Mία χώρα, ένας θεός, ένας καρπός… ένα ποτό! Ο οίνος!

Η Ελλάδα, πατρίδα του Διονύσου, θεού του κρασιού, είναι άμεσα συνδεδεμένη με το κρασί από τους αρχαίους χρόνους. Περιπλανηθείτε στον μαγικό αυτό κόσμο του οίνου και της αμπέλου. Ο οινοτουρισμός είναι ένας υπέροχος τρόπος για να γνωρίσει ο επισκέπτης τους ανθρώπους, την ιστορία, την κουλτούρα, την παράδοση και γενικότερα τον πολιτισμό μιας περιοχής. Το Myoinoguide, είναι πλέον ο δικός σας οδηγός στον χώρο του κρασιού…

Ιστορία του κρασιού στην Ελλάδα

Η ιστορία του κρασιού αρχίζει μαζί με την ιστορία του πολιτισμού. Το κρασί ευδοκιμούσε πριν από την εποχή των παγετώνων στην Ισλανδία, στη Βόρεια Ευρώπη και στη Βορειοδυτική Ασία. Το ψύχος όμως περιόρισε την εξάπλωσή της αμπέλου, αναγκάζοντας τους ανθρώπους να την καλλιεργήσουν σε θερμότερες ζώνες όπως στην κεντρική-ανατολική Ασία και Ευρώπη. Κυρίως όμως προς την ευρύτερη περιοχή του νότιου Καυκάσου, όπου μεταξύ Εύξεινου Πόντου, Κασπίας Θάλασσας και Μεσοποταμίας γεννήθηκε το είδος Άμπελος η Οινοφόρος (Vitis Vinifera, υποείδος caucasica), η οποία – σε διάφορες ποικιλίες – καλλιεργείται μέχρι σήμερα.
Η τέχνη της αμπελουργίας εικάζεται ότι ξεκίνησε γύρω στο 5000 π.Χ.. Πρώτοι γνωστοί αμπελοκαλλιεργητές θεωρούνται οι αρχαίοι Πέρσες, οι Σημιτικοί λαοί και οι Ασσύριοι. Έπειτα οι Αιγύπτιοι, οι λαοί της Φοινίκης και εν συνεχεία οι Έλληνες.
Οι Έλληνες γνώρισαν το κρασί τουλάχιστον πριν το 1700 π.Χ. Πιθανοί δάσκαλοι τους γύρω από την οινοποιία είναι οι ανατολικοί λαοί αλλά υπάρχουν και αναφορές ότι το κρασί μπορεί να προέρχεται από τη Θράκη (μιας και η λατρεία του Διονύσου θεωρείται θρακικής προέλευσης). Απ’ όπου και αν έμαθαν την τέχνη της αμπελοκαλλιέργειας, οι Έλληνες αγάπησαν το Διόνυσο και το κρασί μιας και τους βοηθούσε ανάλογα με την περίσταση να ξεχνούν τα βάσανα της ζωής, να έρχονται σε έκσταση ή να δημιουργούν ευχάριστη ατμόσφαιρα και κέφι στην συντροφιά. Ήταν τόση η λατρεία του για το κρασί, ώστε τη ζωντάνευαν με όμορφα αγάλματα και αγγεία άφθαστης τέχνης. Το εκτιμούσαν λαός και άρχοντες. Οι ποιητές το ύμνησαν. Δεν συνήθιζαν όμως να μεθούν, ούτε και είχαν ιδιαίτερη εκτίμηση στους μέθυσους. Ο «συμποσίαρχης» στα επίσημα συμπόσια, συχνά προϊστάμενος στρατιάς “κεραστών” και “οινοχόων”, επέβλεπε τόσο το νέρωμα του κρασιού, αλλά και την ποσότητα του κρασιού που έπιναν οι παρευρισκόμενοι.
Έπιναν το κρασί με πολλούς τρόπους, με επικρατέστερο αυτόν της ανάμειξης του κρασιού με νερό (ένα μέρος κρασιού, τρία μέρη νερού), ή ένα 1:2 ή 1:3. Υπήρχαν ειδικά σκεύη για την ανάμειξη (κρατήρες και κύαθοι, δηλ. μεγάλες, βαθιές κουτάλες), αλλά και για την ψύξη πριν την κατανάλωση. Η χρήση και πόση ανέρωτου κρασιού («άκρατος οίνος») θεωρείτο βαρβαρική συνήθεια και συνηθιζόταν μόνο από αρρώστους ή κατά τη διάρκεια ταξιδιών ως τονωτικό.
Συχνά αρωμάτιζαν το κρασί τους με διάφορα μυρωδικά. Η προσθήκη αψίνθου στο κρασί (δηλ. η παρασκευή βερμούτ) ονομαζόταν Ιπποκράτειος Οίνος, μιας και ο Ιπποκράτης θεωρείται ο πρώτος που την χρησιμοποίησε.
Επίσης είναι γνωστή και η προσθήκη ρητίνης (δηλ. η παρασκευή ρετσίνας) που γινόταν όχι μόνο χάριν της ιδιάζουσας γεύσεως, αλλά και της συντήρησης. Ενίοτε προσέθεταν και άλλα μπαχαρικά, όπως π.χ. θυμάρι, μέντα, γλυκάνισο, πιπέρι ή σμύρνα.
Οι τεχνικές της εποχής δεν διαφέρουν πολύ από αυτές που χρησιμοποιούμε σήμερα, με υψηλές μάλιστα επιδόσεις. Κυκλοφορούσαν δε ειδικά βιβλία για το θέμα, όπως αυτό του Θεοφράστου, το οποίο μας δίνει ενδιαφέρουσες πληροφορίες. Οι Έλληνες (σε αντίθεση από τους Ρωμαίους) καλλιεργούσαν συνήθως το αμπέλι απλωμένο στη γη χωρίς υποστηρίγματα, τεχνική που ακόμη και σήμερα είναι σε χρήση σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας (π.χ. στη Σαντορίνη). Γνώριζαν την παλαίωση του κρασιού, με θαμμένα πιθάρια στο έδαφος και σφραγισμένα με γύψο και ρετσίνι. Οι πήλινοι αμφορείς οι οποίοι χρησιμοποιούντο για τη μεταφορά του κρασιού ήταν αλειμμένοι με πίσσα για πλήρη στεγανοποίηση, και συχνά με σφραγίδα ή μπογιά σημείωναν την περιοχή προέλευσης, το έτος παραγωγής, τον οινοποιό, αλλά και τον εμφιαλωτή.
Το εμπόριο του κρασιού υπήρξε μια από τις κύριες δραστηριότητες των αρχαίων Ελλήνων. Υπήρχαν νόμοι για την προστασία της ποιότητας του κρασιού, αλλά και νόμοι ενάντια στον ξένο ανταγωνισμό (στη Θάσο, υπήρχε σχετική νομοθεσία δήμευσης του κρασιού το οποίο μετέφεραν ξένα πλοία, όταν αυτά προσέγγιζαν το λιμάνι της).
Το 13ο αιώνα μ.Χ. οι Άραβες προωθούν την καλλιέργεια του αμπελιού στην Ισπανία και την Πορτογαλία και μέχρι το 17ο αιώνα το αμπέλι ήταν γνωστό σε όλη σχεδόν την Ευρώπη. Στην συνέχεια με την εξερεύνηση των θαλάσσιων οδών άνοιξαν νέοι ορίζοντες: Το εμπόριο συνέβαλε στην ανάπτυξη της οινοποιίας ενώ επιχειρήθηκε η αμπελοκαλλιέργεια στη Νότιο Αφρική, την Αυστραλία και το Νέο Κόσμο.
Μεταφέρθηκαν Ευρωπαϊκά αμπέλια στην Αμερική αλλά καταστράφηκαν μετά από μεγάλη επιδημία φυλλοξήρας, ενός άγνωστου μέχρι τότε εντόμου του εδάφους που προσβάλλει τις ρίζες του φυτού με αποτέλεσμα αυτό να ξεραίνεται.
Η ευρωπαϊκή άμπελος (Vitis vinifera) δε μπορούσε να επιβιώσει στη νέα ήπειρο και αυτό ανάγκασε τους αποίκους να χρησιμοποιήσουν ενδημικά, ανθεκτικά αμερικανικά είδη (άγρια μέχρι τότε), όπως τα Vitis rotundifolia, V. labrusca, V. riparia κ.α., συνήθως μετά από υβριδισμό με ευρωπαϊκές ποικιλίες V. vinifera. Από το 18ο αιώνα και έπειτα μεταφέρθηκαν τέτοιες υβριδικές ποικιλίες στην Ευρώπη με αποτέλεσμα το ωίδιο και ο περονόσπορος να προκαλέσουν μεγάλες καταστροφές στους Γαλλικούς αμπελώνες (μέσα 19ου αιώνα). Η εισαγωγή καθαρών αμερικανικών ποικιλιών για να αντιμετωπιστεί το κακό, συνοδεύτηκε από την εισαγωγή της φυλλοξήρας, που πλέον σχεδόν εξολόθρευσε τα γαλλικά αμπέλια και όχι μόνο: στο πρώτο μισό του 20ού αιώνος έπληξε πολύ σοβαρά τη Βόρειο Ελλάδα. Τα προβλήματα αυτά λύθηκαν με τη μελέτη και καλλιέργεια “διηπειρωτικών” υβριδίων, ανθεκτικών μεν, αλλά με μορφολογία και καρπό όμοιο με των πατροπαράδοτων ευρωπαϊκών ποικιλιών.
Η ελληνική αμπελουργία υπέστη σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή, αλλά κατόπιν γρήγορα οι καλλιεργούμενες εκτάσεις αποκαταστάθηκαν και μάλιστα αυξήθηκαν.

Ελληνικές Ποικιλίες

VIRAL

Βαρύς ο πόνος: Αυτή είναι η 17χρονη που σκοτώθηκε σε τροχαίο στα Άνω Λιόσια – Η Ελευθερία ήταν το μοναχοπαίδι της οικογένειάς της

«Την απήγαγαν περιθωριακοί!»: Το σοκαριστικό «κατηγορώ» του γιου της Κινέζας μεταφράστριας τρεις μήνες μετά το θρίλερ της Λούτσας!

Δημήτρης Κόκοτας: Η τελευταία εμφάνισή του – Από το χαμόγελο στο J2US στον Γολγοθά που κράτησε δύο χρόνια

Οι ποικιλίες της αμπέλου που καλλιεργούνται προς οινοποίηση είναι πολλές και διάφορες όπως και τα είδη της. Σημαντικό είναι το γένος Vitis Vinifera που ανήκουν τα περισσότερα καλλιεργήσιμα είδη και ο αριθμός τους είναι πολύ μεγάλος.
Ο ελληνικός αμπελώνας έχει να επιδείξει εκατοντάδες ποικιλιών. Πολλές από αυτές είναι σχεδόν ξεχασμένες και οι περισσότερες έχουν ρίζες που χάνονται στα βάθη του χρόνου. Πιο γνωστές σήμερα είναι:

Λευκές ποικιλίες: Αηδάνι, Αθήρι, Ασύρτικο, Βηλάνα, Δαφνί, Λαγόρθι, Μαλαγουζιά, Μονεμβάσια, Μοσχάτο, Μοσχοφίλερο, Ντεμπίνα, Ροδίτης, Ρομπόλα, Σαββατιανό, Τσαούσι.

Ερυθρές ποικιλίες: Αγιωργίτικο, Κοτσιφάλι, Λημνιό, Λιάτικο, Μανδηλαριά, Μαυροδάφνη, Μαυροτράγανο, Ξινόμαυρο, Σταυρωτό.

Αμπελοινικές περιοχές

Πελοπόννησος

Νεμέα: Αγιωργίτικο
Μαντινεία: Μοσχοφίλερο (Ξανθοφίλερο, Ασπροφίλερο, Γκριζοφίλερο, Φιλέρι)
Αχαϊα: Ροδίτης, Μαυροδάφνη, Μοσχάτο
Υπόλοιπο Πελοποννήσου: Ρεφόσκο, Ροδίτης, Μαυροδάφνη

Στερεά Ελλάδα & Εύβοια
Αττική: Σαββατιανό, Ροδίτης
Βοιωτία: Σαββατιανό, Ροδίτης

Κρήτη
Βηλάνα, Κοτσιφάλι, Λιάτικο, Μαντηλαριά

Νησιά Ιονίου
Κεφαλονιά – Ζάκυνθος – Κύθηρα: Βερτζαμί, Μαυροδάφνη, Ρομπόλα

Νησιά Αιγαίου
Σάμος: Μοσχάτο
Λήμνος: Μοσχάτο Αλεξανδρείας
Πάρος: Μανδηλαριά
Σαντορίνη: Ασύρτικο, Αθήρι, Αϊδάνι
Ρόδος: Αθήρι, Μανδηλαριά, Μοσχάτο

Ήπειρος
Ζίτσα – Μέτσοβο: Ντεμπίνα

Μακεδονία & Θράκη
Νάουσα: Ξινόμαυρο
Γουμενίσσα: Ξινόμαυρο
Αμύνταιο: Ξινόμαυρο
Χαλκιδική: Ροδίτης, Αθήρι

Θεσσαλία
Ραψάνη: Ξινόμαυρο, Σταυρωτό, Κρασάτο
Αγχίαλος: Σαββατιανό, Ροδίτης
Υπόλοιπο Θεσσαλίας: Μοσχάτο, Σαββατιανό, Ροδίτης

Προγράμματα Οινοτουρισμού

H περιήγηση στον κόσμο του κρασιού ξεκινάει αμέσως μετά την άφιξη των επισκεπτών στο οινοποιείο και το καλωσόρισμα τους.
Με θέα τους αμπελώνες και τους ελαιώνες κάθε περιοχής, αρχίζει ένα μικρό αφηγηματικό ταξίδι στην ιστορία του κρασιού της Ελλάδας και στον θεό Διόνυσο. Στη συνέχεια, η διαδρομή επεκτείνεται στο εσωτερικό του οινοποιείου, συγκεκριμένα στους χώρους της οινοποίησης και στο κελάρι, όπου γίνεται μια περιγραφική επεξήγηση για την διαδικασία παραγωγής και εμφιάλωσης του οίνου.
Σε αυτή την ατμόσφαιρα ακολουθεί η γευσιγνωσία κρασιών από τις πιο φημισμένες ελληνικές ποικιλίες με συνοδεία κρύων πιάτων.
Ο επισκέπτης κατόπιν, μπορεί να γνωρίσει το κατάστημα του οινοποιείου και να προμηθευτεί, εφόσον το επιθυμεί, φιάλες ελληνικών κρασιών που τον ενδιαφέρουν.

Απλή Γευσιγνωσία
Ξενάγηση στους χώρους του οινοποιείου
Σύντομη επεξήγηση του τρόπου οινοποίησης
Γευστική δοκιμή 3 κρασιών
Συνοδεία κρύων πιάτων

Αναλυτική ξενάγηση και γευσιγνωσία
Ξενάγηση στους χώρους του οινοποιείου
Αναλυτική επεξήγηση του τρόπου οινοποίησης
Γευστική δοκιμή 5 κρασιών
Συνοδεία κρύων πιάτων

Γευσιγνωσία σε χώρο της επιλογής σας
Εισαγωγή στον κόσμο του κρασιού της Ελλάδας
Επεξήγηση του τρόπου οινοποίησης
Γευστική δοκιμή 3 ή 5 κρασιών
Συνοδεία κρύων πιάτων (κατ΄επιλογή)

Ανθή Καμπιλαυκά

Οινολόγος
Τηλέφωνα: +30 210 75 20 655 / +30 6945 983 949

Φαίδωνος 8-10

11634 Παγκράτι – Αθήνα
Ελλάδα