Σαν σήμερα, 26 Σεπτεμβρίου 1989: Η «17 Νοέμβρη» δολοφονεί στο Κολωνάκι τον Παύλο Μπακογιάννη

Σαν σήμερα, πριν από 36 χρόνια, η ελληνική πολιτική σκηνή βυθίστηκε στο πένθος. Το πρωί της 26ης Σεπτεμβρίου 1989, η τρομοκρατική οργάνωση «17 Νοέμβρη» δολοφονεί εν ψυχρώ τον βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας, Παύλο Μπακογιάννη, στην είσοδο του γραφείου του στην οδό Ομήρου, στο Κολωνάκι. Η άνανδρη επίθεση, που έλαβε χώρα σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη πολιτικά περίοδο, δεν ήταν απλώς μια ακόμη δολοφονία. Ήταν ένα χτύπημα στην καρδιά της Δημοκρατίας, στην ιδέα της εθνικής συμφιλίωσης, και ένα γεγονός που επηρέασε βαθιά την πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας για δεκαετίες.

Η διαδρομή ενός ανθρώπου της σύνθεσης

Ο Παύλος Μπακογιάννης δεν ήταν ένας τυπικός πολιτικός. Γεννημένος στα Βελωτά Ευρυτανίας, ο γιος ιερέα έδειξε από νωρίς την αγάπη του για τα γράμματα και την πολιτική. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και Δημοσιογραφία και συνέχισε τις σπουδές του στη Γερμανία, όπου αναδείχθηκε σε έναν σημαντικό διανοούμενο και αντίπαλο της δικτατορίας των Συνταγματαρχών. Από τη θέση του διευθυντή του ελληνικού προγράμματος της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας, οργάνωνε εκπομπές που αναμεταδίδονταν και από την Deutsche Welle, οι οποίες έγιναν σημείο αναφοράς του αντιδικτατορικού αγώνα. Η δράση του ήταν τόσο έντονη που οι ελληνικές μυστικές υπηρεσίες της χούντας προσπάθησαν να τον εκφοβίσουν, ακόμη και με την τοποθέτηση βόμβας στο σπίτι του στο Μόναχο.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα το 1974, μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, εργάστηκε ως δημοσιογράφος, αναλαμβάνοντας διευθυντικές θέσεις σε έντυπα, ενώ διετέλεσε και πολιτικός σύμβουλος του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, του οποίου τη θυγατέρα, Ντόρα, είχε παντρευτεί το 1974. Το 1989, εκλέχθηκε βουλευτής Ευρυτανίας, εκφράζοντας την πρόθεση για πολιτική συμφιλίωση, ένα όραμα που είχε από την περίοδο της δικτατορίας. Ο Μπακογιάννης πίστευε ακράδαντα ότι η δημοκρατία δεν συμβιβάζεται με τα άκρα και πως η εθνική ενότητα πρέπει να υπερβαίνει τις ιδεολογικές διαφορές.

VIRAL

Πτώμα σε βαλίτσα στη Κυψέλη: Οι 9 λέξεις από τις Αρχές που φέρνουν την ανατροπή – «Το μυαλό μας πάει…»

«Τα ουρλιαχτά τους είναι μέσα στα αυτιά μου»: Η Χαρίτα Μάντολες στο Athensmagazine.gr, σε μία συγκλονιστική εξομολόγηση για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο

Σάλος στο Μουντιάλ 2026: Η «παγωμένη» αντίδραση του Τζάνι Ινφαντίνο στο χρυσό γκολ των Ισπανών! Ήθελε να το σηκώνει ο Μέσι και η παρέα του

Το μοιραίο πρωινό και οι δράστες

Το πρωί της 26ης Σεπτεμβρίου 1989, ο Παύλος Μπακογιάννης κατευθυνόταν στο πολιτικό του γραφείο. Παρότι είχε ενημερωθεί ότι ήταν στόχος της «17 Νοέμβρη», είχε αρνηθεί την προσωπική του φύλαξη, ζητώντας μόνο την ασφάλεια της οικογένειάς του. Τη στιγμή που περίμενε τον ανελκυστήρα, τρία μέλη της οργάνωσης – ο Δημήτρης Κουφοντίνας, ο Σάββας Ξηρός και ο Ηρακλής Κωστάρης – του έστησαν ενέδρα. Τον πυροβόλησαν τέσσερις φορές σχεδόν εξ επαφής με το γνωστό 45άρι πιστόλι της οργάνωσης. Ο Μπακογιάννης τραυματίστηκε θανάσιμα και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός», όπου και κατέληξε.

Οι δράστες διέφυγαν με ένα κλεμμένο αυτοκίνητο, το οποίο εγκατέλειψαν λίγα τετράγωνα πιο μακριά. Η δολοφονία του είχε ως κίνητρο, σύμφωνα με τις μεταγενέστερες ομολογίες των μελών της «17 Νοέμβρη», την ανάληψη ευθύνης για το σκάνδαλο Κοσκωτά από τη Νέα Δημοκρατία. Η οργάνωση θεώρησε τον Μπακογιάννη, ως στενό συνεργάτη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, υπεύθυνο για την πολιτική κατάσταση της εποχής.

Η προκήρυξη και οι επιπτώσεις

Η «17 Νοέμβρη» ανέλαβε την ευθύνη για τη δολοφονία με μια 12σέλιδη προκήρυξη που είχε τίτλο «Άρχισε η κάθαρση». Στο κείμενο αυτό, η οργάνωση προσπάθησε να δικαιολογήσει το έγκλημά της ως πράξη «επαναστατικής τιμωρίας». Η δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη, ενός ανθρώπου που είχε αφιερώσει τη ζωή του στη δημοκρατία και την εθνική συμφιλίωση, ήταν ένα τεράστιο πλήγμα για την πολιτική ζωή της χώρας. Ο θάνατός του συγκλόνισε το σύνολο του πολιτικού κόσμου, προκαλώντας κύμα καταδίκης από όλα τα κόμματα.

Η κηδεία του, στο Καρπενήσι, μετατράπηκε σε παλλαϊκό συλλαλητήριο κατά της τρομοκρατίας, με χιλιάδες πολίτες να φωνάζουν συνθήματα ενάντια στη βία. Η δολοφονία του Μπακογιάννη υπήρξε ένα σημείο καμπής. Η σοβαρότητα του χτυπήματος στο πολιτικό σύστημα ανάγκασε την ελληνική πολιτεία να αναλάβει πιο δραστικά μέτρα κατά της τρομοκρατίας, οδηγώντας τελικά στην εξάρθρωση της οργάνωσης το 2002.

Σήμερα, ο Παύλος Μπακογιάννης μνημονεύεται ως σύμβολο της ενότητας και της δημοκρατικής συναίνεσης. Ο αγώνας του για την επούλωση των πληγών του Εμφυλίου Πολέμου και την εθνική συμφιλίωση, είναι μια παρακαταθήκη που παραμένει επίκαιρη. Η θυσία του υπενθυμίζει διαρκώς πως η δημοκρατία δεν συμβιβάζεται με τις ακρότητες και πως τα πολιτικά ζητήματα δεν λύνονται ποτέ με τη χρήση βίας.