Σαν σήμερα, 30 Δεκεμβρίου 2006: Εκτελείται σε ζωντανή μετάδοση ο Σαντάμ Χουσεΐν

Το ημερολόγιο έγραφε 30 Δεκεμβρίου 2006 όταν η εικόνα ενός ανθρώπου με τη θηλιά στον λαιμό πάγωσε τις τηλεοπτικές οθόνες σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Ήταν η τελευταία πράξη ενός δράματος που διήρκεσε δεκαετίες. Ωστόσο, η πραγματική πτώση του «Λιονταριού της Βαγδάτης» είχε σφραγιστεί τρία χρόνια νωρίτερα, ένα κρύο βράδυ του Δεκεμβρίου του 2003. Τότε, ο άνθρωπος που για 24 χρόνια κινούσε τα νήματα της ζωής και του θανάτου στη Μεσοποταμία, δεν εντοπίστηκε σε κάποιο από τα εκατοντάδες οχυρωμένα παλάτια του, αλλά σε μια στενή, βρώμικη τρύπα στο έδαφος, σε ένα αγρόκτημα έξω από το Τικρίτ. Η σύλληψή του, με τον ίδιο να μοιάζει με έναν τρομαγμένο και απεριποίητο ηλικιωμένο, αποτέλεσε την πιο σκληρή αποκαθήλωση ενός ηγέτη που κάποτε πίστευε πως ήταν ο σύγχρονος διάδοχος του Ναβουχοδονόσορα.

Η γέννηση ενός μαχητή μέσα στην έρημο

Η ιστορία του Σαντάμ Χουσεΐν ξεκινά από το απόλυτο μηδέν. Γεννημένος στις 28 Απριλίου 1937 στο χωριό Owja, κοντά στο Τικρίτ, δεν γνώρισε ποτέ τον πατέρα του, έναν φτωχό βοσκό που χάθηκε πριν τη γέννησή του. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον σκληρότητας και στέρησης, υπό την κηδεμονία του θείου του, Χαϊράλα Τάλφα. Ο θείος του, ένας φανατικός εθνικιστής, του μετέδωσε το μίσος για τη βρετανική αποικιοκρατία και το όραμα για έναν ισχυρό αραβικό κόσμο. Το όνομα «Σαντάμ», που σημαίνει «αυτός που αντιμετωπίζει», του δόθηκε ως εφόδιο για μια ζωή που θα χαρακτηριζόταν από διαρκή σύγκρουση.

Σε ηλικία μόλις 20 ετών, ο Σαντάμ προσχώρησε στο κόμμα Μπάαθ, έναν πολιτικό σχηματισμό που συνδύαζε τον σοσιαλισμό με τον παναραβικό εθνικισμό. Δύο χρόνια αργότερα, συμμετείχε σε μια αιματηρή απόπειρα δολοφονίας κατά του στρατηγού Κασέμ. Η απόπειρα απέτυχε και ο Σαντάμ, τραυματισμένος στο πόδι, διέφυγε στην Αίγυπτο. Τα χρόνια της εξορίας στο Κάιρο ήταν καθοριστικά, καθώς ήρθε σε επαφή με διεθνή δίκτυα πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης της CIA, η οποία εκείνη την εποχή έβλεπε τους Μπααθιστές ως μια χρήσιμη δύναμη κατά του κομμουνισμού στο Ιράκ.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Η αναρρίχηση και η τελετουργία του αίματος

Όταν το κόμμα Μπάαθ κατέλαβε την εξουσία το 1968, ο Σαντάμ επέστρεψε ως ο δεύτερος ισχυρότερος άνδρας της χώρας, πίσω από τον στρατηγό Αχμέντ Χασάν αλ-Μπακρ. Για έντεκα χρόνια, λειτούργησε ως ο «αρχιτέκτονας» του κράτους. Εκσυγχρόνισε τις υποδομές, εθνικοποίησε το πετρέλαιο και δημιούργησε ένα εκτεταμένο δίκτυο κοινωνικών παροχών. Όμως, ταυτόχρονα, οικοδόμησε έναν αδίστακτο μηχανισμό εσωτερικής ασφάλειας.

Το 1979, ο Σαντάμ αποφάσισε να βγει από τη σκιά. Ανάγκασε τον Αλ-Μπακρ σε παραίτηση και ανέλαβε την προεδρία. Η πρώτη του κίνηση ήταν μια «κάθαρση» που έμεινε στην ιστορία για την ωμότητά της: σε μια τηλεοπτική συνεδρίαση, διέταξε τη σύλληψη 68 κορυφαίων στελεχών του κόμματος ως προδοτών. Πολλοί από αυτούς εκτελέστηκαν την ίδια ημέρα, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα: στο Ιράκ του Σαντάμ, η πίστη στον ηγέτη ήταν το μοναδικό διαβατήριο για την επιβίωση.

Για πολλούς που την παρακολούθησαν, η εκτέλεση του Σαντάμ Χουσεΐν ήταν μια δικαίωση

Η δεκαετία του ολέθρου: Ιράν και Κουβέιτ

Ως απόλυτος κυρίαρχος, ο Σαντάμ επιδίωξε να καταστήσει το Ιράκ περιφερειακή υπερδύναμη. Το 1980, εισέβαλε στο Ιράν, ξεκινώντας έναν πόλεμο που θα διαρκούσε οκτώ χρόνια. Ήταν μια σύγκρουση βιβλικών διαστάσεων, με τη χρήση χημικών όπλων και εκατομμύρια θύματα. Παρά την οικονομική αιμορραγία, ο Σαντάμ δεν πτοήθηκε. Το 1990, αναζητώντας πόρους και κυριαρχία στον Κόλπο, εισέβαλε στο Κουβέιτ. Αυτή η κίνηση προκάλεσε την άμεση αντίδραση της διεθνούς κοινότητας. Η «Καταιγίδα της Ερήμου» το 1991 ταπείνωσε τον στρατό του, αλλά ο ίδιος κατάφερε να διατηρηθεί στην εξουσία, καταστέλλοντας με λουτρό αίματος τις εξεγέρσεις των Σιιτών και των Κούρδων που ακολούθησαν.

Για τα επόμενα δώδεκα χρόνια, το Ιράκ έζησε υπό το βάρος διεθνών κυρώσεων και αεροπορικών επιτηρήσεων. Ο Σαντάμ, απομονωμένος στα παλάτια του, συνέχισε να προκαλεί τη Δύση, παίζοντας ένα επικίνδυνο παιχνίδι με τους επιθεωρητές όπλων του ΟΗΕ. Το παιχνίδι αυτό έληξε οριστικά τον Μάρτιο του 2003, όταν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους εισέβαλαν στο Ιράκ, με την κατηγορία (που αργότερα αποδείχθηκε αβάσιμη) ότι το καθεστώς κατείχε όπλα μαζικής καταστροφής.

Η πτώση, η ταπείνωση και η δίκη

Η κατάρρευση της Βαγδάτης τον Απρίλιο του 2003 σήμανε το τέλος της δυναστείας του. Ο στρατός του εξαρθρώθηκε και οι γιοι του, Ουντάι και Κουσάι, σκοτώθηκαν σε μάχη στη Μοσούλη. Ο ίδιος ο Σαντάμ έγινε ο «Άσος Μπαστούνι» στην τράπουλα των καταζητούμενων. Η σύλληψή του τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς ήταν η απόλυτη ταπείνωση. Ο άνθρωπος που παρουσιαζόταν ως ο αήττητος πολεμιστής, βρέθηκε χωρίς να προβάλει αντίσταση, κρυμμένος σε μια τρύπα, με μια βαλίτσα γεμάτη δολάρια και ένα πιστόλι που δεν χρησιμοποίησε ποτέ.

Η δίκη του στη Βαγδάτη, που ξεκίνησε το 2005, ήταν μια ιστορική αναμέτρηση. Ο Σαντάμ, αν και εμφανιζόταν συχνά προκλητικός, βρέθηκε αντιμέτωπος με τις φρικαλεότητες του παρελθόντος: μαζικοί τάφοι, κομμένες γλώσσες, βασανιστήρια και η γενοκτονία στο Ντουτζαΐλ. Η καταδίκη του σε θάνατο ήταν η αναμενόμενη κατάληξη μιας διαδικασίας που στόχο είχε να αποδώσει δικαιοσύνη στα χιλιάδες θύματά του.

Ιρακινοί παρακολουθούν την αποκαθήλωση του αγάλματός του στη Βαγδάτη

Το τέλος στην αγχόνη και η κληρονομιά του τρόμου

Την αυγή της 30ής Δεκεμβρίου 2006, ο Σαντάμ Χουσεΐν οδηγήθηκε στην αγχόνη. Οι τελευταίες του στιγμές, που καταγράφηκαν παράνομα από κινητά τηλέφωνα, έδειξαν έναν άνθρωπο που αντιμετώπισε τον θάνατο με ψυχραιμία, εν μέσω συνθημάτων από τους δεσμοφύλακές του. Η εκτέλεσή του προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων παγκοσμίως, όχι λόγω συμπόνιας προς τον τύραννο, αλλά λόγω του τρόπου με τον οποίο διεξήχθη.

Για το Ιράκ, ο θάνατος του Σαντάμ δεν έφερε την άμεση ειρήνη. Αντιθέτως, η χώρα βυθίστηκε σε έναν αιματηρό εμφύλιο πόλεμο και στην άνοδο του εξτρεμισμού. Ωστόσο, η 30ή Δεκεμβρίου παραμένει ένα ορόσημο. Ο γιος του βοσκού από το Τικρίτ, που έχτισε μια αυτοκρατορία πάνω στον φόβο και το αίμα, υπέστη την απόλυτη τιμωρία του δικτάτορα: να πεθάνει μόνος, αδύναμος και εξαρτημένος από τη δικαιοσύνη εκείνων που κάποτε καταπίεζε. Η ιστορία του Σαντάμ Χουσεΐν παραμένει ένα διαχρονικό μάθημα για τη φθορά της απόλυτης εξουσίας και το γεγονός ότι, αργά ή γρήγορα, το παρελθόν βρίσκει πάντα τον τρόπο να ζητήσει λογαριασμό.