Σαν σήμερα, 21 Οκτωβρίου 1992: Η παραίτηση του Σαμαρά που «έριξε» τον Μητσοτάκη – Το χρονικό της μετωπικής σύγκρουσης για το Σκοπιανό

Η 21η Οκτωβρίου 1992 είναι μια ημερομηνία-κλειδί στη σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία. Ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών, Αντώνης Σαμαράς, ανακοινώνει την παραίτησή του από βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, ολοκληρώνοντας τη μετωπική ρήξη με τον τότε Πρωθυπουργό, Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, για το ζήτημα της ονομασίας των Σκοπίων. Η κίνηση του Σαμαρά, αποτέλεσμα ενός δραματικού πολιτικού θρίλερ, όχι μόνο σηματοδότησε την προσωπική του εξορία από το κόμμα, αλλά άνοιξε τον δρόμο για την πτώση της κυβέρνησης.

Η δεκαετία του ’90 ξεκίνησε για την Ελλάδα με μια έκρηξη εθνικής ευαισθησίας και αναταραχής. Η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της τότε Δημοκρατίας της Μακεδονίας (Σκόπια) από τη Γιουγκοσλαβία το 1991 πυροδότησε ένα κύμα αντιδράσεων στην Ελλάδα, δημιουργώντας το Μακεδονικό Ζήτημα – έναν πολιτικό σεισμό που έμελλε να κλονίσει τα θεμέλια της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας.

Στο επίκεντρο αυτής της κρίσης βρέθηκαν δύο πολιτικοί με διαφορετική προσέγγιση: ο Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο οποίος αναζητούσε μια ρεαλιστική, συμβιβαστική λύση (τη σύνθετη ονομασία) υπό την πίεση των διεθνών εταίρων, και ο Υπουργός Εξωτερικών Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος υιοθέτησε τη «σκληρή» γραμμή του «αδιαπραγμάτευτου» και του «όχι» στη χρήση του όρου Μακεδονία σε οποιαδήποτε μορφή.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Η ρήξη: Από τις Βρυξέλλες στην αποπομπή

Η πορεία προς τη ρήξη ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 1991, όταν ο Σαμαράς, ως Υπουργός Εξωτερικών, συνυπέγραψε τη δήλωση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η οποία επέβαλε ως όρο για την αναγνώριση των γιουγκοσλαβικών δημοκρατιών τη μη χρήση ονομασίας που συνεπάγεται εδαφικές διεκδικήσεις.

Ωστόσο, ο Σαμαράς υιοθέτησε μια ολοένα και πιο σκληρή και συγκρουσιακή στάση, ερχόμενος σε πλήρη αντίθεση με τον Μητσοτάκη, ο οποίος θεωρούσε τη σύνθετη ονομασία ως τη μόνη ρεαλιστική επιλογή. Ο Σαμαράς «καβάλησε το κύμα» των μαζικών συλλαλητηρίων (όπως αυτό της Θεσσαλονίκης στις 14 Φεβρουαρίου 1992), ενισχύοντας τη λαϊκή κινητοποίηση κατά της κυβερνητικής γραμμής.

Η κορύφωση ήρθε στις 13 Απριλίου 1992, κατά τη διάρκεια του Β’ Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών. Ο Σαμαράς, επιδιώκοντας να επιβάλει το δικό του σχέδιο «Επτά Σημείων Δράσης», το οποίο απέρριπτε κατηγορηματικά το όνομα «Μακεδονία», ήρθε σε μετωπική σύγκρουση με τον Πρωθυπουργό και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Καραμανλή. Την ίδια ημέρα, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ανακοίνωσε την αποπομπή του Σαμαρά από το Υπουργείο Εξωτερικών, αναλαμβάνοντας ο ίδιος προσωρινά το χαρτοφυλάκιο.

Η παραίτηση της 21ης Οκτωβρίου και η νέα πορεία

Ο Σαμαράς, παρότι απομακρύνθηκε από την κυβέρνηση, παρέμενε βουλευτής. Η ρήξη, όμως, ήταν οριστική και αμετάκλητη. Η πράξη του στις 21 Οκτωβρίου 1992 ήταν το επιστέγασμα της διαφωνίας του: ο Μεσσήνιος πολιτικός ανακοίνωσε την παραίτησή του από βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και αποχώρησε από το κόμμα.

Σύμφωνα με τις τότε δηλώσεις του, προέβη σε αυτή την κίνηση για να μην «δημιουργήσει πρόβλημα στο κόμμα και για να μην χάσει αυτό μια πολύτιμη έδρα». Ωστόσο, η παραίτηση ήταν το προοίμιο για τη δημιουργία του δικού του πολιτικού φορέα.

Στις 30 Ιουνίου 1993, ο Αντώνης Σαμαράς ίδρυσε την «Πολιτική Άνοιξη»—ένα όνομα εμπνευσμένο από τον Οδυσσέα Ελύτη.

Η πτώση του 1993: Ο Σαμαράς ως «νεκροθάφτης»

Η τελική πράξη του δράματος εκτυλίχθηκε έναν χρόνο αργότερα. Η κίνηση του Σαμαρά, παρότι ο ίδιος δεν κράτησε την έδρα, οδήγησε σε αποστασία άλλων βουλευτών της ΝΔ. Τον Σεπτέμβριο του 1993, οι βουλευτές Δημήτρης Σταμάτης, Στέφανος Στεφανόπουλος και Γιώργος Συμπιλίδης αποχώρησαν από τη Νέα Δημοκρατία, προσχωρώντας στην Πολιτική Άνοιξη.

Με αυτές τις απώλειες, η κυβέρνηση Μητσοτάκη απώλεσε τη δεδηλωμένη στην Βουλή, οδηγώντας στην πτώση της και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών τον Οκτώβριο του 1993.

Ο Αντώνης Σαμαράς, αν και είχε παραιτηθεί τον Οκτώβριο του 1992, θεωρήθηκε ιστορικά ο «κύριος υπεύθυνος» για την πτώση της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Η ρήξη αυτή, που ξεκίνησε για ένα εθνικό θέμα, σφράγισε μια βαθιά προσωπική και πολιτική έχθρα μεταξύ των δύο ανδρών που δεν επουλώθηκε ποτέ.

Η παραίτηση της 21ης Οκτωβρίου 1992 αποτέλεσε μια κομβική στιγμή, που έφερε το ζήτημα των Σκοπίων στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, και διαμόρφωσε μια πολιτική φιγούρα—τον Αντώνη Σαμαρά—που, μετά από δεκαετίες, επέστρεψε, έγινε Πρωθυπουργός και, εν τέλει, βρέθηκε ξανά εκτός Νέας Δημοκρατίας, με το «εθνικό» θέμα να παραμένει ο διαχρονικός άξονας της πολιτικής του διαδρομής.