Σαν σήμερα, 27 Οκτωβρίου 1922: Η «πορεία προς τη Ρώμη» – Το θέατρο της βίας που έφερε τον Μουσολίνι στην εξουσία

Σαν σήμερα, 27 Οκτωβρίου του 1922, ξεκίνησε η κορύφωση ενός πολιτικού θεάτρου της βίας και του εκφοβισμού που έμεινε στην ιστορία ως η «Πορεία προς τη Ρώμη» (Marcia su Roma). Ο Μπενίτο Μουσολίνι, επικεφαλής του φασιστικού κινήματος, με αυτή την κίνηση-πραξικόπημα πέτυχε την παράδοση της εξουσίας, τερματίζοντας ουσιαστικά την εύθραυστη ιταλική κοινοβουλευτική δημοκρατία και εγκαινιάζοντας τη σκοτεινή περίοδο της φασιστικής δικτατορίας, η οποία θα διαρκούσε για περισσότερα από είκοσι χρόνια.

Το κλίμα του χάους και η άνοδος του φασισμού

Η Ιταλία, μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, βρισκόταν σε μια κατάσταση βαθιάς πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής κρίσης. Η απογοήτευση από τα περιορισμένα εδαφικά κέρδη της Συνθήκης των Βερσαλλιών, η ραγδαία αύξηση της ανεργίας και η άνοδος του κομμουνισμού και των εργατικών κινημάτων (το λεγόμενο biennio rosso) δημιούργησαν ένα κλίμα αναταραχής. Μέσα σε αυτό το χάος, ο Μπενίτο Μουσολίνι, ένας πρώην φανατικός σοσιαλιστής που μεταστράφηκε σε θερμό εθνικιστή, βρήκε πρόσφορο έδαφος για να αναπτύξει το Φασιστικό Κόμμα (Fasci di Combattimento) που είχε ιδρύσει το 1919.

Το φασιστικό κίνημα, με την υποστήριξη βιομηχάνων, γαιοκτημόνων και του συντηρητικού κατεστημένου που φοβόταν τη σοσιαλιστική επανάσταση, απέκτησε δύναμη μέσω της οργανωμένης βίας. Οι Μελανοχίτωνες (Camicie Nere), οι παραστρατιωτικές ομάδες των φασιστών, χρησιμοποιούνταν για να συντρίβουν τις απεργίες, να τρομοκρατούν τους σοσιαλιστές και να διαλύουν τις εργατικές οργανώσεις, δρώντας συχνά με την ανοχή ή ακόμα και την έμμεση ενθάρρυνση του κρατικού μηχανισμού.

Το τελεσίγραφο της εξουσίας

Μέχρι το φθινόπωρο του 1922, ο Μουσολίνι είχε πείσει τον εαυτό του και τους οπαδούς του ότι το φασιστικό κίνημα έπρεπε να αναλάβει την εξουσία με τη βία, καθώς η κοινοβουλευτική οδός δεν προχωρούσε αρκετά γρήγορα. Στα μέσα Οκτωβρίου, ο Μουσολίνι και οι τέσσερις βασικοί ηγέτες του Φασιστικού Κόμματος (οι λεγόμενοι Quadrumviri: Ίταλο Μπάλμπο, Εμίλιο Ντε Μπόνο, Μικέλε Μπιάνκι, Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκι) σχεδίασαν την «Πορεία προς τη Ρώμη».

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Η κίνηση αυτή ήταν ένα υβρίδιο πραξικοπήματος και επίδειξης δύναμης. Στις 27 Οκτωβρίου, χιλιάδες Μελανοχίτωνες –αν και ο αριθμός τους ήταν πολύ μικρότερος από τους 300.000 που ισχυριζόταν αργότερα ο Μουσολίνι– άρχισαν να συγκεντρώνονται στα περίχωρα της Ρώμης. Το σχέδιο ήταν ξεκάθαρο: αν ο βασιλιάς και η κυβέρνηση δεν αποδέχονταν το αίτημα για ανάθεση της πρωθυπουργίας στον Μουσολίνι, οι φασίστες θα εισέβαλαν στην πόλη και θα καταλάμβαναν την εξουσία με τη βία.

Η δειλή παράδοση του Βασιλιά

Η κρίσιμη στιγμή ήρθε όταν ο τότε φιλελεύθερος πρωθυπουργός, Λουίτζι Φάκτα, κήρυξε τη Ρώμη σε κατάσταση πολιορκίας και ζήτησε την υπογραφή του βασιλιά Βίκτωρα Εμμανουήλ Γ’ για να επιτρέψει στον στρατό να επέμβει και να διαλύσει τους φασίστες. Ο ιταλικός στρατός ήταν σε θέση να καταστείλει την εξέγερση χωρίς δυσκολία, καθώς οι φασίστες ήταν κακώς εξοπλισμένοι και πειθαρχημένοι.

Ωστόσο, ο βασιλιάς, φοβούμενος τον κίνδυνο ενός εμφυλίου πολέμου και υπό την πίεση συντηρητικών κύκλων και μερίδας του στρατού που υποστήριζαν ή ανέχονταν τον φασισμό, αρνήθηκε να επικυρώσει το διάταγμα. Η άρνηση του βασιλιά ήταν η «λευκή επιταγή» για τον Μουσολίνι.

Αντί να αντισταθεί, ο Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ’ κάλεσε τον Μουσολίνι, ο οποίος βρισκόταν στο Μιλάνο, να έρθει στη Ρώμη για να σχηματίσει νέα κυβέρνηση. Στις 29 Οκτωβρίου 1922, ο Μουσολίνι έφτασε στη Ρώμη με τρένο, και την επομένη ορκίστηκε πρωθυπουργός, ο νεότερος στην ιταλική ιστορία.

Η εδραίωση της δικτατορίας

Η «Πορεία προς τη Ρώμη» ήταν στην πραγματικότητα περισσότερο μια πολιτική παράδοση παρά μια στρατιωτική κατάκτηση. Ωστόσο, ο Μουσολίνι φρόντισε να τη μετατρέψει σε έναν από τους ισχυρότερους μύθους του φασισμού, παρουσιάζοντάς την ως μια ηρωική κατάληψη της εξουσίας από τον λαό.

Με την ανάληψη της εξουσίας, ο Μουσολίνι άρχισε συστηματικά να καταργεί τις δημοκρατικές ελευθερίες. Μέσα σε λίγα χρόνια, το Φασιστικό Κόμμα κατήργησε τα αντίπαλα κόμματα, επέβαλε τη λογοκρισία, διέλυσε τα εργατικά συνδικάτα και δημιούργησε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς, με τον Μουσολίνι να υιοθετεί τον τίτλο του Il Duce (Ο Ηγέτης).

Η «Πορεία προς τη Ρώμη» της 27ης Οκτωβρίου 1922 δεν ήταν απλώς μια ιταλική ιστορική στιγμή, αλλά ένα κομβικό σημείο στην ευρωπαϊκή ιστορία. Αποτέλεσε το πρότυπο για τον Αδόλφο Χίτλερ και άλλα αυταρχικά κινήματα, αποδεικνύοντας ότι ο φασισμός μπορούσε να αρπάξει την εξουσία όχι απαραίτητα με μια πλήρη στρατιωτική νίκη, αλλά με τον εκφοβισμό και την αδυναμία αντίστασης του φιλελεύθερου κατεστημένου. Η άνοδος του Μουσολίνι στην εξουσία ήταν η αρχή του δρόμου που οδήγησε την Ιταλία και την Ευρώπη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.