Σαν σήμερα, 26 Νοεμβρίου 1925: Η «Δίκη Σκοπιμότητας» του Πάγκαλου – Όταν η Δικτατορία εκτελούσε για το «Δημόσιο Ήθος»

Σαν σήμερα, στις 26 Νοεμβρίου 1925, η Ελλάδα έγινε μάρτυρας ενός γεγονότος που ξεπέρασε τα όρια της νομιμότητας και εισήλθε στη σφαίρα του θεάματος της βίας, με πρωταγωνιστή τον δικτάτορα Θεόδωρο Πάγκαλο. Μέσα σε ένα κλίμα πολιτικής αστάθειας και με την πρόφαση της αποκατάστασης του δημοσίου ήθους και της τιμωρίας της διαφθοράς, ο Πάγκαλος εκτέλεσε με απαγχονισμό, μπροστά σε πλήθος θεατών, τους αντισυνταγματάρχες Διονύσιο Δρακάτο και Γεώργιο Ζαριφόπουλο, οι οποίοι είχαν καταδικαστεί ως καταχραστές του Δημοσίου. Η εκτέλεση αυτή δεν ήταν απλώς η εφαρμογή μιας ποινής, αλλά μια πράξη σκοπιμότητας που στόχευε στον εκφοβισμό και τη λαϊκή νομιμοποίηση του βραχύβιου δικτατορικού καθεστώτος.

Η εποχή της ανασφάλειας και της Δικτατορίας

Το 1925 ήταν μια εποχή πολιτικής αναταραχής στην Ελλάδα. Η Δεύτερη Ελληνική Δημοκρατία, που είχε ιδρυθεί μετά την κατάλυση της Μοναρχίας, βρισκόταν σε διαρκή κρίση, ενώ οι πληγές από τη Μικρασιατική Καταστροφή ήταν ακόμη ανοιχτές. Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Θεόδωρος Πάγκαλος, ένας φιλόδοξος και δυναμικός στρατιωτικός, κατέλαβε την εξουσία με πραξικόπημα τον Ιούνιο του 1925.

Ο Πάγκαλος, προκειμένου να εδραιώσει την εξουσία του και να κερδίσει την εύνοια του λαού, παρουσιάστηκε ως ο αυστηρός «καθαριστής» της πολιτικής ζωής. Υποσχέθηκε την πάταξη της διαφθοράς και της ατιμωρησίας, φαινόμενα που μάστιζαν το Δημόσιο. Σε αυτό το πλαίσιο, η περίπτωση των Δρακάτου και Ζαριφόπουλου, που κατηγορούνταν για σοβαρές καταχρήσεις κρατικού χρήματος, προσέφερε στον Πάγκαλο την ιδανική ευκαιρία για να στείλει ένα ηχηρό μήνυμα.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Οι καταχραστές και η «Στρατιωτική Δίκη»

Οι δύο αντισυνταγματάρχες κατηγορούνταν για κατάχρηση μεγάλων χρηματικών ποσών από τα δημόσια ταμεία, μια πράξη που εν μέσω της οικονομικής δυσπραγίας της χώρας προκαλούσε έντονη λαϊκή οργή. Ο Δρακάτος και ο Ζαριφόπουλος, ως στρατιωτικοί, παραπέμφθηκαν σε έκτακτο Στρατοδικείο, το οποίο λειτούργησε υπό την άμεση πίεση της δικτατορίας.

Η δίκη που ακολούθησε χαρακτηρίστηκε ως δίκη σκοπιμότητας. Ο Πάγκαλος είχε ξεκαθαρίσει εξ αρχής τη θέση του, απαιτώντας την παραδειγματική τιμωρία των ενόχων, ανεξάρτητα από τις νομικές διαδικασίες. Η δίκη ήταν σύντομη και η απόφαση προαποφασισμένη: θάνατος δια απαγχονισμού.

Η επιβολή της ποινής του θανάτου για την κατάχρηση, μια ποινή που κανονικά επιβαλλόταν σε εγκλήματα κατά της ζωής ή της εθνικής ασφάλειας, υπογράμμισε την πρόθεση του Πάγκαλου να μετατρέψει την τιμωρία σε πολιτικό εργαλείο. Η δικαιοσύνη επισκιάστηκε από την πολιτική σκοπιμότητα της εξυγίανσης διά της βίας.

Το θέαμα της εκτέλεσης: Εκφοβισμός και λαϊκή εξαγνισμός

Η εκτέλεση των δύο αντισυνταγματαρχών πραγματοποιήθηκε την 26η Νοεμβρίου 1925. Ο Πάγκαλος δεν αρκέστηκε στην απλή εκτέλεση. Τη μετέτρεψε σε δημόσιο θέαμα. Η τελετή εκτελέστηκε παρουσία πλήθους θεατών, οι οποίοι είχαν συρρεύσει για να δουν την τιμωρία εκείνων που θεωρούνταν υπεύθυνοι για την οικονομική αφαίμαξη του Δημοσίου.

Η δημόσια εκτέλεση, μια πρακτική που παρέπεμπε σε μεσαιωνικές ή επαναστατικές μεθόδους, είχε διπλό στόχο:

• Εκφοβισμός της Αντιπολίτευσης και των Δημοσίων Υπαλλήλων: Ο Πάγκαλος έστειλε ένα σαφές μήνυμα ότι η διαφθορά δεν θα γινόταν ανεκτή και ότι η εξουσία του ήταν απόλυτη και αδίστακτη.
• Λαϊκή Νομιμοποίηση: Η τιμωρία των διεφθαρμένων ικανοποιούσε το λαϊκό αίσθημα δικαίου και ενίσχυε την εικόνα του Πάγκαλου ως «ισχυρού άνδρα» που νοιάζεται για το έθνος, κερδίζοντας πρόσκαιρα τη λαϊκή υποστήριξη.

Ο απαγχονισμός ήταν ένας ιδιαίτερα σκληρός τρόπος θανάτου, επιλεγμένος για να τονίσει τη δημόσια εξευτελιστική φύση της τιμωρίας των καταχραστών.

Το σύντομο τέλος

Η ενέργεια του Πάγκαλου να εκτελέσει τους καταχραστές, αν και εντυπωσιακή και ικανοποιητική για ένα κομμάτι της κοινής γνώμης, δεν κατάφερε να του εξασφαλίσει τη μακροημέρευση στην εξουσία. Το καθεστώς του, παρά τις προσπάθειες «εξυγίανσης», χαρακτηρίστηκε από τον αυταρχισμό, τις υπερβολές και τις δικτατορικές διατάξεις, όπως η απαγόρευση στις γυναίκες να φορούν κοντές φούστες.

Μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο μετά την εκτέλεση των Δρακάτου και Ζαριφόπουλου, ο ίδιος ο Θεόδωρος Πάγκαλος ανατράπηκε από πραξικόπημα του αντιστράτηγου Γεωργίου Κονδύλη τον Αύγουστο του 1926.

Η εκτέλεση της 26ης Νοεμβρίου 1925 παραμένει ένα ιστορικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι δικτατορίες χρησιμοποιούν την επιλεκτική αυστηρότητα και την ωμή βία ως πολιτική προπαγάνδα, μετατρέποντας τις δικαστικές αποφάσεις σε δημόσια δράματα με σκοπό την ενίσχυση του δικού τους κύρους και τη διατήρηση της εξουσίας. Ήταν μια πράξη βίας που έγινε με την ψευδαίσθηση της ηθικής τάξης, η οποία όμως δεν μπόρεσε να σώσει τον ίδιο τον δικτάτορα από την αναπόφευκτη πτώση.