Σαν σήμερα, 3 Νοεμβρίου 1918: Η φλόγα της επανάστασης στο Κίελο – Όταν οι ναύτες έριξαν τον Κάιζερ και τερμάτισαν τον πόλεμο

Σαν σήμερα, στις 3 Νοεμβρίου του 1918, η Γερμανική Αυτοκρατορία, ήδη εξαντλημένη και ηττημένη στα πεδία μάχης του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, δέχθηκε το αποφασιστικό χτύπημα από το εσωτερικό της. Στο λιμάνι του Κιέλου, ξέσπασε η επανάσταση των ανδρών του γερμανικού ναυτικού, μια πράξη απείθειας που πυροδότησε τη λεγόμενη Νοεμβριανή Επανάσταση (Novemberrevolution). Αυτή η εξέγερση, που γρήγορα εξαπλώθηκε σε όλη τη Γερμανία με τη συμμετοχή των εργατών και των στρατιωτών, ανάγκασε τον Κάιζερ σε παραίτηση και επισφράγισε τη λήξη του Μεγάλου Πολέμου.

Η απεγνωσμένη τελευταία διαταγή και η ανταρσία

Η αφορμή για την έκρηξη της επανάστασης ήταν μια απερίσκεπτη και απεγνωσμένη στρατιωτική διαταγή. Παρά τη διαφαινόμενη ήττα της Γερμανίας, η Γερμανική Στρατιωτική Διοίκηση, με μια ύστατη προσπάθεια να σώσει την τιμή του στόλου, διέταξε τον απόπλου 80.000 ναυτών για μια σφοδρή και αναίτια αναμέτρηση με τον αγγλικό στόλο στη Βόρεια Θάλασσα. Οι ναύτες, εξαντλημένοι από τέσσερα χρόνια πολέμου, υποσιτισμένοι και συνειδητοποιώντας το μάταιο της κίνησης αυτής που θα τους οδηγούσε σε σίγουρο θάνατο, αρνήθηκαν να υπακούσουν.

Στις 29 Οκτωβρίου, ξέσπασε ανταρσία στα πληρώματα, ματαιώνοντας τον απόπλου του στόλου. Τις επόμενες ημέρες, η ναυτική ανταρσία μεταφέρθηκε και σε άλλα λιμάνια της Βαλτικής, με τις αρχές να προσπαθούν να την καταστείλουν βίαια, συλλαμβάνοντας περισσότερους από 400 ναύτες και οδηγώντας τους στις φυλακές του Κιέλου.

November 1918, Berlin, Germany --- Marines join forces with the workers to keep order in Berlin during Revolution of November 1918. --- Image by © Bettmann/CORBIS

Η σπίθα του Κιέλου και η εξάπλωση

Η βίαιη καταστολή δεν έφερε την ηρεμία. Αντίθετα, στις 3 Νοεμβρίου 1918, η ένταση κορυφώθηκε. Ναύτες, στρατιώτες και εργάτες του λιμανιού συγκεντρώθηκαν μαζικά, ζητώντας την αποφυλάκιση των συλληφθέντων συναδέλφων τους. Η διαδήλωση, παρά την απαγόρευση των αρχών, εξελίχθηκε σε ανοιχτή εξέγερση. Οι ναύτες, προχωρώντας άμεσα σε κοινό μέτωπο με τους εργάτες και τους στρατιώτες του πεζικού, σχημάτισαν σοβιέτ (συμβούλια) εργατών και στρατιωτών, παρόμοια με αυτά που είχαν δημιουργηθεί στη Ρωσία το 1917.

VIRAL

Λαγοκέφαλος δάγκωσε λουόμενη στην Χαλκιδική: «Δεν με άφηνε, κοιτάω και βλέπω ένα τεράστιο ψάρι» – Δείτε το βίντεο με την μαρτυρία

Τραγωδία στο Ηράκλειο: Έχασε την μάχη με την ζωή η γυναίκα που αυτοπυροβολήθηκε στο σκοπευτήριο – Συγκλονίζουν οι μαρτυρίες

Θρίλερ στην Αρτέμιδα: Τα είπε όλα ο Καλλιακμάνης για εξαφάνιση της 50χρονης – «Εκτιμώ ότι δεν έχει μαζί της το κινητό…»

Μέχρι τις 4 Νοεμβρίου, το Κίελο βρισκόταν στα χέρια των 40 χιλιάδων επαναστατών. Η εξέγερση ήταν η σπίθα που άναψε τη φωτιά της επανάστασης σε ολόκληρη τη Γερμανία. Μέσα σε λίγες μέρες, η επανάσταση εξαπλώθηκε στη Βρέμη, τη Λειψία, τη Βαυαρία και τη Σαξονία. Τα σοβιέτ εργατών, ναυτών και στρατιωτών έγιναν η μοναδική εξουσία σε πολλές πόλεις, εκθρονίζοντας τους τοπικούς εστεμμένους άρχοντες.

Η παραίτηση του Κάιζερ και το τέλος του πολέμου

Η ταχύτητα της εξέγερσης ήταν τέτοια που έπιασε απροετοίμαστη την άρχουσα τάξη και το παλαιό καθεστώς. Οι αστικοί κύκλοι και οι μετριοπαθείς σοσιαλδημοκράτες (SPD) επιδίωκαν την παραίτηση του Κάιζερ Γουλιέλμου Β’, ώστε να μην την επιβάλει τελικά ο λαός μέσω της κοινωνικής επανάστασης.

Στις 9 Νοεμβρίου 1918, τεράστια διαδήλωση στο Βερολίνο, οργανωμένη από την «Ομάδα Σπάρτακος» (Σπαρτακιστές) και τους ανεξάρτητους σοσιαλιστές, με τη συμμετοχή στρατιωτών, κατέλαβε κυβερνητικά κτήρια. Αντιμέτωπος με αυτή την κατάσταση, ο Καγκελάριος Μαξ φον Μπάντεν ανακοίνωσε την παραίτηση του Κάιζερ, πριν ακόμα αυτή πραγματοποιηθεί, και διόρισε ως διάδοχό του τον σοσιαλδημοκράτη Φρίντριχ Έμπερτ. Η μοναρχία καταλύθηκε, σηματοδοτώντας το τέλος της Γερμανικής Αυτοκρατορίας.

Η πτώση του Κάιζερ και η εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης ήταν το τελικό σημάδι ότι οι Κεντρικές Αυτοκρατορίες είχαν ηττηθεί ολοκληρωτικά. Δύο μόλις ημέρες αργότερα, στις 11 Νοεμβρίου 1918, υπογράφηκε η ανακωχή της Κομπιένης, σηματοδοτώντας τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η επανάσταση που ξεκίνησε στις 3 Νοεμβρίου στο Κίελο, ήταν η καταλυτική δύναμη που έφερε την ειρήνη, αλλά και την αρχή μιας νέας, ταραχώδους περιόδου για τη Γερμανία.

Η επανάσταση του 1918, παρόλο που τελικά επικράτησαν οι μετριοπαθείς κοινοβουλευτικές δυνάμεις, παραμένει μια από τις πιο κρίσιμες κοινωνικές αναταραχές του 20ού αιώνα, καθώς συνέδεσε άμεσα την αντιπολεμική δράση των λαϊκών μαζών με την πολιτική ανατροπή ενός αυτοκρατορικού καθεστώτος.