Σαν σήμερα, 21 Οκτωβρίου 1969: «Το Περιβόλι του Τρελού» – Κυκλοφορεί ο δεύτερος μεγάλος δίσκος του Διονύση Σαββόπουλου

Ήταν 21 Οκτωβρίου 1969, με τη Χούντα να διανύει το τρίτο έτος ισχύος της, όταν κυκλοφόρησε ο δεύτερος μεγάλος δίσκος του Διονύση Σαββόπουλου, «Το Περιβόλι του Τρελού». Ο δίσκος αυτός δεν ήταν απλώς ένας μουσικός δίσκος· ήταν μια πράξη αντίστασης, ένα ψυχεδελικό μανιφέστο και η αρχή της «ροκ τριλογίας» του τραγουδοποιού. Με τραγούδια όπως «Η Συννεφούλα» και «Ντιρλαντά», ο Σαββόπουλος μετέτρεψε τη νοσταλγία και τον αλληγορικό στίχο σε έναν ηλεκτρικό ύμνο που έδωσε φωνή στον «ζόφο» της εποχής.

Η κυκλοφορία του «Το Περιβόλι του Τρελού» ήταν ένα πολιτιστικό γεγονός που ξεπέρασε τα στενά όρια της δισκογραφίας. Μετά το «Φορτηγό» (1966), ο Διονύσης Σαββόπουλος, έχοντας βιώσει τη σύλληψη από τη χούντα και την εξορία, παρουσίασε ένα άλμπουμ που αντικατόπτριζε την ψυχική και πολιτική αναταραχή της εποχής.

Η γέννηση του δίσκου: Νοσταλγία και αντίξοες συνθήκες

Ο Σαββόπουλος έγραψε τα τραγούδια του δίσκου σε μια περίοδο μεγάλων αντιξοοτήτων και μετακινήσεων.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Τα πρώτα κομμάτια, όπως η «Θαλασσογραφία», το «Σαν Ρεμπέτικο Παλιό» και το «Είδα την Άννα Κάποτε», γράφτηκαν το καλοκαίρι του 1967, λίγο πριν τη σύλληψή του από την Ασφάλεια. Άλλα, όπως η «Ωδή στον Γεώργιο Καραϊσκάκη», γράφτηκαν στο Παρίσι, όπου βρέθηκε με πλαστά χαρτιά, εν μέσω του αναβρασμού του Μάη του ’68. Ακολούθησε το Μιλάνο, όπου κατέληξε με ωτοστόπ, για να γράψει το ομώνυμο «Το Περιβόλι» και «Τα Παιδιά Που Χάθηκαν».

Ο ίδιος ο τραγουδοποιός είχε δηλώσει για τη δημιουργική διαδικασία: «Το Περιβόλι του Τρελλού το έγραψα στην Ιταλία, ’68 – ’69. Το στοιχείο που κυβερνά αυτόν τον δίσκο είναι η νοσταλγία. Νοσταλγία όμως για ποιο πράγμα; Για κανένα συγκεκριμένα. Έτσι γενικά, νοσταλγία.» Αυτή η αίσθηση της αόριστης νοσταλγίας μέσα στον ζόφο, έγινε ο κώδικας επικοινωνίας του με το κοινό.

Η μουσική επανάσταση: Φολκ-Ροκ και «μπουρμπούλια»

Μετά τον καθαρά folk ήχο του «Φορτηγού», «Το Περιβόλι του Τρελού» σηματοδοτεί τη ριζική αλλαγή του Σαββόπουλου: γίνεται ηλεκτρικός.

Ο δίσκος αποτελεί το πρώτο μέρος της «ροκ τριλογίας» του (που θα ολοκληρωθεί με τον «Μπάλλο» το 1971 και «Το Βρώμικο Ψωμί» το 1972). Για την ηχογράφηση, ο Σαββόπουλος συνεργάστηκε με το ιστορικό συγκρότημα «Μπουρμπούλια» (με την πρώτη του σύνθεση) και τον νεοκυματικό συνθέτη Γιώργο Κοντογιώργο στην ενορχήστρωση.

Η μουσική του παντρεύει τα παραδοσιακά όργανα με τις ροκ φόρμες, δημιουργώντας έναν ήχο που ήταν εξαιρετικά προχωρημένος για την ελληνική δισκογραφία του 1969. Ο ήχος αυτός, που φλερτάρει με τον βαλκανικό ροκ, αποδεικνύει ότι ο Σαββόπουλος, ενώ «παραδιδόταν» στην ελληνική παράδοση, την «επαναστατούσε» ταυτόχρονα, σύμφωνα με τη δική του φιλοσοφία.

Η «Συννεφούλα», το «Ντιρλαντά» και η λογοκρισία

Από τα 10 τραγούδια του άλμπουμ, δύο ξεχώρισαν ως διαχρονικοί ύμνοι:

• «Η Συννεφούλα»: Ένα λυρικό, αλληγορικό τραγούδι που μιλούσε για τη φυγή, την ελευθερία και το όνειρο, σε μια εποχή που η άμεση πολιτική κριτική λογοκρινόταν αυστηρά. Οι αλληγορικοί στίχοι του Σαββόπουλου ήταν εύκολα κατανοητοί από το «μυημένο» κοινό της δικτατορίας, καθιστώντας τον δίσκο ένα είδος μυστικού μηνύματος.
• «Ντιρλαντά»: Η διασκευή του παραδοσιακού τραγουδιού της Καλύμνου έγινε τεράστια επιτυχία, όχι όμως χωρίς δικαστικές περιπέτειες. Ένας Καλύμνιος ιδιοκτήτης ψαροκάικων υποστήριζε ότι το τραγούδι ήταν δική του έμπνευση. Παρόλο που ο Σαββόπουλος αθωώθηκε από τη μήνυση, το δικαστήριο τελικά αποφάσισε ότι το άσμα ήταν «της αποκλειστικής και πρωτοτύπου εμπνεύσεως του μηνυτού», επιβεβαιώνοντας έτσι την πολιτιστική διαμάχη γύρω από την έννοια του «δημοτικού» και του «πνευματικού δικαιώματος» στην ελληνική μουσική.
• «Το Περιβόλι του Τρελού» ήταν τελικά η απάντηση του Σαββόπουλου στον ζόφο. Η ενέργεια, η νοσταλγία και η δημιουργική «τρέλα» του δίσκου δικαίωσαν τον τραγουδοποιό, καθιερώνοντάς τον ως τον βασικό διαμορφωτή της σύγχρονης ελληνικής τέχνης.