Σαν σήμερα, 29 Ιουλίου 1973: Το δημοψήφισμα-παρωδία της Χούντας – Η τυπική κατάργηση της μοναρχίας και η άνοδος του Παπαδόπουλου

Σαν σήμερα, στις 29 Ιουλίου 1973, η στρατιωτική δικτατορία της Ελλάδας, υπό την ηγεσία του Γεωργίου Παπαδόπουλου, διοργάνωσε ένα δημοψήφισμα που έμελλε να μείνει στην ιστορία ως μια παρωδία δημοκρατικής διαδικασίας. Στο δημοψήφισμα αυτό, η μοναρχία καταργήθηκε τυπικά, και η χώρα μετατράπηκε σε «Προεδρική Δημοκρατία», με τον ίδιο τον Γεώργιο Παπαδόπουλο να αναλαμβάνει την Προεδρία της Δημοκρατίας. Το αποτέλεσμα, με 78,4% υπέρ του «Ναι», θεωρείται από την συντριπτική πλειοψηφία των ιστορικών και των πολιτικών αναλυτών ως προϊόν μαζικής νοθείας και εκφοβισμού.

Το πολιτικό κλίμα υπό τη δικτατορία

Από την επιβολή της δικτατορίας των Συνταγματαρχών στις 21 Απριλίου 1967, η Ελλάδα βρισκόταν υπό ένα αυταρχικό καθεστώς. Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Β’ είχε προσπαθήσει ανεπιτυχώς να ανατρέψει τη χούντα τον Δεκέμβριο του 1967 και έκτοτε ζούσε εξόριστος. Η χούντα, η οποία είχε αναστείλει τις συνταγματικές ελευθερίες, είχε διαλύσει τα κόμματα και είχε προχωρήσει σε μαζικές συλλήψεις, βασανιστήρια και εξορίες πολιτικών αντιπάλων, αναζητούσε τρόπους να νομιμοποιήσει την εξουσία της και να εμφανιστεί με ένα «δημοκρατικό» προσωπείο.

Οι σχέσεις του καθεστώτος με τον βασιλιά είχαν φτάσει σε αδιέξοδο. Η δικτατορία επιθυμούσε να απαλλαγεί από το «βασιλικό ζήτημα», το οποίο αποτελούσε έναν ενοχλητικό παράγοντα τόσο στο εσωτερικό όσο και στις διεθνείς σχέσεις της χώρας.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Το δημοψήφισμα-παρωδία

Τον Ιούνιο του 1973, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος ανακοίνωσε την κατάργηση της μοναρχίας και την εγκαθίδρυση της «Ελληνικής Δημοκρατίας», προκηρύσσοντας δημοψήφισμα για την επικύρωση αυτής της απόφασης και την υιοθέτηση ενός νέου συντάγματος. Η διαδικασία του δημοψηφίσματος, όμως, από την αρχή μέχρι το τέλος, ήταν μια ωμή παρωδία δημοκρατικής διαδικασίας.

• Έλλειψη Ελευθερίας: Δεν υπήρχε καμία ελευθερία έκφρασης ή διακίνησης ιδεών. Η προπαγάνδα του «Ναι» ήταν συντριπτική και επιβλητική, ενώ η προβολή του «Όχι» ήταν ουσιαστικά απαγορευμένη. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ελέγχονταν απόλυτα από τη χούντα, προβάλλοντας συνεχώς μηνύματα υπέρ του «Ναι» και δυσφημώντας όσους αντιτίθεντο.
• Εκφοβισμός: Υπήρχε εκτεταμένος εκφοβισμός των πολιτών. Φορείς του καθεστώτος, στρατιωτικοί και αστυνομικοί, ασκούσαν πίεση στους πολίτες να ψηφίσουν «Ναι». Οι εκλογικοί κατάλογοι ήταν «καθαρισμένοι», και οι αντιφρονούντες είχαν αποκλειστεί.
• Νοθεία: Οι ιστορικοί συμφωνούν ότι το αποτέλεσμα ήταν προϊόν μαζικής νοθείας. Οι κάλπες ελέγχονταν, και τα αποτελέσματα αλλοιώνονταν συστηματικά, ώστε να εξασφαλιστεί το επιθυμητό ποσοστό υπέρ του «Ναι».

Το τελικό αποτέλεσμα, με 78,4% υπέρ του «Ναι» και 21,6% υπέρ του «Όχι», ήταν προδιαγεγραμμένο. Ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, με αυτό τον τρόπο, «νομιμοποίησε» την κατάληψη της Προεδρίας της Δημοκρατίας, εγκαθιδρύοντας ένα προσωποπαγές καθεστώς.

Οι συνέπειες

Το δημοψήφισμα της 29ης Ιουλίου 1973, αντί να προσφέρει νομιμοποίηση, επιδείνωσε την απομόνωση της χούντας τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς. Η διεθνής κοινότητα, παρά τις προσπάθειες του καθεστώτος, αντιλήφθηκε την παρωδία της δημοκρατικής διαδικασίας.

Ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, αν και τυπικά «Πρόεδρος της Δημοκρατίας», δεν κατάφερε να αποκτήσει την πραγματική λαϊκή νομιμοποίηση. Λίγους μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο του 1973, το καθεστώς του ανατράπηκε από το πραξικόπημα του Δημήτρη Ιωαννίδη, μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

Η 29η Ιουλίου 1973 παραμένει μια ημέρα που συμβολίζει την προσπάθεια μιας δικτατορίας να προσδώσει δημοκρατικό μανδύα στην αυθαιρεσία της. Ταυτόχρονα, αποτελεί μια υπενθύμιση της ανθεκτικότητας της δημοκρατικής συνείδησης των Ελλήνων, η οποία, παρά τον εκφοβισμό και τη νοθεία, δεν έπαψε ποτέ να αναζητά την πραγματική ελευθερία.