Σαν σήμερα, 9 Νοεμβρίου 1999: Η μέρα που η Αθήνα «έβρασε» – Η επίσκεψη Κλίντον στην Ελλάδα με τον… νεαρό Αλέξη Τσίπρα να διαδηλώνει κατά του προέδρου των ΗΠΑ

Σαν σήμερα, στις 19 Νοεμβρίου του 1999, η Αθήνα βίωσε μία από τις πιο τεταμένες και αμφιλεγόμενες επισκέψεις Αμερικανού Προέδρου στην ιστορία της Μεταπολίτευσης. Η άφιξη του Μπιλ Κλίντον για ένα 24ωρο στην ελληνική πρωτεύουσα πραγματοποιήθηκε σε ένα περιβάλλον οργής και κοινωνικής έκρηξης, καθώς η μνήμη των βομβαρδισμών της Σερβίας από το ΝΑΤΟ, μόλις λίγους μήνες νωρίτερα, ήταν νωπή. Η επίσκεψη απέκτησε αμέσως δύο διακριτά πρόσωπα: αυτό της άγριας λαϊκής οργής στους δρόμους και αυτό της ακαδημαϊκής, πλην αυστηρής, διπλωματικής αναμέτρησης στα επίσημα σαλόνια.

Η «πολιορκία» της Αθήνας: Οργή κατά του ΝΑΤΟ

Το κλίμα κατά την άφιξη του Κλίντον ήταν εκρηκτικό. Η ελληνική κοινωνία, βαθιά αντιδραστική στην επέμβαση του ΝΑΤΟ στον πόλεμο του Κοσόβου, έβλεπε την επίσκεψη του Αμερικανού Προέδρου ως πρόκληση. Η κυβέρνηση Σημίτη είχε κινητοποιήσει τεράστιες αστυνομικές δυνάμεις, μετατρέποντας το κέντρο της Αθήνας σε φρούριο. Παρόλα αυτά, μαζικές διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν, με δεκάδες χιλιάδες πολίτες να εκφράζουν την έντονη αντι-ΝΑΤΟϊκή και αντι-αμερικανική τους στάση.

Οι συγκρούσεις ήταν σφοδρές, με δακρυγόνα, επεισόδια και σκηνές που θύμιζαν κατάσταση πολιορκίας, ιδίως γύρω από το Πολυτεχνείο και την Πρεσβεία των ΗΠΑ. Μέσα σε αυτό το κύμα λαϊκής δυσαρέσκειας, η κάμερα της εποχής κατέγραψε μία φυσιογνωμία που τότε ήταν γνωστή μόνο στους κύκλους της αριστερής νεολαίας, αλλά έμελλε να πρωταγωνιστήσει στην πολιτική σκηνή: τον Αλέξη Τσίπρα. Ο μετέπειτα Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ και Πρωθυπουργός της Ελλάδας συμμετείχε ενεργά στις διαδηλώσεις, ως ένα από τα ηγετικά στελέχη της Νεολαίας του Συνασπισμού, εκφράζοντας την πολιτική του αντίθεση στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Η εικόνα του νεαρού Τσίπρα στα οδοφράγματα έγινε, χρόνια αργότερα, σύμβολο του πολιτικού ριζοσπαστισμού του.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Ο μνημειώδης λόγος του Στεφανόπουλου: «Και εμείς έχουμε ιστορία»

Ενώ στους δρόμους μαινόταν η οργή, στα επίσημα σαλόνια του Προεδρικού Μεγάρου εκτυλισσόταν μία μοναδική διπλωματική στιγμή. Στο επίσημο δείπνο προς τιμήν του Προέδρου Κλίντον, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωστής Στεφανόπουλος, ένας πολιτικός γνωστός για την ευθύτητα, την εντιμότητα και την ακαδημαϊκή του νηφαλιότητα, παρέδωσε μία μνημειώδη ομιλία που έσπασε τα στεγανά της τυπικής διπλωματικής ρητορικής.

Ο Στεφανόπουλος δεν περιορίστηκε σε ανούσιες ευχαριστίες. Αντιθέτως, προχώρησε σε μία αυστηρή υπενθύμιση προς τον ισχυρότερο άνδρα του κόσμου, θέτοντας τα ζητήματα που βασάνιζαν την Ελλάδα:

• Κύπρος: Ο Στεφανόπουλος υπενθύμισε με σαφήνεια τις ευθύνες της Τουρκίας για την εισβολή και την κατοχή του βορείου τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, τονίζοντας ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς μία «διαφορά» αλλά μία συνεχιζόμενη παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
• Αιγαίο: Αναφέρθηκε στα προβλήματα και τις προκλήσεις που δημιουργούσε η Άγκυρα στο Αιγαίο, τονίζοντας ότι η αμερικανική πολιτική δεν πρέπει να εξισώνει τον θύτη με το θύμα.

Ο λόγος του Προέδρου ήταν μία «ψυχρή» επιπλήξη, μία στιγμή εθνικής αξιοπρέπειας που επιδοκιμάστηκε από το σύνολο του πολιτικού φάσματος στην Ελλάδα. Ο Στεφανόπουλος, ζήτησε ουσιαστικά από τον Κλίντον να αναλάβει τις ιστορικές ευθύνες των ΗΠΑ ως υπερδύναμης και να ασκήσει την επιρροή του για την επίλυση των εθνικών θεμάτων.

Η απολογία του Κλίντον

Αντιμέτωπος με την οργή του δρόμου και τη διπλωματική «καταιγίδα» του Στεφανόπουλου, ο Μπιλ Κλίντον αναγκάστηκε να προβεί σε μία δήλωση που θεωρήθηκε ιστορική. Σε ομιλία του, αναφερόμενος στην στάση των ΗΠΑ στη διάρκεια της δικτατορίας (1967-1974), δήλωσε: «Η Αμερική στήριξε τις ιδέες της δημοκρατίας και της ελευθερίας σε όλο τον κόσμο, αλλά δεν έπραξε αρκετά για την αποκατάστασή τους στην Ελλάδα». Αυτή η φράση ερμηνεύτηκε ως μία συγγνώμη από την πλευρά των ΗΠΑ για τη στάση τους στην περίοδο της Χούντας και αποτέλεσε το πιο σημαντικό (και θετικό) αποτέλεσμα της επίσκεψης.

Η 19η Νοεμβρίου 1999 έμεινε στην ιστορία ως μία ημέρα έντονης διπολικής έντασης για την Ελλάδα: στους δρόμους η αντι-αμερικανική οργή, και στο Προεδρικό Μέγαρο η ελληνική διπλωματία, μέσω του Κωστή Στεφανόπουλου, κέρδισε μία μάχη αξιοπρέπειας και εθνικής διεκδίκησης.