Σαν σήμερα, 29 Ιουλίου 1938: Η εξέγερση των Χανίων – Μια σύντομη πράξη αντίστασης κατά του καθεστώτος Μεταξά

Σαν σήμερα, στις 29 Ιουλίου του 1938, τα Χανιά της Κρήτης έγιναν το επίκεντρο μιας τολμηρής αλλά βραχύβιας εξέγερσης εναντίον του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου του Ιωάννη Μεταξά. Η κίνηση αυτή, αν και έμελλε να καταρρεύσει την επόμενη κιόλας ημέρα, αποτελεί μια σημαντική υποσημείωση στην ιστορία της αντίστασης κατά της δικτατορίας, αναδεικνύοντας την έντονη δυσαρέσκεια που επικρατούσε σε τμήματα του πληθυσμού.

Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου

Το 1938, η Ελλάδα βρισκόταν υπό το σιδηρό χέρι της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, την οποία είχε επιβάλει ο Ιωάννης Μεταξάς με την έγκριση του βασιλιά Γεωργίου Β’ το 1936. Το καθεστώς είχε καταργήσει το Σύνταγμα, είχε διαλύσει τα κόμματα, είχε επιβάλει λογοκρισία και είχε προχωρήσει σε μαζικές συλλήψεις και εκτοπίσεις πολιτικών αντιπάλων, κυρίως κομμουνιστών, φιλελεύθερων και βενιζελικών. Παρά την προπαγάνδα για «Νέο Κράτος» και «Τρίτο Ελληνικό Πολιτισμό», η λαϊκή δυσαρέσκεια αυξανόταν, ιδιαίτερα σε περιοχές με ισχυρές δημοκρατικές και φιλελεύθερες παραδόσεις, όπως η Κρήτη.

Η εξέγερση στα Χανιά: Μια υολμηρή πρωτοβουλία

Σε αυτό το κλίμα, μια ομάδα αντιφρονούντων, αποτελούμενη κυρίως από βενιζελικούς και πρώην αξιωματικούς, οργάνωσε μια εξέγερση με επίκεντρο τα Χανιά. Στόχος τους ήταν να ανατρέψουν το καθεστώς Μεταξά και να αποκαταστήσουν τη δημοκρατική τάξη.

VIRAL

Τραγωδία στην Καλλιθέα: Διαμελίστηκε οδηγός μηχανής αφού παρέσυρε πεζή – Βίντεο από το σημείο

Σπαραγμός στην Καλαμάτα: Τα δύο κοριτσάκια ζωγράφισαν τη μητέρα τους μετά τη δολοφονία – Τα σκίτσα που σοκάρουν

«Τι σου έκανα και με σπρώχνεις έτσι;» – Γείτονας καταγράφει τον καβγά ζευγαριού σε πολυκατοικία και φέρνει μνήμες… Καλαμάτας

Τη νύχτα της 28ης προς 29η Ιουλίου 1938, οι εξεγερμένοι, υπό την ηγεσία του Εμμανουήλ Μάντακα (πρώην βουλευτή και στρατιωτικού) και άλλων επιφανών προσώπων, κατέλαβαν στρατηγικά σημεία στην πόλη των Χανίων, συμπεριλαμβανομένων του Διοικητηρίου, του Ραδιοφωνικού Σταθμού και των τηλεφωνικών κέντρων. Από τον Ραδιοφωνικό Σταθμό, εκπέμφθηκε διακήρυξη που καλούσε τον ελληνικό λαό να ξεσηκωθεί κατά της δικτατορίας και να αποκαταστήσει τη δημοκρατία. Το μήνυμα αυτό, αν και έφτασε σε λίγα σημεία της Ελλάδας, δημιούργησε μια μικρή ελπίδα σε όσους αντιστέκονταν στο καθεστώς.

Η άμεση κατάρρευση

Ωστόσο, η εξέγερση έμελλε να είναι βραχύβια και να καταρρεύσει άμεσα. Η δικτατορία του Μεταξά είχε οικοδομήσει έναν ισχυρό κατασταλτικό μηχανισμό, με την αστυνομία, την χωροφυλακή και τον στρατό να βρίσκονται σε πλήρη ετοιμότητα. Οι εξεγερμένοι δεν είχαν την αναμενόμενη υποστήριξη ούτε από άλλες περιοχές της Ελλάδας, ούτε από το σύνολο του στρατεύματος.

Οι κυβερνητικές δυνάμεις αντέδρασαν άμεσα και δυναμικά. Με την άφιξη ενισχύσεων και την οργανωμένη καταστολή, η εξέγερση στα Χανιά κατεστάλη εντός της επόμενης ημέρας, 30 Ιουλίου. Οι ηγέτες της συνελήφθησαν, ενώ πολλοί από τους συμμετέχοντες συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν ή εκτοπίστηκαν.

Η κληρονομιά μιας βραχύβιας αντίστασης

Παρότι η εξέγερση των Χανίων απέτυχε στρατιωτικά και πολιτικά, είχε τη δική της ιστορική σημασία. Αποτέλεσε μια από τις ελάχιστες οργανωμένες προσπάθειες ένοπλης αντίστασης κατά του καθεστώτος Μεταξά πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Υπενθύμισε ότι, παρά την καταστολή, υπήρχε ακόμα ζωντανό το δημοκρατικό φρόνημα και η επιθυμία για ελευθερία σε τμήματα της ελληνικής κοινωνίας.

Η 29η Ιουλίου 1938, λοιπόν, αποτελεί μια ημέρα που θυμίζει τη βραχύβια, αλλά τολμηρή, πράξη αντίστασης στα Χανιά, μια πράξη που, παρότι δεν κατάφερε να ανατρέψει τη δικτατορία, έδειξε ότι το πνεύμα της ελευθερίας δεν είχε σβήσει εντελώς στην Ελλάδα.