουσης ήταν η άδικη καθαίρεση και η εξορία του. Ο Άγιος οδηγήθηκε στα Κόμανα του Πόντου, όπου παρά τις κακουχίες και την εξασθενημένη του υγεία, δεν έπαψε να δοξάζει τον Θεό. Η τελευταία του φράση, «Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν», σφράγισε την επίγεια πορεία του το 407 μ.Χ. Η κοίμησή του μακριά από το ποίμνιό του προκάλεσε βαθύ τραύμα στην Εκκλησία και δίχασε τους πιστούς, οι οποίοι αρνούνταν να δεχθούν την αδικία που υπέστη ο πνευματικός τους πατέρας.

Η μετάνοια του αυτοκράτορα και η απόφαση της επιστροφής

Η ανατροπή του σκηνικού ήρθε τρεις δεκαετίες αργότερα. Το 438 μ.Χ., ο γιος της Ευδοξίας, ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β’, έχοντας γαλουχηθεί με σεβασμό προς την Εκκλησία και υπό την παρότρυνση του Πατριάρχη Πρόκλου —ο οποίος υπήρξε μαθητής του Χρυσοστόμου— αποφάσισε να διορθώσει το σφάλμα των γονέων του. Η Ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων σχεδιάστηκε ως μια πράξη δημόσιας συγγνώμης και εκκλησιαστικής ενότητας.

Η διαδικασία ξεκίνησε με την αποστολή επίσημης αντιπροσωπείας στα Κόμανα. Η παράδοση αναφέρει ότι αρχικά το λείψανο ήταν αδύνατο να μετακινηθεί, σαν ο Άγιος να ζητούσε μια πιο ειλικρινή κίνηση μετάνοιας. Μόλις ο αυτοκράτορας απέστειλε επιστολή προς τον Άγιο, ζητώντας ταπεινά τη συγχώρεση για τις αδικίες που διέπραξε η οικογένειά του, το Ιερό Λείψανο έγινε «ελαφρύ» και η μεταφορά προς τη Βασιλεύουσα ξεκίνησε.

Η συγκλονιστική υποδοχή στην Κωνσταντινούπολη

Η επιστροφή του Αγίου στην Κωνσταντινούπολη πήρε διαστάσεις πνευματικού θριάμβου. Σήμερα, καθώς η Ορθοδοξία τιμά αυτή την ανάμνηση, φέρνουμε στη μνήμη μας τις περιγραφές των ιστορικών της εποχής. Ο Βόσπορος καλύφθηκε από αναρίθμητα πλοιάρια, ενώ οι πιστοί κρατούσαν αναμμένα δαδεύματα, κάνοντας τη νύχτα μέρα.

Όταν το πλοίο που μετέφερε τη λάρνακα έφτασε στην ακτή, ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β’ έβγαλε το στέμμα του, ακούμπησε το μέτωπό του πάνω στο λείψανο και ικέτευσε τον Άγιο να συγχωρέσει τους γονείς του. Αυτή η στιγμή θεωρείται μια από τις πιο συγκινητικές στην ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, καθώς η κοσμική εξουσία υποκλίθηκε στην πνευματική αγιότητα. Το λείψανο τοποθετήθηκε αρχικά στο Ναό της Αγίας Ειρήνης και στη συνέχεια στον Ναό των Αγίων Αποστόλων, όπου ο λαός με δάκρυα χαράς αναφώνησε: «Απόλαβε του θρόνου σου, Άγιε!».

Τα ιερά λείψανα στο πέρασμα των αιώνων

Αξίζει να σημειωθεί ότι η περιπέτεια των λειψάνων δεν σταμάτησε τον 5ο αιώνα. Κατά την Τέταρτη Σταυροφορία το 1204, οι Λατίνοι αφαίρεσαν τα λείψανα του Αγίου από την Κωνσταντινούπολη και τα μετέφεραν στη Ρώμη. Έμειναν εκεί για 800 ολόκληρα χρόνια, μέχρι που το 2004, μετά από συντονισμένες προσπάθειες του Οικουμενικού Πατριαρχείου, επεστράφησαν οριστικά στον Φανάρι. Έτσι, η σημερινή γιορτή αποκτά μια νέα, σύγχρονη διάσταση, θυμίζοντάς μας ότι ο Άγιος παραμένει ζωντανός και παρών στην έδρα του.

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος δ’.

Ἡ τοῦ στόματός σου καθάπερ πυρσός ἐκλάμψασα χάρις, τήν οἰκουμένην ἐφώτισεν, ἀφιλαργυρίας τῷ κόσμῳ θησαυρούς ἐναπέθετο, τό ὕψος ἡμῖν τῆς ταπεινοφροσύνης ὑπέδειξεν. Ἀλλά σοῖς λόγοις παιδεύων, Πάτερ, Ἰωάννη Χρυσόστομε, πρέσβευε τῷ Λόγῳ Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τάς ψυχάς ἡμῶν.