Σαν σήμερα, 26 Οκτωβρίου 1880: Ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος γίνεται πρωθυπουργός της Ελλάδας για 10η φορά

Ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος υπήρξε μία από τις σημαντικότερες φιγούρες της πολιτικής ζωής της Ελλάδας του 19ου αιώνα. Αναμφισβήτητα έμεινε στην ιστορία για το πολιτικό του έργο αλλά και για τις δέκα φορές ανάληψης της πρωθυπουργίας –ρεκόρ για τη χώρα.

Γεννημένος το 1815 στον πύργο των Κουμουνδουράκηδων στον Κάμπο Αβίας της μεσσηνιακής Μάνης, ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος ήταν γιος του αγωνιστή της Επανάστασης, Σπυρίδωνα Γαλάνη Κουμουνδουράκη. Μεγάλωσε σε μια Ελλάδα που προσπαθούσε ακόμη να σταθεί στα πόδια της μετά τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα. Από νωρίς έδειξε φιλομάθεια και κοινωνική ευαισθησία.

Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αν και για λίγο εγκατέλειψε τις σπουδές του για να λάβει μέρος στην Κρητική Επανάσταση του 1841, μία πράξη που, παρά το μάταιο της εξέγερσης, μαρτυρούσε το ανήσυχο, αγωνιστικό του πνεύμα. Μετά την επιστροφή του εγκαταστάθηκε στην Καλαμάτα, όπου άσκησε τη δικηγορία και παντρεύτηκε την Αικατερίνη Μαυρομιχάλη, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Το 1847 διορίστηκε αντιεισαγγελέας Πρωτοδικών, όμως σύντομα εγκατέλειψε τη δικαστική σταδιοδρομία για να αφοσιωθεί στην πολιτική, όπου έμελλε να αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμά του.

«Υπηρέτης του κοινού καλού»

Πολιτικά, ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος ξεκίνησε το 1850 όταν εξελέγη πληρεξούσιος Μεσσήνης και απλοποίησε το επίθετό του από Κουμουνδουράκης σε Κουμουνδούρος. Από τότε και μέχρι τον θάνατό του το 1883, δεν έλειψε σχεδόν ποτέ από τη Βουλή, όχι μόνο με την ιδιότητα –δύο φορές– του προέδρου της Βουλής ή του υπουργού που είχε διατελέσει 18 φορές, αλλά και αυτήν του πρωθυπουργού που υπηρέτησε το αξίωμα 10 φορές, αποτελώντας τον ρέκορντμαν του ελληνικού πολιτικού συστήματος.

VIRAL

10 μονάδες κάτω: Το σοκαριστικό αποτέλεσμα δημοσκόπησης που έφερε νευρική κρίση στη Νέα Δημοκρατία

Ποια είναι η Γιου Τινγκ: Είναι η 50χρονη επιχειρηματίας η νεκρή της βαλίτσας στην Κυψέλη; – Ο σύζυγος, η εξαφάνιση και τα 500.000 ευρώ

Χριστίνα Σούζη: «Έρχεται κόλαση 44 βαθμών – Δείτε πότε και πού θα ψηθεί η χώρα!»

Ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος κατέχει ρεκόρ πρωθυπουργίας στην Ελλάδα

Για την επίτευξη του κατορθώματος του Κουμουνδούρου προφανώς και έπαιξαν ρόλο οι απανωτές εκλογικές αναμετρήσεις της εποχής, αλλά ο Μανιάτης πολιτικός διέθετε κι ένα σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο, όντας ένας άνθρωπος έντιμος, νηφάλιος και με αίσθηση μέτρου. Ο Κουμουνδούρος πίστευε πως ο πολιτικός πρέπει να είναι «υπηρέτης του κοινού καλού» και όχι διαχειριστής προσωπικών συμφερόντων. Για τον λόγο αυτό, συγκρούστηκε συχνά με ισχυρούς παράγοντες της εποχής του, μεταξύ των οποίων και ο Δημήτριος Βούλγαρης, με τον οποίο ήρθε σε ρήξη μετά τη θητεία του ως υπουργός Οικονομικών το 1856.

Η σύγκρουση με τον Θρόνο και η κοινωνική μεταρρύθμιση

Ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος υπήρξε σφοδρός πολέμιος της μοναρχίας του Όθωνα και υποστηρικτής της Συνταγματικής Μεταπολίτευσης. Μετά την έξωση του Όθωνα το 1862 ανέλαβε υπουργός Δικαιοσύνης και συνέβαλε αποφασιστικά στην αποκατάσταση της δημόσιας τάξης. Δύο χρόνια αργότερα, έγινε στόχος δολοφονικής απόπειρας στην οδό Σταδίου έξω από τη Βουλή, κερδίζοντας ωστόσο τη μάχη για τη ζωή.

Το Κουμουνδουρικό Κόμμα

Στη συνέχεια, το 1865 ίδρυσε το Κουμουνδουρικό Κόμμα και την ίδια χρονιά ανέλαβε για πρώτη φορά τα πρωθυπουργικά ηνία διακυβέρνησης της χώρας. Γύρω από τον Κουμουνδούρο συσπειρώθηκαν τότε νέοι φιλελεύθεροι πολιτικοί όπως ήταν ο Χαρίλαος Τρικούπης και ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης, οι οποίοι επηρεάστηκαν στα πρώτα πολιτικά τους βήματα από τον Κουμουνδούρο έστω κι αν στην μετέπειτα πορεία τους ακολούθησαν διαφορετικές πολιτικούς δρόμους.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που πιστώνεται στον Κουμουνδούρο είναι η μεγάλη συνεισφορά τους στην κοινωνική μεταρρύθμιση. Ο νόμος του 1871 για τη διανομή των εθνικών γαιών στους ακτήμονες αγρότες αποτελεί τομή στη νεοελληνική ιστορία. Ήταν μια πράξη που εξέφραζε τη βαθιά του πίστη στη δίκαιη αναδιανομή του πλούτου και στη σύνδεση της ελευθερίας με την κοινωνική ισότητα. Την ίδια εποχή μερίμνησε για την αναδιοργάνωση του στρατού, τη φορολογική μεταρρύθμιση και τον περιορισμό της ληστείας με εμβληματικό νόμο «Περί ληστείας» του 1871, που έθεσε τέλος σε ένα χρόνιο φαινόμενο ανασφάλειας στην ύπαιθρο.

Ο θάνατός του

Στις 26 Φεβρουαρίου του 1883 ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 68 ετών, όντας φτωχός αλλά ηθικά πλούσιος. Τάφηκε στο Α’ Νεκροταφείο της Αθήνας και προς τιμή του η πλατεία μπροστά από το σπίτι του στην οδό Πειραιώς πήρε το όνομά του. Ο «πατριώτης της λογικής», όπως τον αποκάλεσαν, απέδειξε ότι η Ελλάδα προχωρά μόνο όταν συνδυάζει την εθνική περηφάνια με την κοινωνική ευαισθησία. Κι αυτό έχει τη μεγάλη σημασία του ειδικά σε μία εποχή σαν τη σημερινή που η δημόσια ζωή συχνά χάνει την ουσία της μέσα στην επικοινωνία και τον κυνισμό, οπότε ο βίος και η πολιτεία του Κουμουνδούρου καλό θα ήταν να λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η πολιτική μπορεί και οφείλει να είναι υπόθεση αρχών.