Τζιτζιφιές: Γνωρίζετε από που πήρε το όνομά της η περιοχή της Αθήνας;
Σήμερα οι Τζιτζιφιές είναι μία από τις πιο αναγνωρίσιμες περιοχές της Καλλιθέας. Λίγοι όμως γνωρίζουν ότι η σημερινή ονομασία δεν ήταν πάντα αυτή. Η περιοχή ήταν παλαιότερα γνωστή ως «Αράπικα», ενώ το όνομα «Τζιτζιφιές» επικράτησε συνδέοντας για πάντα τη γειτονιά με ένα δέντρο και τους χαρακτηριστικούς καρπούς του. Οι Τζιτζιφιές αποτελούν το νότιο τμήμα της Καλλιθέας, προς την παραλιακή ζώνη. Ιστορικά, η περιοχή είχε διαφορετική διοικητική πορεία από τον κεντρικό πυρήνα της Καλλιθέας: αποτελούσε τμήμα της Κοινότητας Νέου Φαλήρου και προσαρτήθηκε στην Καλλιθέα το 1926.
Το δέντρο που έδωσε το όνομά του
Η πιο διαδεδομένη εξήγηση για το όνομα είναι κυριολεκτική. Οι Τζιτζιφιές ονομάστηκαν έτσι από τις πολλές τζιτζιφιές που φύτρωναν στην περιοχή. Η τζιτζιφιά είναι το δέντρο που παράγει τα τζίτζιφα, μικρούς γλυκούς καρπούς που θυμίζουν σε σχήμα ελιά. Παλαιότερες μαρτυρίες κατοίκων περιγράφουν τα τζίτζιφα ως χαρακτηριστικό κομμάτι της τοπικής βλάστησης. Η «Καθημερινή» μάλιστα σημειώνει ότι από τα δέντρα που έδωσαν το όνομα στη συνοικία δεν έχει απομείνει πλέον ούτε ένα.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια πιο συγκεκριμένη εκδοχή για την προέλευση του τοπωνυμίου. Σύμφωνα με δημοσιευμένες πηγές που παραπέμπουν και σε έργα για τα αθηναϊκά τοπωνύμια, το όνομα συνδέεται με την έπαυλη «Ζιζιφιές» του δικηγόρου Παναγιώτη Πολίτη, αδελφού του γνωστού λαογράφου Νικολάου Πολίτη. Στον κήπο της έπαυλης υπήρχαν τζιτζιφιές. Έτσι, είτε το όνομα καθιερώθηκε από την ίδια τη βλάστηση της περιοχής είτε μέσω της συγκεκριμένης έπαυλης, η τζιτζιφιά βρίσκεται στον πυρήνα της ιστορίας του τοπωνυμίου.
VIRAL
Οι Τζιτζιφιές γνώρισαν μεγάλη αλλαγή μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Στην περιοχή εγκαταστάθηκαν Μικρασιάτες και Πόντιοι πρόσφυγες, δημιουργώντας μια νέα κοινωνική και πολιτιστική πραγματικότητα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Athens Social Atlas, στην απογραφή του 1923 καταγράφηκαν 339 πρόσφυγες στις Τζιτζιφιές. Η γειτονιά απέκτησε σταδιακά τα δικά της προσφυγικά σπίτια, μικρομάγαζα, καπηλειά και χώρους διασκέδασης. Η παρουσία των προσφύγων άφησε έντονο αποτύπωμα στην καθημερινότητα και στον πολιτισμό της περιοχής.
Η θάλασσα, τα καΐκια και τα ρεμπετάδικα
Για πολλές δεκαετίες οι Τζιτζιφιές είχαν κάτι που σήμερα δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς: άμεση σχέση με τη θάλασσα. Η παραλία αποτελούσε σημείο αναφοράς. Ψαράδες, ψαρόβαρκες, δίχτυα, μικρά μαγαζιά και ταβερνάκια δημιουργούσαν ένα ξεχωριστό σκηνικό. Η περιοχή εξελίχθηκε σε γνωστό σημείο για ψαροφαγία και διασκέδαση, ενώ μεταπολεμικά συνδέθηκε έντονα και με τα ρεμπέτικα κέντρα και τη λαϊκή μουσική. Η ιστορία της γειτονιάς, επομένως, δεν είναι μόνο ιστορία ενός ονόματος. Είναι η ιστορία μιας ολόκληρης μικρής κοινωνίας που διαμορφώθηκε δίπλα στη θάλασσα.
Η εικόνα των Τζιτζιφιών άλλαξε δραματικά κατά τον 20ό αιώνα. Η παραλία μπαζώθηκε το 1968, γεγονός που επηρέασε καθοριστικά τη φυσιογνωμία της περιοχής και απομάκρυνε σταδιακά τη γειτονιά από τη θάλασσα που αποτελούσε μέχρι τότε αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής της. Μαζί με την παλιά παραλία χάθηκαν σταδιακά και πολλά από τα στοιχεία που χαρακτήριζαν την παλιά γειτονιά. Ανάμεσά τους και οι ίδιες οι τζιτζιφιές.
Διαβάστε επίσης
Κι όμως, το όνομα έμεινε. Σήμερα, κάθε φορά που λέμε «Τζιτζιφιές», αναφερόμαστε σε μια περιοχή που κουβαλά πολλές διαφορετικές Αθήνες: την παλιά παραθαλάσσια γειτονιά, τα προσφυγικά χρόνια, τα ρεμπέτικα και τα ταβερνάκια, αλλά και τη σύγχρονη Καλλιθέα. Ίσως αυτό να είναι και το πιο όμορφο στοιχείο της ιστορίας της. Το δέντρο μπορεί να χάθηκε από τη γειτονιά, όμως η τζιτζιφιά έμεινε για πάντα στον χάρτη της Αθήνας.
0 ΣΧΟΛΙΑ